भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग: पोस्ट विभागाचे आधुनिक रूप आणि ‘जनसेवा कनेक्ट’ उपक्रम

मुंबई: पोस्ट विभाग हा केवळ पत्र पोहोचवणारा विभाग नसून तो भारतीय सांस्कृतिक व्यवस्थेचा एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि संवेदनशील भाग आहे. मग ते युद्धकाळ असो वा शांततेचा काळ, पोस्टमनने नेहमीच मानवी संवेदनांचे वाहक म्हणून काम केले आहे, असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले.

मुंबईतील अंधेरी रेल्वे स्थानक परिसरातील नूतनीकरण करण्यात आलेल्या अत्याधुनिक पोस्ट ऑफिसचे लोकार्पण मुख्यमंत्री फडणवीस आणि केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य शिंदे यांच्या हस्ते करण्यात आले. या कार्यक्रमाला आमदार अमित साटम, आमदार हारून खान आणि पोस्ट विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

आधुनिक तंत्रज्ञान आणि वारशाचा संगम

मुख्यमंत्री म्हणाले की, प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या ‘वारसा आणि विकास’ या संकल्पनेनुसार पोस्ट विभागात मोठे बदल घडत आहेत. एकेकाळी इंटरनेट आणि ई-मेलमुळे पोस्टासमोर आव्हाने उभी ठाकली होती, मात्र आज आधार सेवा, बँकिंग आणि ऑटोमॅटिक पार्सल सेवांच्या माध्यमातून या विभागाने कायापालट केला आहे. महाराष्ट्रात राबविल्या जाणाऱ्या विविध उपक्रमांप्रमाणेच, महाराष्ट्राला मिळणार स्टार्टअप हबची नवी ओळख निर्माण होत असताना पोस्टाचे हे डिजिटल पाऊल महत्त्वाचे ठरेल.

पोस्ट विभागाची विक्रमी प्रगती

केंद्रीय मंत्री ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी पोस्ट विभागाच्या यशाची आकडेवारी मांडली. त्यांनी सांगितले की:

• पोस्ट बँकेत आतापर्यंत ४० कोटी खाती उघडण्यात आली आहेत.
• पोस्ट लाईफ इन्शुरन्समध्ये सुमारे २ लाख कोटी रुपयांच्या ठेवी जमा आहेत.
• विभागाचा महसूल वृद्धी दर २.५ टक्क्यांवरून थेट १६ टक्क्यांवर पोहोचला आहे.
• २०२५-२६ आर्थिक वर्षात २५०० कोटी रुपयांच्या महसुलाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

‘नेक्स्ट जनरेशन पोस्ट ऑफिस’ या संकल्पनेतून देशभरात १०० अत्याधुनिक पोस्ट ऑफिस सुरू करण्यात आली आहेत, जिथे कॅफे, वाय-फाय आणि आरएफआयडी (RFID) सारख्या सुविधा उपलब्ध आहेत.

सांस्कृतिक महत्त्व आणि जनसेवा कनेक्ट

भारतीय संस्कृतीमध्ये पोस्टमनचे स्थान आदराचे आहे. पु. ल. देशपांडे आणि शरद जोशी यांच्या साहित्यातूनही हे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. ज्याप्रमाणे मुंबईत रंगणार ‘सोमनाथ स्वाभिमान पर्व’ यासारख्या कार्यक्रमांतून आपण संस्कृती जपतो, तसेच पोस्ट विभाग सामान्य माणसाच्या जीवनाशी जोडला गेलेला सांस्कृतिक दुवा आहे, असे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी नमूद केले.

राज्यात ‘जनसेवा कनेक्ट’ अंतर्गत २२०० नवीन पोस्ट ऑफिस सुरू केली जाणार आहेत. १९३२-३३ मध्ये स्थापन झालेल्या ऐतिहासिक अंधेरी आर.एस. पोस्ट ऑफिसचे आता पूर्णपणे आधुनिक, नागरिककेंद्रित सेवा केंद्रात रूपांतर झाले आहे. या ठिकाणी आता नागरिकांना एकाच छताखाली टपाल सेवांसह आधार आणि डिजिटल बँकिंगच्या सुविधा मिळतील.