निसर्गाचा लहरीपणा, अवकाळी पाऊस आणि सततच्या दुष्काळाशी दोन हात करणाऱ्या राज्यातील बळीराजाला मोठा दिलासा मिळाला आहे. राज्य शासनाने राबवण्यास सुरुवात केलेल्या ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना’ अंतर्गत राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांची थकबाकी माफ होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. २५ जुलै रोजी या योजनेची पहिली यादी जाहीर झाली असून, सहकार विभागाच्या वतीने अत्यंत पारदर्शक पद्धतीने ही प्रक्रिया राबवली जात आहे.
या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे ही केवळ कागदोपत्री कर्जमाफी नाही, तर शेतकऱ्याला आगामी हंगामासाठी पुन्हा पायावर उभे करण्यासाठी आखलेली एक ठोस कृषी संजीवनी आहे. या योजनेबाबत अधिक जाणून घेण्यासाठी पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026: एकही पात्र शेतकरी वंचित राहणार नाही! ही माहिती नक्की वाचा.
अवघ्या एका दिवसात नवीन पीक कर्ज: शासनाचा ‘मास्टरस्ट्रोक’
सामान्यतः कोणतीही कर्जमाफी घोषित झाल्यानंतर बँकांमध्ये ‘कूलिंग-ऑफ कालावधी’ (Cooling-off Period) लागू केला जातो. यामुळे थकबाकीदार शेतकऱ्यांना नवीन पीक कर्ज मिळण्यासाठी अनेक महिने किंवा वर्षभर बँकांच्या फेऱ्या माराव्या लागत असत. मात्र, या योजनेत शासनाने ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे.
सहकार आयुक्तांनी दिलेल्या स्पष्ट निर्देशानुसार, हा कूलिंग-ऑफ कालावधी फक्त एका दिवसाचा करण्यात आला आहे. म्हणजेच, पात्र शेतकऱ्याने आपले आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करताच दुसऱ्याच दिवशी त्याला नवीन हंगामासाठी बियाणे, खते व औजारांच्या खरेदीसाठी नवीन पीक कर्ज उपलब्ध करून दिले जाणार आहे.
पहिल्या टप्प्यात मराठवाड्याला सर्वाधिक फायदा
या योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात राज्यातील सुमारे १६ लाख ९६ हजार (अंदाजे १७ लाख) शेतकऱ्यांचे १३ हजार ६०० कोटी रुपयांचे कर्ज माफ केले जात आहे. याबाबत अधिक सविस्तर आकडेवारी जाणून घेण्यासाठी शेतकरी कर्जमाफी: ५६ लाखांपैकी १७ लाख पात्र शेतकऱ्यांची यादी पोर्टलवर प्रसिद्ध हा लेख तपासा.
विशेष म्हणजे, या पहिल्या टप्प्यात मराठवाडा विभागातील ६ लाख ३७ हजार ९३५ शेतकऱ्यांना थेट लाभ मिळत आहे. प्रमुख जिल्ह्यांनुसार लाभार्थी संख्या खालीलप्रमाणे आहे:
- जालना: १,०७,५०५ शेतकरी
- छत्रपती संभाजीनगर: १,०५,१२८ शेतकरी
- बीड: ९९,६३१ शेतकरी
- नांदेड: ९९,०५४ शेतकरी
- परभणी: ७९,८५५ शेतकरी
- लातूर: ५४,६६३ शेतकरी
- धाराशिव: ४७,८८६ शेतकरी
- हिंगोली: ४४,२१३ शेतकरी
शेतकऱ्यांनी तात्काळ ‘या’ ४ सोप्या पायऱ्या पूर्ण कराव्यात
नवीन पीक कर्ज विनाविलंब मिळवण्यासाठी पात्र शेतकरी बांधवांनी त्वरित खालील प्रक्रिया पूर्ण करावी:
- आपले सरकार सेवा केंद्रात (CSC) जा: पहिल्या यादीत नाव असल्यास तुमचे आधार कार्ड घेऊन जवळच्या नागरी सुविधा केंद्राला भेट द्या.
- ॲग्रीस्टॅक (AgriStack) आयडी: प्रमाणीकरणासाठी फार्मर आयडी आवश्यक आहे. तो नसल्यास सेवा केंद्रावरच लगेच तयार करून मिळतो.
- आधार प्रमाणीकरण (e-KYC): स्क्रीनवर दिसणारी ३१ मार्च २०२६ पर्यंतची थकबाकीची रक्कम तपासून बायोमेट्रिक (अंगठ्याचा ठसा) द्या.
- बेबाकी प्रमाणपत्र (No Dues Certificate): प्रमाणीकरण यशस्वी होताच बेबाकी दाखला मिळेल आणि नव्या कर्जाचा मार्ग मोकळा होईल.
लक्षात ठेवा, आधार प्रमाणीकरण रखडल्यास लाभास उशीर होऊ शकतो. यासंदर्भात सोलापूर जिल्ह्यातील २२ हजारांहून अधिक शेतकऱ्यांचे ई-केवायसी प्रलंबित असल्याच्या बातम्या समोर आल्या आहेत, त्यामुळे इतर सर्व जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनीही वेळीच ई-केवायसी पूर्ण करून घेणे गरजेचे आहे.
२ लाखांवरील कर्जासाठी ‘एकवेळ समझोता’ (OTS) योजना
ज्या शेतकऱ्यांच्या डोक्यावर २ लाख रुपयांपेक्षा जास्त थकबाकी आहे, त्यांच्यासाठी ‘वन टाईम सेटलमेंट’ (OTS) पर्याय उपलब्ध आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) नियमांनुसार खाते ‘NPA’ झाल्यानंतरचे संपूर्ण व्याज माफ केले जाईल. सवलतीनंतर उरलेली २ लाखांवरील रक्कम शेतकऱ्याने भरल्यास, उर्वरित २ लाख रुपये शासन माफ करणार आहे.
निष्कर्ष
अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना ही केवळ थकबाकी मिटवण्याचे माध्यम नसून, बळीराजाला पुन्हा आत्मसन्मानाने शेती करण्यासाठी दिलेला मोठा आधार आहे. त्यामुळे सर्व पात्र शेतकऱ्यांनी विनाविलंब आपले ई-केवायसी प्रमाणीकरण पूर्ण करून नवीन हंगामासाठी सज्ज व्हावे.