मुंबई: महाराष्ट्रातील महिला उद्योजकतेला अधिक सक्षम करण्यासाठी आणि त्यांना व्यवसायाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी राज्य सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नावीन्यता विभागांतर्गत कार्यरत असलेल्या महाराष्ट्र राज्य नावीन्यता सोसायटी (Maharashtra State Innovation Society) आणि उदैती फाउंडेशन (Udaiti Foundation) यांच्यात एक महत्त्वपूर्ण सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला आहे. या भागीदारीतून राज्यात विशेष ‘महिला उद्योजकता स्टार्ट अप’ (Women Startup Hub) स्थापन करण्यात येणार आहे, अशी माहिती उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली.
या नाविन्यपूर्ण उपक्रमाची माहिती देताना उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आनंद व्यक्त केला. नुकतीच त्यांनी इचलकरंजी पाणी पुरवठा योजनेसाठी देखील मोठी घोषणा केली होती, आणि आता राज्यातील महिलांच्या आर्थिक प्रगतीसाठी हा महत्त्वपूर्ण करार करण्यात आला आहे. या करारामुळे महिला उद्योजकांना केवळ आर्थिक मदतच मिळणार नाही, तर त्यांच्या व्यवसायाला जागतिक बाजारपेठ मिळवून देण्यासाठी ठोस पावले उचलली जातील.
महिला स्टार्टअप हबचे मुख्य उद्दिष्ट आणि स्वरूप
हा सामंजस्य करार कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नावीन्यता मंत्री मंगलप्रभात लोढा यांच्या मार्गदर्शनाखाली पार पडला. महाराष्ट्र राज्य नावीन्यता सोसायटीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. श्रीकांत पाटील आणि उदैती फाउंडेशनच्या संस्थापक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी पूजा शर्मा गोयल यांनी या करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या.
हे महिला स्टार्टअप हब राज्यातील संपूर्ण स्टार्टअप परिसंस्थेला जोडणारे एक प्रभावी व्यासपीठ म्हणून काम करेल. या हबच्या माध्यमातून महिलांना खालील सुविधा पुरविल्या जातील:
- आर्थिक सहाय्य व वित्तपुरवठा: महिलांच्या नवउद्योगांना सुलभ कर्ज आणि भांडवल उपलब्ध करून देणे.
- बाजारपेठ उपलब्धता: महिलांनी तयार केलेल्या उत्पादनांना स्थानिक आणि जागतिक बाजारपेठ मिळवून देणे.
- अॅक्सेलरेटर मॉडेल (Accelerator Model): महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योगांना योग्य मार्गदर्शन, तांत्रिक सहाय्य आणि विविध शासकीय योजनांशी जोडण्यासाठी विशेष अॅक्सेलरेटर प्रोग्राम चालवला जाईल.
या हबच्या माध्यमातून राज्यातील महिलांना विविध शासकीय योजना आणि आर्थिक साहाय्य मिळवणे अधिक सोपे होणार आहे.
महिला स्टार्टअप निर्देशांक (We Index) आणि गव्हर्नन्स डॅशबोर्ड
या भागीदारीचे यश मोजण्यासाठी आणि महिला उद्योजकतेचा जिल्हानिहाय आढावा घेण्यासाठी राज्यासाठी विशेष ‘महिला स्टार्ट अप निर्देशांक’ (We Index) विकसित केला जाणार आहे. याद्वारे विविध विभागांमधील कामगिरीचे मूल्यमापन करणे सोपे होईल.
तसेच, सर्व योजनांच्या आणि प्रगतीच्या अचूक निरीक्षणासाठी एक ‘गव्हर्नन्स डॅशबोर्ड’ (Governance Dashboard) तयार केला जाईल. या डॅशबोर्डमुळे सरकारी यंत्रणेला वेळेवर योग्य निर्णय घेणे शक्य होईल. या संपूर्ण उपक्रमाला दिशा देण्यासाठी एक आंतरविभागीय संचालन समिती देखील स्थापन करण्यात येणार आहे.
उदैती फाउंडेशनचे योगदान आणि ‘विकसित भारत २०४७’ चे स्वप्न
उदैती फाउंडेशन ही संस्था भारतातील महिलांच्या व्यावसायिक सक्षमीकरणासाठी आणि त्यांच्या रोजगारातील सहभागाला गती देण्यासाठी समर्पित आहे. सध्या देशात रोजगारक्षम असूनही बेरोजगार असलेल्या जवळपास १५६ दशलक्ष महिलांना रोजगाराच्या मुख्य प्रवाहात आणणे हे या संस्थेचे ध्येय आहे. महिलांना नोकरी किंवा व्यवसाय करताना येणारे अडथळे दूर करणे, तसेच त्यांच्यासाठी निवास आणि बालसंगोपन (Daycare/Creche) यांसारख्या पायाभूत सुविधा बळकट करण्यावर या भागीदारीत भर दिला जाईल.
या संयुक्त प्रयत्नांमुळे देशाच्या ‘विकसित भारत २०४७’ या राष्ट्रीय संकल्पनेला आणि आर्थिक विकासाला मोठी गती मिळणार आहे.