नागपूर: भारताला संरक्षण क्षेत्रात स्वयंपूर्ण आणि सामर्थ्यशाली बनवण्यासाठी केंद्र सरकारने एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. नागपूर येथील अंबाझरी आयुध निर्माणीमध्ये (Ambajhari Ordnance Factory) १० हजार टन क्षमतेच्या अत्याधुनिक अल्युमिनियम एक्सट्रूजन प्रेस प्रकल्पाचे भूमिपूजन संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते दिमाखात संपन्न झाले. हा प्रकल्प भारताचे आयातीवरील अवलंबित्व कमी करून संरक्षण उत्पादनात देशाला ‘आत्मनिर्भरते’कडे नेण्यासाठी क्रांतीकारी ठरेल, असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
संरक्षण आणि एरोस्पेस क्षेत्राला मिळणार मोठी गती
यंत्र इंडिया लिमिटेडच्या (Yantra India Limited) वतीने उभारण्यात येणाऱ्या या प्रकल्पाद्वारे संरक्षण क्षेत्र, एरोस्पेस, विमाननिर्मिती, क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रम, रेल्वे आणि इतर संवेदनशील धोरणात्मक क्षेत्रांसाठी आवश्यक असलेल्या अत्यंत उच्च दर्जाच्या अल्युमिनियम मिश्रधातूंच्या (Aluminium Alloys) निर्मितीला मोठी चालना मिळणार आहे. आधुनिक लढाऊ विमाने, क्षेपणास्त्रे आणि अंतराळ मोहिमांसाठी अत्यंत हलके आणि मजबूत धातू आवश्यक असतात. या प्रकल्पातून अशा प्रगत धातूंचे उत्पादन देशांतर्गत करणे आता शक्य होणार आहे.
नागपूर आणि विदर्भाचा हा औद्योगिक विकास इतर पायाभूत सुविधांच्या विकासाशी जोडलेला आहे. याच धर्तीवर, नागपूर क्षेत्रातील नागरी विकासाला गती देण्यासाठी राज्य शासनाने नुकतेच म्हाडा नागपूर मंडळातील रखडलेले प्रकल्प तातडीने पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत, ज्यामुळे येथील गृहनिर्माण क्षेत्राला मोठी चालना मिळेल.
संरक्षण क्षेत्रात ऐतिहासिक प्रगती; आकडेवारीची साक्ष
भूमिपूजन सोहळ्यात बोलताना संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी देशाच्या वाढत्या सामर्थ्याची महत्त्वपूर्ण आकडेवारी जाहीर केली:
- २०१४ मध्ये देशांतर्गत संरक्षण उत्पादन अवघे ४६ हजार कोटी रुपये होते, जे आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये विक्रमी १.७८ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे.
- संरक्षण क्षेत्रातील देशाची एकूण निर्यात २०१४ मधील १,००० कोटी रुपयांवरून वाढून तब्बल ३८,४२४ कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे.
- पुढील २ ते ३ वर्षांत ३ लाख कोटींचे संरक्षण उत्पादन आणि ५० हजार कोटी रुपयांच्या संरक्षणात्मक निर्यातीचे ध्येय वेळेपूर्वीच साध्य केले जाईल.
विदर्भ बनणार देशातील महत्त्वाचे ‘डिफेन्स हब’ – देवेंद्र फडणवीस
या कार्यक्रमाला विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित असलेले उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘विकसित भारत’ या दोन महत्त्वपूर्ण संकल्पनांना बळ देणारे हे पाऊल आहे. या अत्याधुनिक प्रकल्पामुळे नागपूर आणि विदर्भ परिसर संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात देशाची एक नवी ओळख म्हणून उदयास येईल.
विदर्भाच्या या औद्योगिक क्रांतीसोबतच चंद्रपूर आणि आसपासच्या जिल्ह्यांमध्ये देखील आर्थिक विकासाचे जाळे विस्तारत आहे. नुकतेच जीएसटीमुळे देशाची अर्थव्यवस्था बळकट झाली असून चंद्रपूर येथील नूतन जीएसटी भवनाचे भव्य लोकार्पण देखील याच प्रगतीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने भक्कम पाऊल
या कार्यक्रमादरम्यान अल्युमिनियम एक्सट्रूजन प्रेस प्रकल्पाची सविस्तर माहिती देणारा एक विशेष माहितीपट दाखवण्यात आला. या शानदार सोहळ्याचे प्रास्ताविक यंत्र इंडिया लिमिटेडचे सीएमडी विजय कुमार अय्यर यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन अंबाझरी आयुध निर्माणीचे कार्यकारी संचालक अजयकुमार येरपुडे यांनी मानले. या कार्यक्रमाला संरक्षण उत्पादन विभागाचे सचिव संजीव कुमार आणि अनेक वरिष्ठ संरक्षण अधिकारी उपस्थित होते.