नवी दिल्ली: हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या प्रशासकीय नीती, दूरदर्शी दृष्टिकोन आणि राष्ट्रनिर्मितीच्या विचारांवर सखोल चर्चा करण्यासाठी राजधानी नवी दिल्लीत एका भव्य दोन दिवसीय राष्ट्रीय चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले आहे. हे चर्चासत्र २ आणि ३ सप्टेंबर रोजी प्रतिष्ठित जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाच्या (JNU) कन्व्हेन्शन सेंटरमध्ये पार पडणार आहे.
महाराष्ट्र शासनाचा सांस्कृतिक कार्य विभाग, जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (जेएनयू) आणि श्री शिवाजी रायगड स्मारक मंडळ, पुणे यांच्या संयुक्त विद्यमाने या राष्ट्रीय चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले आहे. या राष्ट्रीय परिषदेचा मुख्य विषय ‘जयिष्णू : सहिष्णू भारताचे रक्षक’ असा ठेवण्यात आला आहे.
केवळ युद्ध नव्हे, तर प्रशासकीय कौशल्यावर होणार विचारमंथन
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गौरवशाली इतिहासाकडे अनेकदा केवळ शौर्य, युद्ध आणि पराक्रमाच्या चौकटीतून पाहिले जाते. मात्र, त्यांची गतिमान प्रशासन व्यवस्था, राज्याभिषेकाचे महत्त्व, दक्षिण दिग्विजय मोहीम, अभेद्य मराठा आरमार (Indian Navy चे जनकत्व), तत्कालीन संस्कृत साहित्यातील शिवरायांचे संदर्भ आणि त्यानंतरच्या १८ व्या शतकात मराठ्यांनी दिल्लीवर निर्माण केलेला राजकीय प्रभाव यासारख्या दुर्लक्षित पण महत्त्वपूर्ण पैलूंवर देशभरातील नामवंत इतिहास संशोधक व तज्ज्ञ या परिषदेत आपले शोधनिबंध व विचार मांडणार आहेत.
विद्यापीठीय स्तरावर संशोधनाला चालना मिळणे गरजेचे असते; या संदर्भात राज्यातील उच्च शिक्षणात सुधारणा करण्यासाठी शासनाने सहाय्यक प्राध्यापक भरती प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्याचे महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे, ज्यामुळे शैक्षणिक क्षेत्रात संशोधक वृत्ती वाढीस लागत आहे.
असा असेल दोन दिवसीय कार्यक्रम
या राष्ट्रीय चर्चासत्राचे उद्घाटन २ सप्टेंबर रोजी सकाळी १०:३० वाजता जेएनयूच्या कुलगुरू प्रा. शांतिश्री धुलिपुडी पंडित यांच्या अध्यक्षतेखाली होणार आहे. याप्रसंगी तंजावर राजघराण्याचे प्रतिनिधी श्री बाबाजी भोसले हे मुख्य अतिथी म्हणून लाभणार आहेत. तसेच सांस्कृतिक कार्य विभागाचे संचालक श्री प्रशांत खेडेकर, राष्ट्रीय विचारवंत श्री मुकुल कानिटकर यांची प्रमुख उपस्थिती असेल.
- पहिला दिवस (२ सप्टेंबर): उद्घाटनानंतर खासदार डॉ. सुधांशू त्रिवेदी हे ‘एक हजार वर्षांचा हिंदू प्रतिकार’ या विषयावर बीजभाषण करतील. यानंतर शिवकालीन प्रशासन व्यवस्था, राज्याभिषेक आणि दक्षिण मोहिमेवर तांत्रिक सत्रे होतील. पहिल्या दिवसाची सांगता कवी भूषण यांच्या ऐतिहासिक रचनेवर आधारित ‘शिवराज भूषण’ या महानाट्याने होईल.
- दुसरा दिवस (३ सप्टेंबर): विविध तांत्रिक सत्रांमध्ये ‘मराठा आरमार’, मुघल बादशाह औरंगजेबाच्या वेढ्याविरुद्ध मराठ्यांचा लढा आणि १८ व्या शतकातील मराठ्यांचे दिल्लीतील वर्चस्व यावर विशेष शोधनिबंध सादर केले जातील.
राष्ट्राच्या सर्वांगीण विकासासाठी सर्वसमावेशक दृष्टिकोन आवश्यक असतो, जसे की भटके-विमुक्त समाजाच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी आर्थिक सक्षमीकरण आणि शिक्षणावर भर देण्याचे निर्देश प्रशासनाकडून दिले जात आहेत, त्याचप्रमाणे शिवरायांची जनकल्याणकारी धोरणे आजही मार्गदर्शक ठरतात.
समारोप समारंभ
३ सप्टेंबर रोजी सायंकाळी ४:१५ वाजता या दोन दिवसीय राष्ट्रीय चर्चासत्राचा शानदार समारोप होईल. या समारोप सत्राला महाराष्ट्राचे सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार मुख्य अतिथी म्हणून मार्गदर्शन करतील. याप्रसंगी ज्येष्ठ विचारवंत श्री प्रदीप रावत, प्रा. हिरामण तिवारी आणि जेएनयूच्या कुलगुरू प्रा. शांतिश्री पंडित उपस्थित राहून चर्चासत्राचा सारांश मांडतील.