विद्यार्थ्यांचे मानसिक आरोग्य जपण्यासाठी ‘मानससूत्र’ उपक्रम; मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्या हस्ते अनावरण

मुंबई: आजच्या धावपळीच्या आणि स्पर्धात्मक युगात विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीइतकेच त्यांचे मानसिक आरोग्यही महत्त्वाचे ठरत आहे. याच उद्देशाने महाराष्ट्र राज्य अध्यापक विकास संस्था (MSFDA), पुणे यांच्या वतीने आयोजित ‘मानससूत्र – विद्यार्थी मानसिक आरोग्य व कल्याण’ या तीन दिवसीय अध्यापक विकास कार्यक्रमाचे अनावरण उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत (दादा) पाटील यांच्या हस्ते करण्यात आले.

विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज

पुणे येथे आयोजित या कार्यक्रमाप्रसंगी मंत्री पाटील यांनी विद्यार्थ्यांच्या बदलत्या जीवनशैलीवर भाष्य केले. ते म्हणाले की, केवळ अभ्यासाचा ताणच नाही, तर सामाजिक अपेक्षा, डिजिटल माध्यमांचा वाढता प्रभाव आणि भावनिक एकाकीपण यांसारख्या आव्हानांमुळे विद्यार्थ्यांचे मानसिक स्वास्थ्य धोक्यात येत आहे. अशा कठीण परिस्थितीत शिक्षकांची भूमिका केवळ ज्ञान देण्यापुरती मर्यादित नसून, त्यांना एक संवेदनशील मार्गदर्शक म्हणून काम करावे लागेल.

यापूर्वी सरकारने उच्च शिक्षण क्षेत्रात मोठी क्रांती! प्राध्यापकांसाठी ‘UG 4.0’ प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू करून प्राध्यापकांच्या कौशल्य विकासावर भर दिला होता. आता ‘मानससूत्र’च्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यावर लक्ष केंद्रित केले जात आहे.

‘मानससूत्र’ उपक्रमाची प्रमुख वैशिष्ट्ये

हा केवळ एक प्रशिक्षण कार्यक्रम नसून, शिक्षकांना अधिक संवेदनशील बनविणारी एक चळवळ आहे. या प्रशिक्षणांतर्गत खालील बाबींवर विशेष मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे:

• विद्यार्थ्यांमधील मानसिक तणावाची सुरुवातीची लक्षणे ओळखणे.
• आत्महत्येच्या प्रवृत्तीची चिन्हे ओळखून वेळीच प्रतिबंध करणे.
• विद्यार्थ्यांचे योग्य समुपदेशन आणि त्यांना मानसिक आधार देणे.
• गरज भासल्यास तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे नेण्यासाठी ‘रेफरल प्रणाली’ विकसित करणे.

राज्यातील आरोग्य आणि शैक्षणिक क्षेत्राचा कायापालट

राज्य सरकार केवळ शिक्षणच नव्हे, तर आरोग्य क्षेत्रातही मोठ्या सुधारणा करत आहे. ज्याप्रमाणे महाराष्ट्राचा आरोग्य कायापालट करण्यासाठी ३,७०८ कोटींचे साहाय्य घेतले जात आहे, त्याच धर्तीवर विद्यार्थ्यांचे मानसिक आरोग्य जपण्यासाठी हा शैक्षणिक उपक्रम राबवण्यात येत आहे.

या कार्यक्रमास उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाचे अपर मुख्य सचिव बी. वेणुगोपाल रेड्डी, एमएसएफडीए चे कार्यकारी संचालक डॉ. शैलेंद्र देवळाणकर, तंत्र शिक्षण संचालक डॉ. विनोद मोहितकर आणि मुंबई विद्यापिठाचे कुलगुरू डॉ. रवींद्र कुलकर्णी यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. या उपक्रमामुळे राज्यातील महाविद्यालये आणि विद्यापीठांमधील वातावरण अधिक पोषक होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.