मुंबई: महाराष्ट्रातील शिक्षण क्षेत्रात आमूलाग्र बदल घडवून आणण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाचे शिक्षण देण्यासाठी राज्य सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत (दादा) पाटील यांच्या हस्ते नुकतेच ‘UG 4.0’ या सर्वसमावेशक ऑनलाइन अध्यापक प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे उद्घाटन करण्यात आले.
बदलत्या काळानुसार शैक्षणिक प्रणालीमध्ये होणारे बदल लक्षात घेता, अध्यापकांनी स्वतःला अद्ययावत करणे काळाची गरज आहे. याच उद्देशाने महाराष्ट्र राज्य अध्यापक विकास संस्था (MSFDA) तर्फे हे विशेष प्रशिक्षण विकसित करण्यात आले आहे.
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) आणि ‘UG 4.0’
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० च्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी प्राध्यापकांना सक्षम करणे हा या कार्यक्रमाचा मुख्य हेतू आहे. मंत्री पाटील यावेळी म्हणाले की, नवीन शैक्षणिक आराखड्यात ‘मल्टीपल एन्ट्री-एक्झिट’ आणि ‘क्रेडिट-आधारित प्रणाली’ यांसारख्या क्रांतिकारी तरतुदी आहेत. या प्रणालीमुळे विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळणार आहे.
राज्यातील शिक्षण आणि करिअरच्या संधींसोबतच राज्य सरकारने माजी सैनिकांच्या कुटुंबीयांसाठी शिक्षण आणि नोकरीत सवलती देण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे, ज्यामुळे शैक्षणिक क्षेत्रात अधिक सर्वसमावेशकता येईल.
प्रशिक्षण कार्यक्रमाची प्रमुख वैशिष्ट्ये
‘UG 4.0’ हा कार्यक्रम पूर्णपणे ऑनलाइन स्वरूपात असून तो एमएसएफडीएच्या लर्निंग मॅनेजमेंट सिस्टम (LMS) द्वारे राबविला जाईल. याची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- ९ सर्वसमावेशक मॉड्यूल्स: शिक्षकांच्या कौशल्य वृद्धीसाठी टप्प्याटप्प्याने ९ सविस्तर मॉड्यूल्स तयार करण्यात आले आहेत.
- लवचिकता: प्रत्येक मॉड्यूल ३० ते ६० मिनिटांचे असून शिक्षक त्यांच्या वेळेनुसार ते पूर्ण करू शकतात.
- सर्वव्यापी उपलब्धता: शहरी, निमशहरी आणि ग्रामीण भागातील सर्व प्राध्यापकांना हे पोर्टल सहज उपलब्ध असेल.
- महत्त्वाचे विषय: संस्थात्मक तयारी, विद्यार्थी समुपदेशन आणि शैक्षणिक प्रशासन यांवर विशेष मार्गदर्शन दिले जाईल.
नोंदणी कशी करावी?
महाराष्ट्र शासनाशी संलग्न असलेल्या सर्व महाविद्यालये आणि विद्यापीठांतील अध्यापक या प्रशिक्षणासाठी पात्र आहेत. इच्छुक शिक्षकांनी एमएसएफडीएच्या एलएमएस पोर्टलवर जून महिन्यापासून आपली नोंदणी करावी, असे आवाहन मंत्री पाटील यांनी केले आहे. ज्याप्रमाणे राज्य सरकार विविध योजनांच्या माध्यमातून सामान्य जनतेला आधार देत आहे, अगदी तसेच मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहायता निधी गरजू रुग्णांसाठी वरदान ठरत आहे, त्याच धर्तीवर शैक्षणिक गुणवत्तेसाठी हा प्रशिक्षण कार्यक्रम मैलाचा दगड ठरेल.
भविष्यातील योजना
या कार्यक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी उच्च व तंत्र शिक्षण विभागाचे अपर मुख्य सचिव बी. वेणुगोपाल रेड्डी, डॉ. शैलेंद्र देवळाणकर, डॉ. विनोद मोहितकर आणि मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. रवींद्र कुलकर्णी उपस्थित होते. ‘UG 4.0’ च्या यशस्वी अंमलबजावणीनंतर, पुढील टप्प्यात अधिक प्रगत स्तरावरील प्रशिक्षण कार्यक्रम राबविले जातील, अशी माहितीही यावेळी देण्यात आली.
शिक्षणाचा दर्जा उंचावण्यासाठी शिक्षकांचे सक्षमीकरण हीच काळाची गरज असून, ‘UG 4.0’ या उपक्रमामुळे महाराष्ट्रातील उच्च शिक्षण क्षेत्रात एक सकारात्मक बदल पाहायला मिळेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.