Crop Insurance Applications Update: खरीप हंगामासाठी प्रधानमंत्री पीकविमा योजनेमध्ये नांदेड जिल्ह्यातील बळीराजाने विक्रमी सहभाग नोंदवला आहे. पीकविमा अर्ज भरण्याच्या बाबतीत नांदेड जिल्ह्याने संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रथम क्रमांक पटकावला असून, जिल्ह्यातून तब्बल ९ लाख ४८ हजार ८१९ पीकविमा अर्ज दाखल झाले आहेत. या अर्जांच्या माध्यमातून जिल्ह्यातील ६ लाख १८ हजार ८५३.३३ हेक्टर क्षेत्राला तब्बल ३ हजार ८३९.९५ कोटी रुपयांचे भक्कम विमा कवच मिळाले आहे.
या यादीत बीड जिल्हा ९ लाख ३४ हजार अर्जांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. राज्यातील शेतकऱ्यांना नैसर्गिक आपत्ती आणि अनपेक्षित हवामान बदलांपासून संरक्षण मिळावे यासाठी राज्य शासनाकडून विविध उपाययोजना राबविल्या जात आहेत. याच पार्श्वभूमीवर शेतीला शाश्वत पाण्याचा पुरवठा करण्यासाठी वैनगंगा-नळगंगा नदीजोड प्रकल्प व पाणीपुरवठा योजनांचा वेग वाढवा अशा स्वरूपाच्या सिंचन प्रकल्पांवरही भर दिला जात असताना, पीक संरक्षणासाठी विमा योजनेला शेतकऱ्यांनी भरभरून प्रतिसाद दिला आहे.
बिगरकर्जदार शेतकऱ्यांचा सर्वाधिक सहभाग
नांदेड जिल्ह्यात खरीप हंगामामध्ये सोयाबीन, कापूस, तूर, मूग, उडीद आणि ज्वारी अशा प्रमुख सहा पिकांसाठी शेतकऱ्यांनी पीकविमा भरला आहे. यंदाच्या अर्जांचे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये बिगरकर्जदार शेतकऱ्यांचा वाटा तब्बल ९९ टक्क्यांच्या आसपास आहे.
- बिगरकर्जदार शेतकरी अर्ज: ९ लाख ३९ हजार १७६
- कर्जदार शेतकरी अर्ज: ९ हजार ६४३
- एकूण संरक्षित क्षेत्र: ६,१८,८५३.३३ हेक्टर
- एकूण विमा संरक्षित रक्कम: ३,८३९.९५ कोटी रुपये
तालुकानिहाय अर्जांची स्थिती: लोहा तालुका आघाडीवर
नांदेड जिल्ह्यातील १६ तालुक्यांपैकी अर्ज संख्येत लोहा तालुका अव्वल ठरला आहे. तालुक्यातील प्रमुख आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे:
- लोहा: १ लाख २० हजार ७४२ अर्ज (१,१९,५९१ बिगरकर्जदार, १,१५१ कर्जदार)
- कंधार: १ लाख १८ हजार ३१३ अर्ज (१,१६,४४९ बिगरकर्जदार, १,८६४ कर्जदार)
- मुखेड: १ लाख ३ हजार ६३८ अर्ज (१,०३,०८७ बिगरकर्जदार, ५५१ कर्जदार)
- हदगाव: ७९ हजार ६४५ अर्ज
- नायगाव: ६८ हजार ६४० अर्ज
- देगलूर: ६६ हजार १७९ अर्ज
शेतीमध्ये जल आणि मृदा संवर्धनासाठी शासन स्तरावर जलयुक्त महाराष्ट्र घडवण्यासाठी राज्य सरकारचे मोठे अभियान राबवले जात असताना, दुसरीकडे पीकविमा योजनेमुळे दुष्काळ किंवा अतिवृष्टीसारख्या संकटात शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळण्यास मोठी मदत होणार आहे.
विमा संरक्षित क्षेत्रात मुखेड तालुक्याची बाजी
अर्जसंख्येत लोहा तालुका आघाडीवर असला तरी प्रत्यक्ष विमा संरक्षित क्षेत्रात मुखेड तालुका अव्वल ठरला आहे. मुखेड तालुक्यात सर्वाधिक ६८ हजार ३३१.२१ हेक्टर क्षेत्राला विमा संरक्षण मिळाले आहे. त्यापाठोपाठ हदगाव (६५,३३२ हेक्टर), लोहा (६०,७३१ हेक्टर), कंधार (५७,४२६ हेक्टर) आणि देगलूर (५२,४८८ हेक्टर) क्षेत्र संरक्षित झाले आहे.
तालुकानिहाय विमा कवच रक्कम
जिल्ह्यातील एकूण ९३ विमा मंडळांमधून मिळालेल्या आकडेवारीनुसार विविध तालुक्यांना मिळालेले विमा संरक्षण खालीलप्रमाणे आहे:
- मुखेड तालुका: ४२०.४२ कोटी रुपये
- हदगाव तालुका: ४०७.७८ कोटी रुपये
- लोहा तालुका: ३७२.९३ कोटी रुपये
- कंधार तालुका: ३५१.९३ कोटी रुपये
- देगलूर तालुका: ३२६.३१ कोटी रुपये
हंगामात पिकांचे नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान झाल्यास पीकविमा नुकसान भरपाई आणि क्लेम प्रक्रियेवर आता शेतकऱ्यांचे बारीक लक्ष असणार आहे.