उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पाहणाऱ्या गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी केंद्र आणि राज्य शासनामार्फत विविध कल्याणकारी योजना राबविल्या जात आहेत. देशातील नामांकित महाविद्यालयांमध्ये उच्च शिक्षण घेण्याची इच्छा असणाऱ्या इतर मागासवर्गीय (OBC), आर्थिकदृष्ट्या मागास (EBC) तसेच विमुक्त जाती व भटक्या जमाती (VJNT) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी केंद्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालयाने ‘प्रधानमंत्री यशस्वी’ (PM YASASVI) शिष्यवृत्ती योजना सुरू केली आहे.
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी मुंबई उपनगर जिल्ह्यातील पात्र विद्यार्थ्यांनी राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती पोर्टलवर (NSP) विहित मुदतीत ऑनलाइन अर्ज करण्याचे आवाहन इतर मागास बहुजन कल्याण विभागामार्फत करण्यात आले आहे. विविध क्षेत्रांत तरुणांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी केंद्र व राज्य शासन जसे प्रधानमंत्री सूक्ष्म अन्न प्रक्रिया उद्योग योजना यांसारखे उपक्रम राबवत आहे, त्याचप्रमाणे शिक्षण क्षेत्रात गुणवंतांना आर्थिक हातभार लावण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची ठरत आहे.
प्रधानमंत्री यशस्वी शिष्यवृत्ती योजना काय आहे?
केंद्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालयामार्फत देशातील नामांकित आणि दर्जेदार उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये शिकणाऱ्या आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी ही शिष्यवृत्ती दिली जाते. राज्यातील आणि देशातील योजनेंतर्गत समाविष्ट नामांकित महाविद्यालयांमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांना पदवी व पदव्युत्तर स्तरावरील अभ्यासासाठी आर्थिक साहाय्य उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.
पात्रतेचे निकष आणि आवश्यक अटी
- प्रवर्ग: इतर मागासवर्गीय (OBC), आर्थिकदृष्ट्या मागास प्रवर्ग (EBC) तसेच विमुक्त जाती व भटक्या जमाती (VJ/NT).
- उत्पन्न मर्यादा: अर्जदार विद्यार्थ्यांच्या कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न २ लाख ५० हजार रुपयांपेक्षा अधिक नसावे.
- प्रवेश: योजनेत अधिसूचित व समाविष्ट असलेल्या अधिकृत महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्याने नियमित अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश घेतलेला असावा.
महत्त्वाच्या तारखा आणि वेळापत्रक
विद्यार्थ्यांनी खालील वेळापत्रकाची नोंद घेऊन वेळेत अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी:
- ऑनलाइन अर्ज करण्याची अंतिम मुदत: ३१ ऑगस्ट
- महाविद्यालय स्तरावरील पडताळणी (College Verification): १५ सप्टेंबरपर्यंत
- जिल्हा, राज्य आणि मंत्रालय स्तरावरील अंतिम पडताळणी: ३० नोव्हेंबरपर्यंत
ज्याप्रमाणे विविध जिल्ह्यांमध्ये विकासासाठी जिल्हा वार्षिक नियोजन करून निधीची वेळेत अंमलबजावणी केली जाते, त्याचप्रमाणे सामाजिक कल्याण विभागाकडून शिष्यवृत्ती पडताळणी प्रक्रियेसाठी काटेकोर कालमर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे.
अर्ज कसा करावा?
- सर्वप्रथम भारत सरकारच्या राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती पोर्टलला भेट द्या: scholarships.gov.in
- पोर्टलवर नवीन नोंदणी (New Registration) करून लॉगिन आयडी तयार करा.
- ‘PM YASASVI Central Sector Scheme’ निवडून आवश्यक शैक्षणिक व वैयक्तिक माहिती भरा.
- जातीचा दाखला, उत्पन्नाचा दाखला, बँक खात्याचा तपशील आणि प्रवेश पावती योग्य स्वरूपात अपलोड करा.
- अर्ज पूर्ण भरल्यानंतर त्याची प्रत डाउनलोड करून आपल्या महाविद्यालयात पडताळणीसाठी सादर करा.
महाविद्यालयांना सहकार्याचे आवाहन
मुंबई उपनगर जिल्ह्यातील इतर मागास बहुजन कल्याण विभागाच्या सहाय्यक संचालक मयुरी कदम यांनी आवाहन केले आहे की, पात्र विद्यार्थ्यांनी मुदतीची वाट न पाहता तातडीने अर्ज सादर करावेत. तसेच संबंधित सर्व महाविद्यालयांचे प्राचार्य आणि नोडल अधिकाऱ्यांनी विद्यार्थ्यांना अर्ज भरताना आवश्यक तांत्रिक मार्गदर्शन करावे व कॉलेज स्तरावरील पडताळणी वेळेत पूर्ण करावी.