मुंबई: महाराष्ट्रातील मत्स्यव्यवसाय आणि ॲक्वाकल्चर (Aquaculture) क्षेत्राची उत्पादकता, कार्यक्षमता आणि शेतकऱ्यांचा नफा वाढवण्यासाठी राज्य सरकारकडून अत्याधुनिक पोषण तंत्रज्ञानाचा (Modern Feed Technology) अवलंब करण्यात येणार आहे. मत्स्यव्यवसाय व बंदरे मंत्री नितेश राणे यांनी आंध्र प्रदेशातील सागरी व मत्स्यव्यवसाय क्षेत्रातील आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अभ्यास करून ही माहिती दिली.
आंध्र प्रदेश दौऱ्यावर असताना मंत्री नितेश राणे यांनी भारतातील नामांकित ॲक्वाकल्चर फीड उत्पादक कंपनी असलेल्या दीपक नेक्सजेनच्या अत्याधुनिक संशोधन व उत्पादन केंद्राला भेट दिली. यावेळी त्यांनी आधुनिक मत्स्य व कोळंबी पोषणातील विज्ञान आणि प्रत्यक्ष तंत्रज्ञानाची सविस्तर माहिती जाणून घेतली.
अत्याधुनिक फीड तंत्रज्ञान आणि मूल्यसाखळीची पाहणी
मत्स्यपालनात दर्जेदार खाद्याचे महत्त्व अनन्यसाधारण असते. कच्च्या मालावर प्रक्रिया करण्यापासून ते फीड फॉर्म्युलेशन, गुणवत्ता तपासणी आणि मत्स्यपालनासाठी तयार केल्या जाणाऱ्या विशेष उत्पादनांपर्यंतच्या संपूर्ण टप्प्यांची मंत्री राणे यांनी बारकाईने पाहणी केली. ज्याप्रमाणे पारंपारिक शेतीत दर्जेदार बियाण्यांची माहिती व वापर उत्पादकता वाढवण्यासाठी आवश्यक असतो, त्याचप्रमाणे मत्स्यशेतीत योग्य पोषणाचा वापर फायदेशीर ठरतो.
नेक्सजेनच्या ‘किंगफिश’ आणि ‘आयफीड’ या ब्रँड्ससह व्हॅनामी कोळंबीसाठी लागणारे विशेष फीड, फंक्शनल न्यूट्रिशन, प्रोबायोटिक्स, मिनरल्स, फीड ॲडिटिव्ह्ज आणि मत्स्य आरोग्याशी संबंधित उपायांची माहिती त्यांनी घेतली.
महाराष्ट्रातील मत्स्य शेतकऱ्यांना कसा होणार फायदा?
मत्स्य व कोळंबीची निरोगी वाढ होणे, खाद्याचा पुरेपूर वापर (FCR) आणि तलावातील पाण्याची गुणवत्ता टिकवून ठेवण्यासाठी वैज्ञानिक पोषण तंत्रज्ञान अत्यंत प्रभावी ठरते. मंत्री नितेश राणे यांनी स्पष्ट केले की, फीड उत्पादनापासून ते थेट शेतकऱ्यांच्या शेतापर्यंतची संपूर्ण मूल्यसाखळी सक्षम करणे ही काळाची गरज आहे.
राज्य सरकार दुष्काळ किंवा नैसर्गिक संकटांच्या काळात शेतकऱ्यांसाठी विविध दिलासा योजना राबवत असते. त्याच धर्तीवर शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी मत्स्यपालनासारख्या पूरक व्यवसायांमध्ये शास्त्रोक्त पद्धतींचा वापर वाढवणे गरजेचे आहे. आंध्र प्रदेशातील यशस्वी मॉडेल्स, आधुनिक प्रयोग आणि नाविन्यपूर्ण उपाययोजनांचा अभ्यास करून ते महाराष्ट्रात प्रभावीपणे राबवले जातील, असा विश्वास मंत्री राणे यांनी व्यक्त केला.