मुंबई: महाराष्ट्राच्या कृषी क्षेत्रात एक मोठी क्रांती घडवून आणण्याच्या उद्देशाने ‘सत्यमेव जयते फार्मर कप २०२६’ (Satyamev Jayate Farmer Cup 2026) या अभियानाचा शानदार शुभारंभ झाला आहे. हा उपक्रम म्हणजे केवळ एक स्पर्धा नसून राज्यातील शेतीचे चित्र बदलणारी एक व्यापक लोकचळवळ आहे, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला. या अभियानाच्या माध्यमातून राज्यातील सुमारे ५० लाख शेतकऱ्यांना गटशेतीच्या (Group Farming) माध्यमातून एकत्र आणण्याचा संकल्प राज्य शासनाने केला आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या वर्षा निवासस्थानी ‘पानी फाऊंडेशन’ (Paani Foundation) च्या सहकार्याने या विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. याप्रसंगी कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे, पाणी फाउंडेशनचे संस्थापक आणि प्रसिद्ध अभिनेते आमिर खान यांच्यासह कृषी व ग्रामविकास विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. या सोहळ्यात डिजिटल शेतीला चालना देणाऱ्या ‘स्मार्ट शेती ॲप’चे अनावरण देखील करण्यात आले.
गटशेतीमुळे शेतकऱ्यांचा आर्थिक फायदा आणि उत्पादन वाढ
गटशेतीचे महत्त्व अधोरेखित करताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, मागील वर्षी फार्मर कपमध्ये सहभागी झालेल्या शेतकरी गटांमध्ये कमालीची प्रगती पाहायला मिळाली. सोयाबीन, कापूस आणि मका यांसारख्या प्रमुख पिकांच्या उत्पादनात सरासरी ७१ टक्क्यांची घसघशीत वाढ झाली आहे. याच धर्तीवर कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना अधिक सक्षम करण्यासाठी शासन स्तरावर कापूस क्रांती अभियान अंतर्गत विविध दर्जेदार उपाययोजना राबविल्या जात आहेत.
सामूहिक प्रयत्नांमुळे शेतकऱ्यांच्या खर्चातही मोठी बचत झाली आहे:
- कृषी निविष्ठांमध्ये बचत: सामूहिक खरेदीमुळे कृषी निविष्ठांवर तब्बल १,५८४ कोटी रुपयांची बचत झाली.
- मजुरी खर्चात घट: सामूहिक श्रमामुळे एकरी साधारणपणे ६,००० रुपयांची मजुरी वाचली आहे.
- आत्मविश्वासाची निर्मिती: सध्या कार्यरत असलेले १८ हजार शेतकरी गट भविष्यात ५० लाख शेतकऱ्यांना एकत्र आणून शाश्वत शेतीचा पाया रचतील.
महिला शेतकऱ्यांना मिळणार अधिकृत मालकी हक्क
या कार्यक्रमात मुख्यमंत्र्यांनी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण घोषणा केली. महिलांचे शेतीमधील योगदान लक्षात घेता, विधिमंडळात लवकरच ‘महिला शेतकरी विधेयक’ मंजूर करण्यात येणार आहे. ज्या महिलांच्या नावावर शेतीची अधिकृत मालकी नाही, त्यांनाही या विधेयकाद्वारे अधिकृत शेतकरी म्हणून मान्यता दिली जाईल. यामुळे महिला बचत गटांना आणि महिला शेतकऱ्यांना मोठा आधार मिळणार आहे.
शेतीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर
महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य ठरत आहे जे शेती क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करत आहे. ‘महाविस्तार ॲप’ आणि ‘फार्मर कप’ मधील डेटा एकत्रित करून शेतकऱ्यांना अचूक आणि हवामानावर आधारित मार्गदर्शन केले जाणार आहे. तसेच, दुर्गम भागातील शेतकऱ्यांपर्यंत आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान पोहोचवण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे. उदाहरणार्थ, नुकतेच जिवती तालुक्यातील शेतकऱ्यांना सर्व शासकीय योजनांचा लाभ मिळावा यासाठी विशेष निर्देश देण्यात आले आहेत.
शेतकऱ्यांच्या आर्थिक उन्नतीसाठी शासन कटिबद्ध – कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे
कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी स्पष्ट केले की, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी सामूहिक शेती हाच एकमेव उत्तम पर्याय आहे. नैसर्गिक संकटांचा सामना करणाऱ्या बळीराजाला आर्थिक संकटातून बाहेर काढण्यासाठी शासन विविध कर्जमाफी योजना प्रभावीपणे राबवत आहे. यामध्ये नुकतीच जाहीर झालेली पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६ ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत दिलासादायक ठरत आहे.
‘विकसित भारतासाठी शेतकरी सक्षम हवा’ – आमिर खान
पाणी फाउंडेशनचे संस्थापक आमिर खान यांनी डिजिटल तंत्रज्ञान आणि प्रत्यक्ष जनसंवादाच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकला. ते म्हणाले, “भारताला विकसित बनवायचे असेल तर आपल्या अन्नदात्याला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे गरजेचे आहे. शेतकरी जेव्हा एकत्र येतो, तेव्हा त्याची ताकद कैक पटीने वाढते.” यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता लक्षात घेता, गावागावांत ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ अंतर्गत जलसंधारणाची कामे गतीने पूर्ण करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.
थेट शेतकरी संवाद आणि यशोगाथा
या कार्यक्रमादरम्यान मुख्यमंत्र्यांनी राज्यातील विविध जिल्ह्यांतील शेतकरी गट आणि महिला बचत गटांशी थेट संवाद साधला. यामध्ये नंदुरबार, नाशिक, ठाणे, पुणे आणि परभणी येथील शेतकऱ्यांनी फार्मर कपमुळे त्यांच्या आयुष्यात आणि शेतीत झालेला सकारात्मक बदल मुख्यमंत्र्यांसमोर मांडला. शेती समृद्धीचा हा नवा अध्याय महाराष्ट्राला कृषी क्षेत्रात एका नव्या उंचीवर घेऊन जाईल, असा ठाम विश्वास याप्रसंगी व्यक्त करण्यात आला.