देशातील नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ खेळणाऱ्या अन्न व्यावसायिकांवर आता केंद्र सरकारकडून मोठी कारवाई केली जाणार आहे. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना अन्न सुरक्षा नियमांची काटेकोरपणे अंमलबजावणी करण्याचे अत्यंत कडक आदेश दिले आहेत. यामध्ये निष्काळजीपणा करणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाईचा इशारा देण्यात आला आहे.
अन्न प्रक्रियेसाठी आता ‘फूड-ग्रेड’ उपकरणांची सक्ती!
FSSAI ने जारी केलेल्या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि अन्न प्रक्रिया उद्योगांमध्ये अन्न हाताळताना, त्यावर प्रक्रिया करताना किंवा पॅकिंग करताना केवळ ‘फूड-ग्रेड’ (अन्न-दर्जा), विषमुक्त आणि गंजरोधक सुऱ्या, ब्लेड तसेच इतर कापण्याच्या उपकरणांचा वापर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याची सुरक्षा सुनिश्चित होणार आहे.
अशाच प्रकारे राज्यातील नागरिकांच्या आरोग्यासाठी सरकार कटिबद्ध असून, आरोग्य सेवांचा विस्तार करण्यासाठी निरोगी महाराष्ट्र मिशन अंतर्गत अत्यंत महत्त्वपूर्ण पावले उचलली जात आहेत.
गंजलेल्या आणि जुन्या साधनांच्या वापरावर बंदी
FSSAI च्या निदर्शनास आले आहे की, अनेक खाद्य व्यावसायिक आजही गंजलेल्या, तडे गेलेल्या, खराब झालेल्या किंवा रंग लावलेल्या सुऱ्या आणि कापण्याच्या इतर साधनांचा वापर करत आहेत. अशा जुन्या उपकरणांमुळे अन्नामध्ये खालील प्रकारचे गंभीर धोके उद्भवू शकतात:
- भौतिक दूषितीकरण: धातूचे किंवा रंगाचे कण अन्नात मिसळणे.
- रासायनिक दूषितीकरण: गंज आणि हानिकारक रसायनांचा अन्नात प्रवेश.
- सूक्ष्मजीवजन्य दूषितीकरण: तडे गेलेल्या भागांमध्ये बॅक्टेरिया निर्माण होऊन अन्न विषबाधा होणे.
या सर्व कारणांमुळे ग्राहकांच्या आरोग्याला गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो. स्वच्छ अन्न निर्मितीसाठी शुद्ध पाण्याचीही तितकीच गरज असते. याच धर्तीवर इचलकरंजी शहराचा पाणीप्रश्न सोडवून तेथे शाश्वत व स्वच्छ पाणी पुरवठा करण्यासाठी देखील शासन स्तरावर मोठ्या हालचाली सुरू आहेत.
FSSAI चे अन्न व्यावसायिकांना महत्त्वाचे आदेश:
अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाने सर्व खाद्य व्यावसायिक, कॅन्टीन चालक आणि हॉटेल मालकांना खालील गोष्टींचे पालन करण्याचे निर्देश दिले आहेत:
- अन्नाच्या थेट संपर्कात येणारे सर्व पृष्ठभाग आणि उपकरणे ही अन्न-दर्जाची (Food-Grade) व गंजरोधक असावीत.
- वापरात असलेल्या सर्व साधनांची नियमित स्वच्छता आणि निर्जंतुकीकरण (Sanitisation) करणे आवश्यक आहे.
- गंज लागलेली, तडे गेलेली किंवा रंग उडालेली उपकरणे त्वरित बदलून नवीन उपकरणांचा वापर सुरू करावा.
- स्वच्छता आणि सुरक्षिततेच्या सर्व मानकांचे दररोज काटेकोर पालन करावे.
नियमभंग केल्यास होणार कठोर कारवाई!
जर कोणत्याही अन्न व्यवसायामध्ये या मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन झाल्याचे आढळून आल्यास, ‘अन्न सुरक्षा आणि मानके अधिनियम, २००६’ अंतर्गत संबंधित दोषींवर थेट फौजदारी गुन्हे दाखल करून परवाना रद्द करण्याची कारवाई केली जाणार आहे. राज्य अन्न सुरक्षा आयुक्त, स्थानिक परवाना प्राधिकरणे आणि अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांना (FSO) तपासणी मोहिमा तीव्र करण्याचे आणि दोषींवर जागेवरच कठोर कारवाई करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
ग्राहकांच्या आरोग्याची सुरक्षा हीच सर्वोच्च प्राथमिकता असून, कोणत्याही हॉटेल किंवा खाद्य विक्रेत्याने नियमांचे उल्लंघन केल्यास त्यांना मोठा दंड आणि तुरुंगवासाची शिक्षा देखील होऊ शकते.