मुंबई: केवळ दैनंदिन समस्या मांडण्यापुरते मर्यादित न राहता, तंत्रज्ञान आणि नाविन्यपूर्ण संकल्पनांच्या मदतीने लोकाभिमुख उपाय शोधण्यासाठी राज्य शासनाने पुढाकार घेतला आहे. समाज, शेती, प्रशासन, तंत्रज्ञान व पर्यावरणातील विविध आव्हानांवर मात करण्यासाठी ‘सेवा फर्स्ट इनोव्हेशन चॅलेंज’ (Seva First Innovation Challenge) या बहुराज्यीय स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले आहे. कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता आणि नावीन्यता मंत्री मंगलप्रभात लोढा यांच्या संकल्पनेतून ही स्पर्धा राबवली जात आहे.
या स्पर्धेत महाराष्ट्र, गोवा, छत्तीसगड आणि केंद्रशासित प्रदेश दमण-दीव येथील विद्यार्थी, संशोधक, स्टार्टअप्स आणि तरुण उद्योजकांना आपले नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान सादर करण्याची सुवर्णसंधी मिळणार आहे. या स्पर्धेसाठी अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली असून इच्छुक उमेदवारांना १७ ऑक्टोबरपर्यंत अर्ज सादर करता येणार आहेत.
१० मुख्य क्षेत्रे आणि ५० उपक्षेत्रांचा समावेश
‘सेवा फर्स्ट इनोव्हेशन चॅलेंज’ अंतर्गत समाजातील महत्त्वाच्या १० क्षेत्रांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामध्ये प्रामुख्याने:
- हवामान-सक्षम कृषी आणि शेती तंत्रज्ञान
- कायदा, सुव्यवस्था आणि सायबर सुरक्षा
- महिला आणि बालविकास, महिला सुरक्षा
- आरोग्य सेवा, वैद्यकीय तंत्रज्ञान व स्मार्ट डायग्नोस्टिक्स
- नागरी विकास, घनकचरा व पूरव्यवस्थापन
- शाश्वत ऊर्जा, पर्यावरण आणि हवामान बदल
- संरक्षण तंत्रज्ञान, इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि मोबिलिटी
- मराठी-प्रथम एआय (AI), करिअर मॅचिंग आणि रोजगारक्षमता
शेती क्षेत्रात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करणे, काढणीपश्चात नासाडी रोखणे यासाठी अशा नवकल्पना अत्यंत महत्त्वाच्या ठरतात. केंद्र सरकारदेखील कृषी क्षेत्राला चालना देण्यासाठी विविध उपक्रम राबवत असून, अलिकडेच फळप्रक्रिया उद्योगांना बळ देण्यासाठी केंद्र सरकार आणणार नवी योजना यांसारख्या धोरणांवर भर दिला जात आहे.
विजेत्यांसाठी तब्बल ₹५ कोटींची बक्षिसे
या स्पर्धेसाठी एकूण ₹५ कोटींची भव्य पारितोषिके निश्चित करण्यात आली आहेत. १० क्षेत्रांपैकी प्रत्येक क्षेत्रात ५ विजेत्यांची निवड होणार असून, प्रत्येक विजेत्याला ₹१० लाखांचे रोख पारितोषिक दिले जाईल. याशिवाय, महिला आणि युवा नवसंशोधकांना प्रोत्साहन मिळावे यासाठी प्रत्येक क्षेत्रात किमान एक महिला प्रवर्ग विजेता आणि एक २१ वर्षांखालील विजेता निवडला जाणार आहे.
नागपूर येथे रंगणार भव्य अंतिम प्रदर्शन
प्राप्त अर्जांची प्राथमिक छाननी, तांत्रिक व प्रभाव मूल्यमापनानंतर उत्कृष्ट २०० नवकल्पनांची अंतिम फेरीसाठी निवड केली जाईल. या २०० स्टार्टअप्स व नवोन्मेषकांचे अंतिम प्रदर्शन आणि सादरीकरण ७ डिसेंबर रोजी नागपूर येथे पार पडणार आहे. येथे थेट शासन, उद्योगपती आणि गुंतवणूकदारांसमोर आपले तंत्रज्ञान मांडण्याची संधी स्पर्धकांना मिळेल.
लाडक्या बहिणींसाठी विशेष रोजगार महाकुंभ
या उपक्रमासोबतच महिला सक्षमीकरणासाठी कौशल्य विकास विभागामार्फत रोजगार मेळावे घेतले जात आहेत. मुंबईत एसएनडीटी महिला विद्यापीठ येथे लाडक्या बहिणींसाठी विशेष रोजगार मेळाव्याचे आयोजन करण्यात आले आहे. या मेळाव्यात नामांकित कंपन्यांच्या माध्यमातून महिलांना थेट नोकरीच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जातील. यापूर्वीही राज्यातील तरुणांसाठी मुंबई उपनगरात २९ सप्टेंबरला भव्य रोजगार महाकुंभ आयोजित करण्यात आला होता, ज्याचा हजारो तरुणांनी लाभ घेतला.
आपल्याकडेही शेती, आरोग्य, पर्यावरण किंवा तंत्रज्ञान क्षेत्रात समाजाला उपयुक्त ठरेल अशी नाविन्यपूर्ण संकल्पना असल्यास या स्पर्धेत सहभागी होऊन आपल्या कल्पनेला व्यासपीठ मिळवून द्यावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.