Fruit Processing Industry Scheme: देशातील कृषी आणि फलोत्पादन क्षेत्राला आर्थिक समृद्धी मिळवून देण्यासाठी केंद्र सरकार आता फळप्रक्रिया उद्योगांवर विशेष भर देत आहे. फळबागांच्या उत्पादनाला योग्य बाजारपेठ आणि मूल्यवर्धन मिळावे, या उद्देशाने प्रक्रिया उद्योगांना कमी व्याजदरात मुबलक भांडवल उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकार लवकरच एक व्यापक आणि नवीन योजना सुरू करणार आहे. या योजनेमुळे शेतकरी उत्पादक कंपन्या (FPO) आणि कृषी उद्योजकांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून मूल्यवर्धन करणे शक्य होणार आहे, अशी महत्त्वपूर्ण माहिती केंद्रीय कृषी सचिव आतिश चंद्रा यांनी दिली.
केंद्रीय उच्चस्तरीय शिष्टमंडळाचा पुरंदर दौरा
केंद्रीय कृषी सचिव आतिश चंद्रा यांच्या नेतृत्वाखालील उच्चस्तरीय पथकाने पुणे जिल्ह्यातील पुरंदर तालुक्यातील विविध कृषी व फलोत्पादन प्रक्रिया प्रकल्पांना प्रत्यक्ष भेट दिली. या पथकात केंद्रीय अतिरिक्त कृषी सचिव मनिंदर कौर द्विवेदी, केंद्रीय फलोत्पादन आयुक्त प्रभातकुमार आणि ‘अपेडा’चे (APEDA) अध्यक्ष अभिषेक देव यांचा समावेश होता.
या दौऱ्याप्रसंगी महाराष्ट्राचे कृषी उपसचिव श्रीकांत लांडगे, फलोत्पादन संचालक जीवन बुंदे, कृषी संचालक उदय देशमुख, ‘मॅग्नेट’ प्रकल्पाचे प्रकल्प संचालक विनायक कोकरे, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी वैभव तांबे तसेच ‘स्मार्ट’ प्रकल्पाच्या अधिकारी प्रियंका भोसले यांच्यासह स्थानिक कृषी अधिकारी व शेतकरी प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. ग्रामीण भागात कृषीपूरक उद्योगांना गती देण्यासाठी शासन कटिबद्ध असून, विविध शासकीय योजनांचा लाभ थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवला जात आहे.
शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या मागण्या आणि अडचणी
दौऱ्यादरम्यान पुरंदर आणि परिसरातील शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या (FPCs) पदाधिकाऱ्यांनी केंद्रीय सचिवांसमोर प्रक्रिया उद्योगांच्या विस्तारातील अडचणी मांडल्या. यामध्ये प्रामुख्याने उद्योगांसाठी खेळते भांडवल, राष्ट्रीयकृत बँकांकडून वाजवी व कमी व्याजदरात कर्जपुरवठा आणि जागतिक बाजारपेठेतील संधींचा विस्तार या मागण्यांचा समावेश होता. अनेकदा शेतकऱ्यांना बँकिंग प्रक्रियेत अडचणींचा सामना करावा लागतो, जसे की शेतकरी कर्ज आणि व्याज आकारणीतील तफावत समोर येत असते. या पार्श्वभूमीवर फळप्रक्रिया क्षेत्रासाठी विशेष आर्थिक आराखडा तयार करण्याचे आश्वासन आतिश चंद्रा यांनी दिले.
स्थानिक प्रक्रिया उद्योगांची पाहणी व सादरीकरण
केंद्रीय शिष्टमंडळाने पुरंदरमधील यशस्वी प्रकल्पांची पाहणी करत शेतकऱ्यांच्या कौशल्याचे कौतुक केले:
- पुरंदर लक्ष्मी शेतकरी उत्पादक कंपनी: संचालक विठ्ठल झेंडे यांनी सीताफळ आणि अंजीर बागांचे बहार व्यवस्थापन, झाडांची छाटणी आणि ‘स्मार्ट’ प्रकल्पांतर्गत उभारलेल्या प्रतवारी व पॅकिंग युनिटची माहिती दिली.
- पवित्रक फार्मर प्रोड्युसर कंपनी (दौंड): संचालक समीर डोंबे यांनी अंजिरापासून तयार करण्यात येणाऱ्या विविध मूल्यवर्धित प्रक्रिया उत्पादनांचे सादरीकरण केले.
- पुरंदर हायलँड्स: संचालक रोहन उरसळ यांनी अंजीर, पेरू आणि जांभूळ या फळांवर प्रक्रिया करून तयार केलेल्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या उत्पादनांची आणि त्यांच्या निर्यातीची माहिती दिली.
- नितीन फुड्स (वाळुंज): ‘मॅग्नेट’ प्रकल्पांतर्गत उभारलेल्या या युनिटमध्ये पेरू प्रक्रिया प्रात्यक्षिक आणि अत्याधुनिक कोल्ड स्टोरेज सुविधेची पाहणी करण्यात आली.
- न्यूट्री फ्रेश (केतकावळे): येथे आधुनिक हायड्रोपोनिक तंत्रज्ञानाने घेतल्या जाणाऱ्या विदेशी भाजीपाला उत्पादनाची पाहणी करण्यात आली.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत मूल्यवर्धनाला चालना देण्यासाठी सरकार सातत्याने नवनवीन पावले उचलत आहे. ज्याप्रमाणे पशुपालन व दुग्धव्यवसायासाठी मुख्यमंत्री ग्रामीण पशुधन उद्योजकता योजना राबवली जात आहे, त्याच धर्तीवर आता फळबागायतदार आणि कृषी उद्योजकांसाठी केंद्राची ही नवी योजना मैलाचा दगड ठरेल असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.