महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक परंपरेत गणेशोत्सवाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. लोकसहभाग आणि सामाजिक एकोप्याचे प्रतीक मानल्या गेलेल्या या लोकोत्सवाला राज्य शासनाने ‘राज्य महोत्सव’ म्हणून दर्जा दिला आहे. याच अथांग जनसागराचा आणि उत्साहाचा सकारात्मक उपयोग करून शासनाच्या विविध लोककल्याणकारी योजनांची माहिती समाजातील अगदी शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचवण्यासाठी माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयामार्फत राज्यभर ‘लोकसंवाद’ हा विशेष जनजागृती उपक्रम राबविला जात आहे.
काय आहे ‘लोकसंवाद’ उपक्रम?
‘लोकसंवाद’ हा केवळ माहितीपत्रके वाटण्यापुरता मर्यादित उपक्रम नसून, शासन आणि सामान्य जनता यांच्यात थेट संवाद घडवून आणणारा एक प्रभावी मंच ठरत आहे. सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळे, ग्रामपंचायती आणि गर्दीच्या ठिकाणी संबंधित विभागांचे शासकीय अधिकारी स्वतः उपस्थित राहून नागरिकांच्या शंकांचे निरसन करत आहेत. योजनांचा लाभ घेण्यासाठी पात्रतेचे निकष काय आहेत, अर्ज कसा करावा आणि कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत, याचे थेट मार्गदर्शन येथे केले जात आहे.
गणेशोत्सवाच्या काळात अशा प्रकारच्या उपक्रमांना नागरिकांचा भरभरून प्रतिसाद मिळत असून, नुकताच बीडमध्ये ‘श्रीगणेशा आरोग्याचा’ अभियानाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद पाहायला मिळाला होता. त्याच धर्तीवर आता राज्यभरात हा लोकसंवाद प्रभावी ठरत आहे.
शेतकरी व महिलांसाठीच्या योजनांवर विशेष भर
या उपक्रमांतर्गत गावपातळीवरील शेतकरी आणि महिला वर्गाला केंद्रस्थानी ठेवून मार्गदर्शन केले जात आहे:
- कृषी कल्याण: नमो शेतकरी महासन्मान निधी, पीक विमा योजना, शेततळे अनुदान आणि आधुनिक कृषी अवजारांसाठी मिळणाऱ्या अनुदानांची सविस्तर माहिती दिली जात आहे. तसेच, शेतकरी कर्जमाफी आणि कर्जमुक्ती संदर्भातील नियमांबाबत शेतकऱ्यांना स्पष्टता दिली जात आहे.
- महिला सक्षमीकरण: महिला व बालविकास विभागामार्फत राबविण्यात येणारी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’, ‘लेक लाडकी योजना’, महिला बचत गटांचे बळकटीकरण आणि मुलींच्या उच्च शिक्षणातील मोफत सवलती यांविषयी महिलांना माहिती दिली जात आहे.
आरोग्य, शिक्षण आणि रोजगार योजनांची माहिती एकाच छताखाली
नागरिकांच्या दैनंदिन आरोग्याशी संबंधित महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना, आयुष्मान भारत कार्ड, मोफत तपासणी व औषधोपचार यांविषयी शिबिरांमध्ये मार्गदर्शन मिळत आहे. याशिवाय आपत्कालीन आरोग्य यंत्रणा आणि राज्यात धावणाऱ्या अत्याधुनिक रुग्णवाहिका यांच्या सेवांचा लाभ कसा घ्यावा, हेही समजावून सांगितले जात आहे.
तरुणांसाठी कौशल्य विकास प्रशिक्षण, मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (CMEGP), तसेच ‘बार्टी’, ‘सारथी’ आणि ‘महाज्योती’मार्फत मिळणाऱ्या स्पर्धा परीक्षा शिष्यवृत्ती योजनांची माहिती तरुण वर्गापर्यंत पोहोचवली जात आहे.
डिजिटल सेवा आणि ऑनलाईन अर्ज प्रक्रियेचे मार्गदर्शन
आजच्या डिजिटल युगात नागरिकांना शासकीय कार्यालयांचे उंबरठे झिजवावे लागू नयेत, यासाठी ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) आणि ‘आपले सरकार’ या पोर्टलचा वापर कसा करावा याचे प्रात्यक्षिक दिले जात आहे. योग्य कागदपत्रे कशी अपलोड करावीत आणि सायबर सुरक्षेची काय काळजी घ्यावी, याबाबतही नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण केली जात आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, ‘उत्सवातून संवाद आणि संवादातून जनकल्याण’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात आणत शासनाने गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून थेट जनतेच्या दारात जाऊन योजना पोहोचवण्याचे कौतुकास्पद पाऊल उचलले आहे.