नवी दिल्ली येथील कस्तुरबा गांधी मार्गस्थित नवीन महाराष्ट्र सदन येथे खते, रसायन निर्मिती आणि ऊर्जा क्षेत्रातील प्रदीर्घ अनुभव असलेले ज्येष्ठ तज्ज्ञ आणि व्यवस्थापन अभ्यासक आर. जी. राजन यांच्या बहुप्रतीक्षित ‘मॅनेजमेंट म्युझिंग्स’ (Management Musings) या पुस्तकाचे शानदार प्रकाशन पार पडले. हा प्रकाशन सोहळा हरियाणा राज्य पोलीस तक्रार प्राधिकरणाच्या सदस्या डॉ. सुमेधा कटारिया यांच्या हस्ते संपन्न झाला.
दिग्गजांची उपस्थिती आणि सोहळ्याचे स्वरूप
या दिमाखदार कार्यक्रमाला दिल्लीतील नवीन महाराष्ट्र सदनाच्या निवासी आयुक्त तथा सचिव श्रीमती आर. विमला, महाराष्ट्र परिचय केंद्राचे संचालक हेमराज बागुल, सहायक निवासी आयुक्त नितीन शेंडे, जनसंपर्क अधिकारी श्रीमती मनीषा पिंगळे आणि श्रीमती मालती राजगोपालन यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. याप्रसंगी बोलताना डॉ. सुमेधा कटारिया यांनी पुस्तकातील व्यवस्थापकीय सूत्रांचे आणि आर. जी. राजन यांच्या मार्गदर्शनाचे तोंडभरून कौतुक केले.
४५ वर्षांच्या प्रदीर्घ कॉर्पोरेट अनुभवाचे संचित
पुस्तक प्रकाशनानंतर लेखक आर. जी. राजन यांनी उपस्थितांशी थेट संवाद साधला. त्यांनी खते, रसायन आणि ऊर्जा क्षेत्रात घालवलेल्या ४५ वर्षांहून अधिक काळातील समृद्ध आठवणी व कॉर्पोरेट प्रवासातील अनेक महत्त्वाचे पैलू उलगडून दाखवले. आजच्या युगात शाश्वत विकास आणि ऊर्जा क्षेत्राला मोठे महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशाच ऊर्जा आणि पर्यावरणपूरक क्षेत्रातील एका अभिनव उपक्रमाविषयी आपण नागपूरच्या भांडेवाडीतील देशातील पहिला एकीकृत घनकचरा प्रक्रिया प्रकल्प या लेखात वाचू शकता, जिथे कचऱ्यापासून खत आणि गॅसची निर्मिती केली जात आहे.
‘मॅनेजमेंट म्युझिंग्स’ पुस्तकातील मुख्य वैशिष्ट्ये
आर. जी. राजन यांनी आपल्या पुस्तकात व्यवस्थापन क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाच्या विषयांवर अभ्यासपूर्ण मांडणी केली आहे:
- नेतृत्वगुण (Leadership): एका चांगल्या नेत्याची भूमिका आणि त्याचे सहकाऱ्यांवर होणारे सकारात्मक परिणाम.
- संस्थात्मक सुशासन (Corporate Governance): पारदर्शक, प्रामाणिक आणि मजबूत व्यवस्थापन पद्धती कशी असावी याबद्दल मार्गदर्शन.
- व्यावसायिक नीतिमत्ता (Business Ethics): व्यवसायात सचोटी आणि नैतिक मूल्यांचे पालन करण्याचे महत्त्व.
- शाश्वत विकास (Sustainable Development): पर्यावरणाचा समतोल राखून प्रगती साधण्याचा मार्ग.
लोककेंद्री नेतृत्व हेच यशाचे खरे गमक!
आर. जी. राजन यांनी स्पष्ट केले की, केवळ तांत्रिक किंवा वित्तीय यश हे कोणत्याही संस्थेच्या प्रगतीचे अंतिम मोजमाप असू शकत नाही. उत्तम चारित्र्य, कामातील सचोटी आणि लोककेंद्री नेतृत्व हेच दीर्घकालीन संस्थात्मक यशाचे खरे गमक आहे.
प्रशासनात लोककेंद्री नेतृत्व आणि उत्कृष्ट नियोजनाचा इतिहास आपल्याला जाणून घ्यायचा असेल, तर महाराष्ट्राची लोकमाता पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे आदर्श प्रशासन हे आजही जगभरातील व्यवस्थापकांसाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहे.
हा प्रकाशन सोहळा केवळ एका पुस्तकाचे अनावरण नसून नवोदित उद्योजक, व्यवस्थापकीय क्षेत्रात काम करणारे व्यावसायिक आणि अभ्यासक यांच्यासाठी एक उत्तम वैचारिक मेजवानी ठरला आहे.