जनावरांचे रक्षण, शेतकऱ्यांचे हित! राज्यात मान्सूनपूर्व पशु लसीकरण मोहीम सुरू; जाणून घ्या सविस्तर माहिती

पुणे/नाशिक: पावसाळ्याच्या तोंडावर राज्यातील पशुधनाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना संभाव्य आर्थिक नुकसानीपासून वाचवण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाने कंबर कसली आहे. संपूर्ण महाराष्ट्रात ‘मान्सूनपूर्व रोगप्रतिबंधक लसीकरण मोहीम’ अतिशय वेगाने सुरू करण्यात आली आहे. या मोहिमेअंतर्गत राज्यातील १०० टक्के पशुधनाचे लसीकरण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले असून, त्यासाठी अत्यंत काटेकोर नियोजन करण्यात आले आहे, अशी माहिती पशुसंवर्धन आयुक्त डॉ. किरण पाटील यांनी दिली आहे.

मान्सूनपूर्व लसीकरण का महत्त्वाचे आहे?

पावसाळा सुरू होताच दमट वातावरणामुळे आणि पाण्याच्या बदलांमुळे जनावरांमध्ये विविध संसर्गजन्य आजारांचा प्रादुर्भाव वाढतो. यामध्ये प्रामुख्याने घटसर्प (Hemorrhagic Septicemia) आणि फऱ्या (Black Quarter) यांसारख्या घातक आजारांचा समावेश असतो. या रोगांची लागण झाल्यास जनावरे दगावण्याची भीती असते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान होते. हे टाळण्यासाठी पावसाळा सुरू होण्यापूर्वीच जनावरांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे आणि त्यांचे लसीकरण करणे अत्यंत गरजेचे असते.

मोहिमेची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि नियोजन

• अद्ययावत शीतसाखळी (Cold Chain Management): लसीचा प्रभाव टिकवून ठेवण्यासाठी तापमानाचे नियंत्रण करणे आवश्यक असते. यासाठी राज्यस्तरापासून ते अगदी ग्रामीण भागातील उपकेंद्रांपर्यंत अद्ययावत कोल्ड बॉक्सचा वापर करून लस सुरक्षित तापमानात पोहोचवली जात आहे.
• ‘डोअर स्टेप’ सर्व्हिस: पशुपालकांना आपल्या जनावरांना घेऊन दूर जाण्याची गरज भासू नये, म्हणून पशुवैद्यकीय अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांची विशेष पथके थेट शेतकऱ्यांच्या गोठ्यांपर्यंत पोहोचून लसीकरण करत आहेत.
• शतप्रतिशत उद्दिष्ट: राज्यातील एकही जनावर लसीकरणापासून वंचित राहणार नाही, यादृष्टीने जिल्हा आणि तालुका स्तरावर सूक्ष्म नियोजन करण्यात आले आहे.

शेतकऱ्यांच्या आणि पशुधनाच्या कल्याणासाठी राज्य सरकार नेहमीच तत्पर राहिले आहे. अगदी अलीकडेच लातूरच्या त्या भूमिहीन शेतकरी कुटुंबाला शासनाची तत्पर मदत मिळवून देत त्यांच्या शेती कामासाठी नवीन बैल जोडी देण्यात आली होती. यासोबतच राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांना कर्जमाफी आणि विविध कल्याणकारी योजनांचा लाभ देऊन कृषी क्षेत्राला नवसंजीवनी देण्याचे काम सातत्याने सुरू आहे.

डिजिटल आणि पारदर्शक व्यवस्थापन

या मोहिमेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे संपूर्ण प्रक्रियेचे डिजिटलायझेशन करण्यात आले आहे. प्रत्येक जनावराला लस दिल्यानंतर त्याची नोंद केंद्र सरकारच्या ‘भारत पशुधन प्रणाली’ (NDLM Portal) वर लगेच केली जात आहे. जनावरांच्या कानात लावण्यात आलेल्या १२ अंकी डिजिटल ओळख बिल्ल्याद्वारे (Tagging) ही नोंदणी केली जाते. यामुळे लसीकरण मोहिमेत पारदर्शकता येईल, बनावट नोंदींना आळा बसेल आणि मोहिमेच्या प्रगतीवर थेट लक्ष ठेवता येईल.

पशुपालकांना आवाहन

पावसाळ्यात गाई, म्हशी, शेळ्या आणि मेंढ्या यांची काळजी घेणे आवश्यक असते. या संसर्गजन्य आजारांपासून आपल्या पशुधनाचा बचाव करण्यासाठी सर्व पशुपालकांनी आपल्या जवळच्या शासकीय पशुवैद्यकीय दवाखान्याशी संपर्क साधावा आणि या मोफत लसीकरण मोहिमेत आवर्जून सहभागी व्हावे, असे आवाहन पशुसंवर्धन आयुक्त डॉ. किरण पाटील यांनी केले आहे.