महाराष्ट्र राज्य शासनाने स्वातंत्र्यदिनाचे औचित्य साधून राज्यातील आरोग्य यंत्रणेला अधिक सक्षम आणि मजबूत करण्यासाठी एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. राज्यातील ज्या आरोग्य संस्थांची बांधकामे ८० टक्क्यांहून अधिक पूर्ण झाली होती, ती कामे युद्धपातळीवर पूर्ण करून या संस्था नागरिकांच्या सेवेत रुजू करण्याचा मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे. स्वातंत्र्यदिनी राज्यभरात विक्रमी संख्येने नूतन आरोग्य केंद्रांचे लोकार्पण होणार असून, यामुळे विशेषतः ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील आरोग्य सेवेचा चेहरामोहरा बदलणार आहे.
ग्रामीण व दुर्गम भागातील रुग्णांना मोठा दिलासा
अनेकदा वेळेवर वैद्यकीय सुविधा न मिळाल्यामुळे ग्रामीण भागातील नागरिकांना तसेच अपघातग्रस्त रुग्णांना मोठ्या शहरांकडे धाव घ्यावी लागत असे. मात्र, आता उपकेंद्रे, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे (PHC), ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये, स्त्री रुग्णालये आणि आधुनिक ट्रॉमा केअर युनिट्स स्थानिक पातळीवरच उपलब्ध होत आहेत. राज्य सरकारच्या या धोरणामुळे हृदयविकार, अपघात, आपत्कालीन प्रसूती आणि इतर गंभीर आजारांवर स्थानिक पातळीवरच त्वरित आणि मोफत/सवलतीच्या दरात उपचार मिळणे शक्य होणार आहे.
शासकीय पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणासाठी केंद्र सरकारचा अतिरिक्त निधी तसेच राष्ट्रीय आरोग्य अभियान (NHM) आणि १५ व्या वित्त आयोगाच्या निधीचा मोठा वाटा राहिला आहे. यातून आवश्यक वैद्यकीय उपकरणे, अद्ययावत फर्निचर आणि पुरेसे मनुष्यबळ उपलब्ध करून दिले जात आहे.
या प्रमुख जिल्ह्यांमध्ये आरोग्य प्रकल्पांचे लोकार्पण
राज्यभरातील विविध भागांत या नवीन आरोग्य सुविधांचे लोकार्पण केले जात आहे. त्यामध्ये प्रामुख्याने खालील ठिकाणांचा समावेश आहे:
- ठाणे व पालघर विभाग: बदलापूर, खर्डी, मोखाडा, डहाणू.
- मराठवाडा विभाग: घनसावंगी, अंबड, बीड, छत्रपती संभाजीनगर.
- पश्चिम महाराष्ट्र: जत (सांगली), सांगोला (सोलापूर), पुणे.
- विदर्भ व उत्तर महाराष्ट्र: ब्रह्मपुरी, वाडी (बु.), वाशीम, धुळे, जळगाव, चंद्रपूर, गडचिरोली आणि बुलढाणा.
याशिवाय, सर्वसामान्य नागरिकांच्या डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी राज्यभर विविध उपक्रम राबवले जात असून, विदर्भात सुरु असलेले मोतीबिंदूमुक्त विदर्भ अभियान: ‘नमो नेत्र संजीवनी’ हे देखील आरोग्य क्षेत्रातील महत्त्वाची कामगिरी ठरत आहे.
आरोग्य मंत्री प्रकाश आबिटकर यांचे प्रतिपादन
या निर्णयाबाबत माहिती देताना सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर म्हणाले की, “राज्य शासनाचा संकल्प सर्वसामान्यांच्या दारापर्यंत उच्च दर्जाच्या वैद्यकीय सुविधा पोहोचवण्याचा आहे. बऱ्याच वर्षांपासून रखडलेली कामे प्राधान्याने मार्गी लावून ८०% हून अधिक काम पूर्ण झालेल्या इमारती त्वरित सुसज्ज करण्यात आल्या आहेत. येत्या काळात ‘आरोग्य संवाद’ यात्रेदरम्यान उर्वरित आरोग्य संस्थांचेही लोकार्पण केले जाईल.”
निष्कर्ष
स्वातंत्र्यदिनी होणारा हा आरोग्य संस्थांचा अभूतपूर्व विस्तार महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेला एक नवीन दिशा देणारा ठरेल. “सर्वांसाठी गुणवत्तापूर्ण आरोग्य सेवा” हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी राज्य शासनाचे हे पाऊल ग्रामीण जनतेसाठी वरदान ठरणार आहे.