मुंबई: भारताचे माजी पंतप्रधान भारतरत्न अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या जन्मशताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून त्यांच्या जीवनावरील आणि आठवणींवरील ‘अटल संस्मरण’ या विशेष ग्रंथाचे नुकतेच भव्य प्रकाशन करण्यात आले. मुंबईतील महाराष्ट्र लोकभवन येथे आयोजित एका विशेष कार्यक्रमात महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या हस्ते या पुस्तकाचे प्रकाशन संपन्न झाले.
या प्रसंगी बोलताना राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी अटलजींच्या अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्वाचा गौरव केला. “अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या महान आणि प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्वामुळे प्रभावित होऊनच मी राजकारणात प्रवेश केला. आजच्या तरुण पिढीला जर खऱ्या अर्थाने नेतृत्वगुण, राजकारणातील शालीनता आणि नैतिक मूल्यांचा अभ्यास करायचा असेल, तर त्यांनी अटलजींचे सार्वजनिक जीवन आवर्जून अभ्यासावे,” असे प्रतिपादन राज्यपालांनी केले.
अटलजींच्या जीवनातील महत्त्वाचे पैलू आणि आठवणी
हा ऐतिहासिक ग्रंथ अटलजींचे माजी माध्यम सल्लागार अशोक टंडन यांनी लिहिला आहे. टंडन यांनी अटलजींच्या राजकीय प्रवासातील अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी आणि पडद्यामागील किस्से या पुस्तकात शब्दबद्ध केले आहेत.
कार्यक्रमादरम्यान राज्यपालांनी अटलजींच्या आठवणींना उजाळा देताना सांगितले की:
- सर्वसमावेशक नेतृत्व: नेता कसा असावा आणि प्रबळ विरोधी पक्षनेता कसा असावा, याचे अटलजी हे जिवंत उदाहरण होते. ते एक उत्तम वक्ते आणि थोर विचारवंत होते.
- कार्यकर्त्यांसाठी प्रेरणा: ईशान्येकडील राज्यांमध्ये कठीण परिस्थितीत काम करत असताना अटलजींनी नेहमीच आम्हा कार्यकर्त्यांना मार्गदर्शन आणि बळ दिले. ते ईशान्येकडील नेत्यांना नेहमीच विशेष प्राधान्य द्यायचे.
- मूल्यांशी बांधीलकी: अवघ्या १३ दिवसांचे सरकार संकटात असतानाही त्यांनी आपल्या वैचारिक विचारसरणीशी कधीही तडजोड केली नाही.
या संदर्भाने बोलताना राज्यपालांनी भारतीयतेची सुंदर व्याख्या स्पष्ट केली. संसदेचे माजी अध्यक्ष सोमनाथ चॅटर्जी यांनी एकदा अटलजींना विचारले होते की, ‘भारतीयतेची’ खरी व्याख्या काय? त्यावर अटलजींनी अत्यंत सहजतेने उत्तर दिले होते, “तुम्ही स्वतः बंगालचे असूनही तुमचे नाव पश्चिमेकडील ‘सोमनाथ’ आहे, हीच खरी भारतीयता आहे!”
राजकारणात ‘शॉर्टकट’ नको: नैतिकतेचा ऱ्हास थांबवण्याची गरज
सध्याच्या राजकीय व सामाजिक परिस्थितीवर भाष्य करताना राज्यपालांनी खंत व्यक्त केली की, आज सर्वच क्षेत्रांत नैतिकतेचा काहीसा ऱ्हास होत आहे. तंत्रज्ञान किंवा अणुऊर्जा कोणतीही असो, तिचा वापर करणाऱ्या व्यक्तीकडे उच्च नैतिक मूल्ये असणे आवश्यक आहे. आजकाल लोकांना खूप घाईघाईने मोठे नेते बनायचे असते, परंतु अटलजींनी त्यांच्या संपूर्ण राजकीय प्रवासात कधीही कोणताही ‘शॉर्टकट’ स्वीकारला नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
सांस्कृतिक क्षेत्र आणि विचारवंतांच्या कार्याचा सन्मान करण्याच्या दृष्टीने राज्य सरकारने अनेक उपक्रम हाती घेतले आहेत. याच धर्तीवर, राज्यातील विविध वास्तू आणि स्मारकांचे कामही वेगाने सुरू आहे. आपण धुळे येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक व ग्रंथालय प्रकल्पाविषयीची माहिती येथे वाचू शकता, जे सामाजिक आणि वैचारिक वारसा जपण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल आहे.
‘अटल संस्मरण’ हा एक महत्त्वपूर्ण दस्तऐवज: सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार
कार्यक्रमाला उपस्थित असलेले राज्याचे सांस्कृतिक कार्य व माहिती तंत्रज्ञान मंत्री आशिष शेलार यांनी या पुस्तकाचे कौतुक करताना सांगितले की, ‘अटल संस्मरण’ हे केवळ पुस्तक नसून तो एक उच्च साहित्यिक मूल्य असलेला ऐतिहासिक दस्तऐवज आहे. लेखक अशोक टंडन यांनी दीर्घकाळ अटलजींसोबत घालवल्यामुळे हे पुस्तक अत्यंत वस्तुनिष्ठ आणि वाचकांना अंतर्मुख करणारे ठरले आहे.
शेलार पुढे म्हणाले की, अटलजींचे संपूर्ण जीवन संघर्षाने भरलेले होते. ते अत्यंत सुसंस्कृत राजकारणी होते आणि त्यांनी सहमतीचे राजकारण काय असते, हे संपूर्ण देशाला दाखवून दिले. जेव्हा देशाने अणुचाचणी घेतली, तेव्हा जगातील अनेक देशांनी भारतावर निर्बंध लादले; मात्र अशा कठीण परिस्थितीतही अटलजी अजिबात डगमगले नाहीत.
दिग्गजांची उपस्थिती
या ग्रंथाचे लेखक अशोक टंडन यांनीही अटलजींसोबत काम करतानाचे त्यांचे अनुभव सांगितले. १३ दिवसांचे सरकार स्थापन होण्यामागची पार्श्वभूमी आणि त्या काळातील राजकीय घडामोडींवर त्यांनी प्रकाश टाकला. हा ग्रंथ म्हणजे अटलजींच्या जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त त्यांना वाहिलेली एक भावपूर्ण आदरांजली असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
या दिमाखदार सोहळ्याला प्रसिद्ध गायक अनुप जलोटा, रवींद्र संघवी, बिनॉय बी. यांच्यासह विविध क्षेत्रातील नामांकित व्यक्ती उपस्थित होत्या.
हे देखील वाचा: राज्यातील इतर महत्त्वाच्या घडामोडी आणि महाबीजच्या महत्त्वपूर्ण निर्णयांची माहिती घेण्यासाठी आमची महाबीजचे कृषी धोरण आणि खरीप नियोजन ही विशेष मुलाखत नक्की वाचा.