मुंबई: भारतीय संस्कृती ही जगातील सर्वात प्राचीन, समृद्ध आणि सर्वसमावेशक संस्कृती आहे. पाश्चात्त्य विचारसरणीच्या तुलनेत भारतीय जीवनमूल्ये आणि भाषांचे वेगळेपण जागतिक पटलावर ठळकपणे मांडणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले. मुंबईतील घाटकोपर येथील एसपीआरजे कन्याशाळेत आयोजित ‘सुकन्या समृद्धी योजने’ अंतर्गत बालकांच्या आर्थिक सक्षमीकरण कार्यक्रमात ते बोलत होते.
पाश्चात्त्य आणि भारतीय विचारसरणीतील मूलभूत फरक
मुख्यमंत्री म्हणाले की, पाश्चात्त्य संस्कृती स्पर्धा, सामर्थ्य आणि वैयक्तिक प्रगतीला प्राधान्य देते. याउलट, भारतीय संस्कृती ही प्रत्येक व्यक्तीला जगण्याचा, शिकण्याचा आणि प्रगती करण्याचा समान अधिकार प्रदान करते. समाजातील सधन व सक्षम घटकांनी दुर्बल घटकांना आधार देणे हीच आपल्या संस्कृतीची खरी ओळख आहे.
याच अनुषंगाने, राज्यभरात महिला व बालकांच्या सर्वांगीण विकासासाठी शाश्वत विकास ध्येय गाठण्यासाठी विविध पातळीवर प्रयत्न केले जात आहेत.
‘बेटी बचाओ, बेटी पढाओ’ आणि सुकन्या समृद्धी योजना
२०१४ मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘बेटी बचाओ, बेटी पढाओ’ चा नारा देत मुलींच्या सक्षमीकरणाला राष्ट्रीय चळवळीचे स्वरूप दिले. ज्या देशांनी महिलांना शिक्षण, कौशल्य आणि समान संधी उपलब्ध करून दिली, त्यांनीच प्रगतीची शिखरे गाठली आहेत.
या कार्यक्रमात बोलताना मुख्यमंत्र्यांनी नमूद केले की, मुलींच्या भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेसाठी सुकन्या समृद्धी योजना अत्यंत प्रभावी ठरत आहे. या उपक्रमांतर्गत:
- १,००० मुलींच्या खात्यांमध्ये प्रत्येकी २०,००० रुपयांची रक्कम जमा करण्यात आली आहे.
- पुढील १० वर्षे दरवर्षी एवढीच रक्कम या खात्यांमध्ये जमा केली जाईल.
- १० वर्षांखालील मुलींसाठी ‘सुकन्या समृद्धी योजना’ आणि १० वर्षांवरील मुलींसाठी ‘एनपीएस वात्सल्य योजना’ द्वारे नोंदणी करण्यात आली आहे.
सामाजिक जबाबदारी आणि दातृत्वाची भावना
एका काळात समाजात मुलींना ओझे मानण्याच्या चुकीच्या मानसिकतेमुळे स्त्री भ्रूणहत्येसारख्या विकृती वाढल्या होत्या. परंतु, आता मुलींचे रक्षण, शिक्षण आणि आर्थिक पाठबळ ही संपूर्ण समाजाची संयुक्त जबाबदारी आहे. शिक्षणाच्या जोरावर स्वतःच्या पायावर उभे राहिलेल्या प्रत्येकाने समाजातील गरजू घटकांना मदतीचा हात दिला पाहिजे.
सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून विचारसरणीचा प्रसार करण्याबाबत बोलताना, मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी यापूर्वी लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे नाट्यगृह उद्घाटन प्रसंगीही सामाजिक विचारांच्या संवर्धनावर भर दिला होता.
महत्त्वाच्या मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमास आमदार प्रसाद लाड, आमदार राम कदम, गौरव भंडारी, शिक्षणतज्ज्ञ, विविध बँकांचे प्रतिनिधी तसेच मोठ्या संख्येने विद्यार्थी आणि पालक उपस्थित होते. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी गौरव भंडारी यांच्या सामाजिक बांधिलकीचे व उपक्रमाचे विशेष कौतुक केले.