मुंबई: महाराष्ट्रात आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर विधानसभा मतदारसंघांच्या मतदार याद्या अद्ययावत करण्यासाठी निवडणूक आयोगातर्फे राबवण्यात आलेल्या विशेष सखोल पुनरिक्षण कार्यक्रमाला मोठा प्रतिसाद मिळाला आहे. ३० जून ते १७ ऑगस्ट दरम्यान घरोघरी जाऊन राबवण्यात आलेल्या या मोहिमेत राज्यातील एकूण ९.७८ कोटी मतदारांपैकी तब्बल ७.७१ कोटी (७८.८५ टक्के) मतदारांनी गणना प्रपत्र स्वाक्षरीसह भरून सादर केले आहे.
२.०७ कोटी मतदारांचा समावेश ‘Uncollectable EF’ प्रवर्गात
पडताळणी दरम्यान नियमानुसार व प्रत्यक्ष पाहणीत त्रुटी आढळल्याने किंवा मतदार उपलब्ध नसल्याने उर्वरित २.०७ कोटी (२१.१५ टक्के) मतदारांचा समावेश प्रारूप मतदार यादीत करण्याऐवजी ‘Uncollectable EF’ या तात्पुरत्या गटात करण्यात आला आहे. या गटातील मतदारांचे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे आहे:
- गैरहजर किंवा न आढळलेले मतदार: ७५.५२ लाख
- कायमस्वरूपी स्थलांतरित झालेले: ७६.८० लाख
- मयत मतदार: ३४.८१ लाख
- दुबार नोंदणी किंवा इतरत्र नोंद असलेले: १७.६३ लाख
- इतर कारणांमुळे वगळलेले: २.२३ लाख
प्रशासनाने नागरिकांच्या सुविधेसाठी विविध विकासात्मक पावले उचलली असून, राज्यभरात अनेक नागरी व पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना गती दिली जात आहे. जसे की मिरा-भाईंदर ते वसई-विरार मेट्रो १३ आणि पुणे रिंग रोड विस्तारास मंजुरी देण्यात आली आहे, त्याचप्रमाणे प्रशासकीय पातळीवर पारदर्शक निवडणूक प्रक्रियेसाठी ही मतदार यादी सुधारणा मोहीम अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे.
प्रारूप मतदार यादी लवकरच होणार प्रसिद्ध
विशेष सखोल पुनरिक्षणांतर्गत तयार केलेली प्रारूप मतदार यादी लवकरच अधिकृतरीत्या प्रसिद्ध केली जाणार आहे. ही यादी मान्यताप्राप्त राजकीय पक्षांना हार्ड व सॉफ्ट कॉपीमध्ये उपलब्ध करून दिली जाईल. तसेच ‘Uncollectable EF’ गटातील याद्या संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांच्या व मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या अधिकृत संकेतस्थळांवर तसेच शासकीय कार्यालयांच्या सूचना फलकावर पाहता येतील.
याशिवाय, औद्योगिक व पायाभूत सुधारणांसोबतच जशी वाशिम एमआयडीसीच्या विकासासाठी कोट्यवधींचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे, त्याच धर्तीवर निवडणूक यंत्रणेने प्रत्येक नागरिकाचा मतदानाचा हक्क अबाधित राखण्यासाठी विशेष मोहीम हाती घेतली आहे.
दावे आणि हरकती नोंदवण्यासाठी एका महिन्याची मुदत
प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर नागरिकांना दावे आणि हरकती नोंदवण्यासाठी एका महिन्याची मुदत दिली जाईल. या कालावधीत खालीलप्रमाणे अर्ज सादर करता येतील:
- नवीन नाव नोंदणी (नमुना ६): प्रारूप यादीत नाव नसलेले पात्र मतदार तसेच १ ऑक्टोबर रोजी १८ वर्षे पूर्ण करणारे नवमतदार नाव नोंदणी करू शकतात.
- नाव वगळणे / हरकत (नमुना ७): दुबार किंवा मृत व्यक्तीचे नाव वगळण्यासाठी अर्ज करता येईल.
- नोंदींमध्ये दुरुस्ती (नमुना ८): पत्ता, नाव किंवा इतर वैयक्तिक माहितीच्या दुरुस्तीसाठी अर्ज करता येईल.
खोटी माहिती दिल्यास कायदेशीर कारवाईचा इशारा
मतदार यादीत नाव समाविष्ट करताना, दुरुस्ती करताना अथवा नाव वगळण्यासाठी अर्ज करताना खोटी माहिती किंवा चुकीचे घोषणापत्र सादर केल्यास लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५० च्या कलम ३१ नुसार संबंधित व्यक्तीविरुद्ध गुन्हा दाखल होऊ शकतो. यामध्ये एका वर्षापर्यंतचा कारावास, दंड किंवा दोन्ही शिक्षांची तरतूद आहे.
सण-उत्सवांच्या काळात प्रशासनाकडून विविध व्यवस्थापन केले जात असताना, जसे की खड्डेमुक्त रस्त्यांसाठी मनपांना कडक निर्देश दिले जात आहेत, तसेच नागरिकांनीही आपल्या नागरी कर्तव्याची जाणीव ठेवून मतदार यादीतील आपले नाव तपासून घेणे आवश्यक आहे. अंतिम मतदार यादी २७ ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध केली जाणार असल्याचे मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने स्पष्ट केले आहे.