महाराष्ट्र मतदार यादी पुनरीक्षण २०२६: राज्यभरात सध्या निवडणूक आयोगामार्फत मतदार याद्यांचा विशेष सखोल पुनरीक्षण कार्यक्रम (Special Intensive Revision Program) वेगाने राबवला जात आहे. आगामी सर्व निवडणुकांच्या दृष्टीने मतदार यादी अद्ययावत, अचूक आणि पारदर्शक असावी यासाठी हे अभियान राबवले जात आहे. मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, १७ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध केली जाणार असून, १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अंतिम मतदारयादी जाहीर केली जाईल.
गणना अर्ज सादर करणे बंधनकारक
सध्याच्या मतदार यादीत नाव असलेल्या सर्व मतदारांनी ८ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत आपला गणना अर्ज (Enumeration Form) पूर्ण भरून त्यावर स्वतःची स्वाक्षरी करणे आवश्यक आहे. हा भरलेला अर्ज तुमच्या भागात येणाऱ्या संबंधित मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO – Booth Level Officer) यांच्याकडे जमा करायचा आहे. निर्धारित वेळेत गणना अर्ज सादर करणाऱ्या नागरिकांचाच समावेश १७ ऑगस्ट रोजी प्रसिद्ध होणाऱ्या प्रारूप मतदार यादीत केला जाणार आहे.
नमुना ६, ७ आणि ८ चा वापर कसा आणि कशासाठी करावा?
प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर १७ ऑगस्ट ते १६ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत दावे व हरकती नोंदवण्यासाठी विशेष मुदत दिली जाईल. यादरम्यान पात्र नागरिकांना खालील अर्जांचा वापर करता येईल:
- नमुना क्रमांक ६ (Form 6): नवीन मतदार नोंदणी करण्यासाठी तसेच प्रारूप यादीत नाव नसलेल्या पात्र नागरिकांसाठी (आवश्यक कागदपत्रे व घोषणापत्रासह).
- नमुना क्रमांक ८ (Form 8): मतदार यादीतील नाव, पत्ता किंवा इतर नोंदींमध्ये दुरुस्ती करण्यासाठी.
- नमुना क्रमांक ७ (Form 7): मतदार यादीतील कोणतीही चुकीची अथवा अपात्र नोंद वगळण्यासाठी हरकत नोंदवण्याकरिता.
प्रशासकीय कामकाजात सुलभता आणण्यासाठी राज्य सरकार सातत्याने प्रयत्न करत आहे. जसे की, प्रशासकीय सेवा नागरिकांच्या दारी पोहोचवण्यासाठी छत्रपती शिवाजी महाराज महसूल समाधान शिबीर राबवले जात आहे, त्याचप्रमाणे निवडणूक आयोगानेही मतदार नोंदणी प्रक्रिया अधिक सोपी केली आहे.
खोटी माहिती दिल्यास १ वर्षापर्यंत कारावास!
मतदार यादीत नाव समाविष्ट करताना अथवा दुरुस्ती करताना नागरिकांनी अचूक माहिती देणे बंधनकारक आहे. चुकीची किंवा खोटी माहिती अथवा बनावट घोषणापत्र सादर केल्यास लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५० च्या कलम ३१ नुसार कारवाई केली जाऊ शकते. अशा व्यक्तीस एक वर्षापर्यंतचा कारावास, आर्थिक दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होण्याची कायदेशीर तरतूद आहे.
सध्या राज्यभर प्रशासकीय प्रक्रियांचे डिजिटल सक्षमीकरण केले जात आहे. अलिकडेच जलसंपदा विभागाचे सर्व कामकाज एका महिन्यात होणार ऑनलाईन असा मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे. तसेच निवडणूक आयोगामार्फतही ऑनलाईन अर्ज प्रणाली अधिक सक्षम करण्यात आली आहे.
अंतिम मतदारयादी आणि निरंतर नोंदणी प्रक्रिया
प्राप्त झालेल्या अर्जांची सखोल पडताळणी केल्यानंतर १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अंतिम मतदारयादी प्रसिद्ध केली जाईल. मात्र, लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५० च्या कलम २२ व २३ नुसार अंतिम यादी जाहीर झाल्यानंतरही पात्र नागरिकांना नमुना ६ द्वारे नाव नोंदणी किंवा दुरुस्ती करता येईल. मतदार यादी अद्ययावत करणे ही एक निरंतर चालणारी प्रक्रिया असून, कोणत्याही निवडणुकीसाठी नामनिर्देशन अर्ज भरण्याच्या अंतिम दिनांकापर्यंत नागरिकांना आपले नाव नोंदवता किंवा दुरुस्त करता येते, याची नागरिकांनी नोंद घ्यावी.