मुंबई: महाराष्ट्रातील रेल्वे पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणासाठी आणि देशातील मालवाहतूक व्यवस्थेला अधिक गतिमान करण्यासाठी भारतीय रेल्वेने एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. मध्य रेल्वेच्या अंतर्गत येणाऱ्या ३.७ किलोमीटर लांबीच्या सोमाटणे-चिखली कॉर्ड लाईन (Somatane-Chikhli Cord Line) प्रकल्पाला अखेर १७२ कोटी रुपयांची मंजुरी देण्यात आली आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे पनवेल जंक्शनवरील वाहतुकीचा ताण प्रचंड प्रमाणात कमी होण्यास मदत होणार आहे.
पनवेल जंक्शनवरील कोंडी फुटणार!
सध्याच्या रेल्वे वाहतूक रचनेनुसार, कर्जत मार्गावरून रोहाच्या दिशेने जाणाऱ्या मालगाड्यांना आधी पनवेल जंक्शनमध्ये प्रवेश करावा लागतो. तिथे गेल्यानंतर इंजिनची दिशा बदलावी (Engine Reversal) लागते. या प्रक्रियेमुळे वेळेचा प्रचंड अपव्यय होतो आणि पनवेल जंक्शनवर गाड्यांची गर्दी होऊन इतर प्रवासी गाड्यांनाही फटका बसतो.
आता मंजूर झालेल्या नव्या कॉर्ड लाईनमुळे चिखली (कर्जत मार्ग) आणि सोमाटणे (रोहा मार्ग) थेट जोडले जाणार आहेत. यामुळे मालगाड्यांना पनवेल जंक्शनमध्ये न जाता थेट मार्ग उपलब्ध होणार आहे.
नुकतीच रेल्वेने प्रवाशांच्या सोयीसाठी रेल्वे जाळ्याचा विस्तार करत पुणे-साईनगर शिर्डी एक्सप्रेसचा शानदार शुभारंभ केला होता, त्यानंतर आता मालवाहतुकीला गती देण्यासाठी हा नवीन निर्णय घेण्यात आला आहे.
प्रकल्पाचे प्रमुख फायदे आणि वैशिष्ट्ये:
- वेळेची मोठी बचत: या नवीन बायपास मार्गामुळे प्रत्येक मालगाडीचा सुमारे ११० मिनिटांचा (जवळपास २ तास) विलंब टळणार आहे.
- JNPT बंदराला थेट फायदा: देशातील सर्वात महत्त्वाच्या बंदरांपैकी एक असलेल्या जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (JNPT) कडे जाणाऱ्या मालवाहतुकीला यामुळे मोठा वेग मिळेल.
- वाहतूक क्षमतेत वाढ: या नवीन ट्रॅकमुळे दरवर्षी अतिरिक्त ९ दशलक्ष टन मालवाहतूक हाताळणे रेल्वेला शक्य होणार आहे.
- प्रवासी गाड्यांनाही फायदा: मालगाड्या थेट वळवल्यामुळे पनवेल स्थानकावरील ताण कमी होईल, ज्यामुळे प्रवासी रेल्वे सेवांचे वेळापत्रक अधिक सुरळीत आणि अचूक ठेवण्यास मदत होईल.
महाराष्ट्राच्या लॉजिस्टिक क्षेत्राचा होणार कायापालट
हा प्रकल्प पश्चिम भारतातील रेल्वे नेटवर्क अधिक कार्यक्षम बनवण्यासाठी मैलाचा दगड ठरणार आहे. महाराष्ट्रातील औद्योगिक आणि बंदरआधारित अर्थव्यवस्थेला यामुळे मोठी गती मिळणार आहे. पायाभूत सुविधांच्या अशा विकासामुळे महाराष्ट्राची लॉजिस्टिक क्षमता जागतिक दर्जाची होत आहे.
यापूर्वी देखील राज्यात कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी अनेक मोठे पाऊल उचलण्यात आले आहेत, जसे की मुंबई ते पुणे प्रवास अवघ्या ४८ मिनिटांत करणाऱ्या बुलेट ट्रेन प्रकल्पावर वेगाने काम सुरू आहे. आता या नवीन कॉर्ड लाईनमुळे राज्यातील मालवाहतूक क्षेत्रातही क्रांती घडणार आहे.
भारतीय रेल्वेचा हा १७२ कोटींचा प्रकल्प मुंबई महानगर प्रदेश (MMR) आणि लगतच्या औद्योगिक पट्ट्यासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरेल, यात शंका नाही.