मुंबई: मानवी जीवनात डोळे ही निसर्गाची सर्वात मौल्यवान देणगी आहे. मात्र, आजही आपल्या देशात हजारो लोक कॉर्नियाच्या अंधत्वामुळे अंधारात जीवन जगत आहेत. अशा अंधत्वग्रस्त व्यक्तींच्या आयुष्यात प्रकाशाची नवी किरणे पसरवण्यासाठी ‘नेत्रदान’ ही एक अत्यंत महत्त्वाची आणि पवित्र चळवळ मानली जाते. याच पार्श्वभूमीवर, ‘जागतिक दृष्टीदान दिना’निमित्त माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय निर्मित ‘दिलखुलास’ या कार्यक्रमात एका विशेष भागाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
या विशेष कार्यक्रमात मुंबईतील सुप्रसिद्ध जे.जे. रुग्णालयातील सहयोगी प्राध्यापक व नेत्ररोग तज्ज्ञ डॉ. प्रियांका धायतडक यांनी दृष्टीदानाचे महत्त्व आणि या क्षेत्रातील विविध पैलूंवर सविस्तर मार्गदर्शन केले आहे.
कधी आणि कुठे ऐकता येणार ही मुलाखत?
डॉ. प्रियांका धायतडक यांची ही माहितीपूर्ण मुलाखत खालील वेळेत प्रसारित केली जाईल:
- दिनांक: मंगळवार, ९ जून आणि बुधवार, १० जून २०२६
- वेळ: सकाळी ७.२५ ते ७.४०
- प्रसारण माध्यम: आकाशवाणीची (All India Radio) सर्व केंद्रे आणि ‘न्यूज ऑन एआयआर’ (News on AIR) मोबाईल ॲप.
- निवेदन: या विशेष मुलाखतीचे उत्कृष्ट निवेदन प्रसिद्ध निवेदिका हर्षदा कुलकर्णी यांनी केले आहे.
मुलाखतीमधील महत्त्वाचे मुद्दे आणि मार्गदर्शन
या मुलाखतीदरम्यान डॉ. धायतडक यांनी नेत्रदानाबाबत सर्वसामान्यांच्या मनात असलेल्या अनेक प्रश्नांची अत्यंत सोप्या भाषेत उत्तरे दिली आहेत. यात प्रामुख्याने खालील मुद्द्यांवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे:
- नेत्रदान म्हणजे नेमके काय?: नेत्रदानाची व्याख्या आणि कॉर्निया निकामी झालेल्या रुग्णांसाठी ते कसे जीवनदान ठरू शकते, याचे महत्त्व त्यांनी सांगितले.
- नेत्रदानाची सोपी प्रक्रिया: मृत्यूनंतर किती वेळात नेत्रदान करणे आवश्यक असते आणि ही प्रक्रिया कशी पार पडते, याचे सविस्तर वर्णन केले आहे.
- नेत्रदान कोण करू शकते?: वयोमर्यादा, चष्मा असणारे लोक किंवा काही आजार असलेल्या व्यक्ती नेत्रदान करू शकतात का, याविषयी सविस्तर माहिती दिली आहे.
- गैरसमज आणि वास्तव: समाजात नेत्रदानाबाबत अनेक गैरसमज पसरलेले आहेत, ते दूर करून नागरिकांमध्ये विश्वास निर्माण करण्याचे काम या मुलाखतीतून करण्यात आले आहे.
आरोग्यविषयक जागृती केवळ शारीरिक आरोग्यापुरती मर्यादित नसून, शासनाकडून इतर क्षेत्रांतही असेच महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले जात आहे. उदाहरणार्थ, नुकतेच राज्यात मानसिक आरोग्य सेवा अधिक मजबूत करण्यासाठी नागपूर अन् वर्ध्यात ‘उडान’ प्रकल्पाचा विस्तार करण्याचा मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे, ज्यामुळे आरोग्य क्षेत्राचा समतोल विकास साधला जाईल.
मृत्यूनंतर त्वरित नेत्रदानाचे महत्त्व
डॉ. प्रियांका धायतडक यांनी सांगितले की, मृत्यूनंतर काही तासांच्या आत (साधारण ६ तासांच्या आत) नेत्रदान करणे अत्यंत गरजेचे असते. वेळेत घेतलेला हा एक संवेदनशील निर्णय कोणाचे तरी संपूर्ण आयुष्य बदलू शकतो. आज समाजात नेत्रदानाविषयी जनजागृती वाढत असली, तरी अजूनही मोठ्या प्रमाणावर लोकांनी स्वेच्छेने यासाठी पुढे येण्याची गरज आहे.
आरोग्य यंत्रणेला अधिक सुरक्षित आणि दर्जेदार ठेवण्यासाठी शासन सातत्याने प्रयत्नशील आहे. काही दिवसांपूर्वीच आरोग्य व्यवस्थेला बाधक ठरणारे प्रकार रोखण्यासाठी FDA ची धडक कारवाई पाहायला मिळाली, ज्यामध्ये मुंबई, भिवंडी आणि पालघरमधून कोट्यवधींचे बनावट औषध व वैद्यकीय साहित्य जप्त करण्यात आले. अशा कारवाईमुळे सामान्यांना खात्रीशीर आणि दर्जेदार आरोग्य सेवा मिळण्यास मदत होते.
चला, आपणही सहभागी होऊया!
जागतिक दृष्टीदान दिनाचे औचित्य साधून प्रत्येक सुजाण नागरिकाने नेत्रदानाचा संकल्प करायला हवा. तुमच्या एका संवेदनशील निर्णयामुळे दोन अंध व्यक्तींना पुन्हा हे सुंदर जग पाहण्याची संधी मिळू शकते. म्हणूनच, ९ आणि १० जून रोजी प्रसारित होणारा ‘दिलखुलास’ कार्यक्रम नक्की ऐका आणि नेत्रदानाची ही पवित्र चळवळ घराघरांत पोहोचवण्यासाठी हातभार लावा!