मुंबई: राज्यातील औषध आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील काळाबाजार आणि अनधिकृत प्रकारांविरुद्ध अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) अत्यंत मोठी आणि धडक मोहीम हाती घेतली आहे. मुंबई, भिवंडी आणि पालघर येथील तीन वेगवेगळ्या ठिकाणांवर छापे टाकून तब्बल २ कोटी १७ लाख रुपये किमतीचा अवैध औषध साठा आणि संशयास्पद वैद्यकीय साहित्य जप्त करण्यात आले आहे. यामध्ये ८१ लाख रुपयांची औषधे आणि १ कोटी ३५ लाख रुपये किमतीचे सर्जिकल ग्लोव्हज (Surgical Gloves) जप्त करून ते गुणवत्ता चाचणीसाठी प्रतिबंधित करण्यात आले आहेत.
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या थेट मार्गदर्शनाखाली ही कारवाई करण्यात आली असून, औषधे व सौंदर्य प्रसाधने कायदा १९४० मधील नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कंपन्यांवर गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.
मलेशियातून विना परवाना सर्जिकल ग्लोव्हजची आयात; पालिका रुग्णालयांना पुरवठा?
एफडीएच्या तपास पथकाने मुंबईतील साकीनाका येथील ‘मे. साची मेडिक’ या आस्थापनेवर धाड टाकली. या कारवाईत धक्कादायक बाब समोर आली की, कोणत्याही वैध परवाना व नोंदणीशिवाय या पेढीने थेट मलेशिया (Malaysia) येथून ‘विना निर्जंतुकीकरण सर्जिकल ग्लोव्हज’ (Non-Sterile Surgical Gloves) आयात केले होते. या ग्लोव्हजची वाडा आणि भिवंडी येथील काही परवानाधारक कंपन्यांच्या मदतीने बेकायदेशीर पॅकेजिंग आणि लेबलिंग करून पुढे विक्री केली जात होती. या छाप्यात ७४.८५ लाख रुपये किमतीचा साठा जप्त करण्यात आला असून, हे ग्लोव्हज मुंबई महानगरपालिकेच्या रुग्णालयांना पुरविल्याचे कागदपत्रांवरून स्पष्ट झाले आहे.
अन्न व औषध प्रशासनाकडून ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या अशा घटकांवर सातत्याने पाळत ठेवली जात आहे. काही दिवसांपूर्वीच प्रशासनाने पुणे विषारी दारू प्रकरण: राज्यातील ९८८ मिथेनॉल परवानाधारक संस्थांची ‘फास्ट ट्रॅक’ तपासणी सुरू; FDA ची मोठी कारवाई! हाती घेतली होती, ज्याद्वारे बेकायदेशीर रसायनांच्या वापरावर निर्बंध आणले गेले. आता वैद्यकीय साहित्याच्या काळ्याबाजारावर प्रशासनाने लक्ष केंद्रित केले आहे.
भिवंडी आणि वाड्यातील उत्पादन केंद्र सील, उत्पादन बंद करण्याचे आदेश
या प्रकरणाची पाळेमुळे शोधताना एफडीएने ‘मे. साची मेडिक’ च्या भिवंडी येथील उत्पादन युनिटवर धाड टाकली. तेथे ‘वैद्यकीय उपकरणे नियम २०१७’ च्या तरतुदींचा प्रचंड प्रमाणात भंग झाल्याचे समोर आले. जनआरोग्याचा धोका लक्षात घेता प्रशासनाने तात्काळ ९.८८ लाख रुपयांचा साठा जप्त केला असून कंपनीला ‘कारण दाखवा’ नोटीस बजावत उत्पादन बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत.
तसेच, पालघर जिल्ह्यातील वाडा येथील ‘मेडिअर्थ लाईफकेअर’ या कंपनीवर टाकलेल्या छाप्यात तर आणखी भयंकर प्रकार उघडकीस आला. या कंपनीमधील निर्जंतुकीकरण (Sterilization) यंत्रे बंद पडलेली असतानाही, विना निर्जंतुकीकरण केलेले ग्लोव्हज ‘निर्जंतुक’ (Sterile) असल्याचे भासवून थेट शासकीय रुग्णालये आणि वैद्यकीय महाविद्यालयांना विकले जात होते. या ठिकाणी १.२६ कोटी रुपये किमतीचे विना निर्जंतुकीकरण बँडेज, रोल बँडेज आणि कॉटन गॉझ जप्त करण्यात आले आहेत. तसेच अधिकृत परवाना नसताना साठवून ठेवलेला ६.१७ लाख किमतीचा अॅलोपॅथिक औषधांचा साठा जप्त करण्यात आला आहे.
शासकीय स्तरावर पारदर्शकता आणण्यासाठी जशी विकास खारगे यांच्याकडून कुडाळ महसूल कार्यालयांची पाहणी: गतिमान आणि पारदर्शक प्रशासनावर भर! दिली जात आहे, त्याच धर्तीवर आरोग्य विभागातही कोणतीही तडजोड न करता कडक कारवाईचे सत्र सुरू आहे.
डॉक्टर्स आणि रुग्णालयांना FDA चे महत्त्वाचे आवाहन
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त यांनी सर्व खाजगी व शासकीय रुग्णालये, डॉक्टर्स आणि वैद्यकीय महाविद्यालयांना खालील गोष्टींची काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे:
- कोणतीही औषधे किंवा सर्जिकल ग्लोव्हज खरेदी करताना ते केवळ परवानाधारक आणि अधिकृत पुरवठादाराकडूनच खरेदी करावेत.
- खरेदी करताना औषधांवर आणि साहित्यावर परवाना क्रमांक (License Number), बॅच नंबर, मॅन्युफॅक्चरिंग आणि एक्सपायरी डेट व्यवस्थित छापलेली आहे की नाही याची खात्री करावी.
- वापरण्यात येणारे ग्लोव्हज ‘Medical Devices Rules 2017’ च्या मानकांनुसार आहेत का, हे तपासावे.
- पॅकिंग फाटलेले किंवा खराब झालेले असल्यास त्याचा वापर करणे टाळावे, कारण यामुळे रुग्णांच्या जिवाला थेट संसर्ग किंवा इतर गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो.