नवी दिल्ली: देशातील पहिल्या हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पाच्या म्हणजेच मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेनच्या (Mumbai-Ahmedabad Bullet Train) उभारणीत महाराष्ट्राने आणखी एक मोठी झेप घेतली आहे. महाराष्ट्रातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील आंबेसरी गावाजवळ तिसऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या पर्वतीय बोगद्याचे काम यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आले आहे. यामुळे रेल्वेच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाला मोठी गती मिळाली आहे.
असा आहे हा नवनिर्मित बोगदा (MT-7)
या नवनिर्मित बोगद्याची लांबी ४१७ मीटर असून रुंदी १४.४ मीटर आहे. हा बोगदा अत्याधुनिक देखरेख व आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सुरक्षा यंत्रणांनी सुसज्ज करण्यात आला आहे. बुलेट ट्रेनच्या सुरक्षित आणि जलद धावण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या सर्व आधुनिक तांत्रिक सुविधांची उभारणी या बोगद्याच्या अंतर्गत करण्यात आली आहे.
गेल्या ५ महिन्यांत ३ बोगद्यांचे काम पूर्ण!
तांत्रिकदृष्ट्या अत्यंत आव्हानात्मक समजल्या जाणाऱ्या या टप्प्यामध्ये गेल्या पाच महिन्यांत तब्बल तीन पर्वतीय बोगद्यांचे काम यशस्वीरित्या पूर्ण झाले आहे. यापूर्वी पालघर जिल्ह्यातील सफाळेजवळ १.५ किलोमीटर लांबीच्या एमटी-५ (MT-5) बोगद्याचे काम २ जानेवारी २०२६ रोजी पूर्ण झाले होते. त्यानंतर ३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी ४५४ मीटर लांबीच्या एमटी-६ (MT-6) बोगद्याचे काम ‘न्यू ऑस्ट्रियन टनेलिंग मेथड’ (NATM) च्या साहाय्याने पूर्ण करण्यात आले होते.
सुरक्षा आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर
या संपूर्ण प्रकल्पात कामगारांची सुरक्षा आणि बोगद्याची संरचनात्मक स्थिरता राखण्यासाठी रिअल-टाइम मॉनिटरिंग प्रणालीचा वापर करण्यात आला. यासाठी खालील अत्याधुनिक उपकरणांचा वापर करण्यात आला:
- थ्री-डी टार्गेट्स (3D Targets): बोगद्याच्या अचूक बांधकामावर लक्ष ठेवण्यासाठी.
- सिस्मोग्राफ्स (Seismographs): उत्खननादरम्यान होणारी कंपने मोजण्यासाठी.
- स्ट्रेन गेजेस (Strain Gauges): संरचनेच्या सुरक्षिततेसाठी आणि ताण मोजण्यासाठी.
- वायुवीजन व अग्निशामक यंत्रणा: बोगद्यात पुरेशी हवा खेळती राहण्यासाठी आणि आपत्कालीन सुरक्षेसाठी.
इतर बोगद्यांची सद्यस्थिती
महाराष्ट्रातील एकूण ७ पर्वतीय बोगद्यांपैकी आतापर्यंत एमटी-५, एमटी-६ आणि एमटी-७ हे तिन्ही बोगदे पूर्ण होऊन एकमेकांशी जोडले गेले आहेत. याशिवाय ३५० मीटर लांबीचा एमटी-८ (MT-8) बोगदा ऑक्टोबर २०२३ मध्येच पूर्ण झाला होता. सध्या एमटी-३ बोगद्याचे ८० टक्के आणि एमटी-४ बोगद्याचे ६० टक्के काम पूर्ण झाले असून, उर्वरित बोगद्यांचे कामही अत्यंत वेगाने प्रगतीपथावर आहे.
महाराष्ट्रातील इतर महत्त्वाच्या घडामोडी
एकीकडे बुलेट ट्रेन प्रकल्पाचे काम प्रगतीपथावर असताना, दुसरीकडे महाराष्ट्रात विविध महत्त्वाचे निर्णय घेतले जात आहेत. नुकतेच राज्य सरकारने राज्यातील वाहतूक यंत्रणा सक्षम करण्यासाठी ॲप आधारित ‘भारत टॅक्सी’ सेवेसाठी तातडीने नियमावली तयार करण्याचे आदेश दिले आहेत. याशिवाय, प्रशासकीय पातळीवर मोठे यश मिळवत मुंबईतील एअर इंडिया इमारत अखेर महाराष्ट्र शासनाच्या ताब्यात आली असून, त्याचा अधिकृत करारनामा हस्तांतरित करण्यात आला आहे.
प्रकल्पाचे महत्त्व आणि भविष्य
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन मार्गिका महाराष्ट्रातील बोईसर आणि गुजरातमधील वापी या औद्योगिक पट्ट्यांना थेट जोडणार आहे. या यशस्वी बोगदा निर्मितीमुळे भविष्यात केवळ प्रवासाचा वेळच वाचणार नाही, तर भारताला जागतिक दर्जाच्या रेल्वे पायाभूत सुविधांच्या नकाशावर एक मानाचे स्थान मिळणार आहे.