मुंबई: राज्यातील आदिवासी आश्रमशाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे आरोग्य सुदृढ ठेवण्यासाठी आणि त्यांच्या पोषणाची पातळी उंचावण्यासाठी आदिवासी विकास विभागामार्फत एक महत्त्वपूर्ण मोहीम हाती घेण्यात आली आहे. ‘अॅनिमिया निवारण कार्यक्रम’ अंतर्गत राज्यातील ३४९ शासकीय व अनुदानित आश्रमशाळांसह एकलव्य मॉडेल निवासी शाळांमधील एकूण १ लाख ३२ हजार ३५४ विद्यार्थ्यांची हिमोग्लोबिन तपासणी यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली आहे. या मोहिमेबाबत आदिवासी विकास विभागाच्या आयुक्त लीना बनसोड यांनी सविस्तर माहिती दिली.
विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधत असताना केवळ पुस्तकी शिक्षण पुरेसे नसते, तर त्यांचे शारीरिक व मानसिक आरोग्य निरोगी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. ज्याप्रमाणे शालेय विद्यार्थ्यांच्या उत्तम आरोग्यासाठी शासनाकडून बाल दृष्टी उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांची मोफत नेत्रतपासणी केली जाते, त्याच धर्तीवर आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांमधील रक्तक्षय (अॅनिमिया) दूर करण्यासाठी हा विशेष उपक्रम राबविला जात आहे.
शाळा आणि विद्यार्थ्यांची आकडेवारी
या तपासणी मोहिमेमध्ये विविध प्रकारच्या आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांचा समावेश करण्यात आला होता:
- शासकीय आश्रमशाळा: २५६ शाळांमधील ८७ हजार ७५१ विद्यार्थी
- अनुदानित आश्रमशाळा: ८१ शाळांमधील ४१ हजार ९३८ विद्यार्थी
- एकलव्य मॉडेल निवासी शाळा: १२ शाळांमधील २ हजार ६६५ विद्यार्थी
सध्या ही मोहीम टप्प्याटप्प्याने राबवली जात असून उर्वरित शाळांमधील विद्यार्थ्यांची हिमोग्लोबिन तपासणी देखील लवकरच पूर्ण करण्याचे नियोजन विभागाने केले आहे.
विभागनिहाय तपासणीचा तपशील
राज्यातील विविध विभागांत करण्यात आलेली तपासणी खालीलप्रमाणे आहे:
- नाशिक विभाग: ६५,६७५ विद्यार्थी
- ठाणे विभाग: ५४,९७४ विद्यार्थी
- नागपूर विभाग: ७,४६३ विद्यार्थी
- अमरावती विभाग: ४,२४२ विद्यार्थी
अॅनिमिया आढळलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी विशेष उपाययोजना
तपासणीदरम्यान ज्या विद्यार्थ्यांमध्ये हिमोग्लोबिनची कमतरता किंवा अॅनिमियाची लक्षणे दिसून आली आहेत, त्यांच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देण्याच्या कडक सूचना संबंधित शाळा व्यवस्थापनाला देण्यात आल्या आहेत. विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याच्या स्थितीनुसार त्यांना तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला आणि औषधोपचार पुरवले जातील. सोबतच, त्यांच्या दैनंदिन आहारात पोषणमूल्यांनी समृद्ध पदार्थांचा समावेश करणे, लोहयुक्त व पूरक आहार देणे यावर भर दिला जाणार आहे.
शालेय स्तरावर विद्यार्थ्यांचे आरोग्य उत्तम राहिले, तरच ते अभ्यास आणि इतर उपक्रमांमध्ये उत्तम कामगिरी करू शकतात. शिक्षणासोबतच वाचन संस्कृती व बौद्धिक विकास घडवून आणण्यासाठी विद्यार्थ्यांचे शरीर सुदृढ असणे प्राथमिक गरज आहे. आदिवासी भागातील प्रत्येक मुलाला निरोगी भविष्याची संधी मिळावी यासाठी शासन कटिबद्ध असल्याचे आयुक्त लीना बनसोड यांनी स्पष्ट केले आहे.