पुणे: आजच्या वेगवान युगात क्वाँटम कॉम्प्युटिंग (Quantum Computing) आणि डीप टेक तंत्रज्ञानाने (Deep Tech Technology) संपूर्ण जगभरात एक नवी क्रांती घडवून आणली आहे. या वेगाने बदलणाऱ्या तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेण्यासाठी आणि राज्याला आघाडीवर नेण्यासाठी महाराष्ट्रात एक सक्षम आणि परिपूर्ण परिसंस्था (Ecosystem) निर्माण करणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले आहे.
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात आयोजित ‘इंटरॲक्शन विथ स्टेकहोल्डर्स फॉर फॉर्मेशन ऑफ द ग्लोबल मॅन्युफॅक्चरिंग हब अँड फ्रंटियर टेक इन्स्टिट्यूट’ या विशेष कार्यक्रमात ते बोलत होते. यावेळी विविध क्षेत्रातील दिग्गज, तंत्रज्ञान तज्ज्ञ आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील मान्यवर उपस्थित होते.
पुढील ५ वर्षांत तंत्रज्ञान क्षेत्राची झेप १६ ट्रिलियन डॉलर्सवर!
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी जागतिक आकडेवारीचा दाखला देत सांगितले की, सन २०२४ मध्ये या तंत्रज्ञानाचा जागतिक बाजारातील वाटा सुमारे २ ते ३ ट्रिलियन डॉलर्स इतका होता. पुढील पाच वर्षांत तो तब्बल १६ ट्रिलियन डॉलर्सवर पोहोचण्याचा अंदाज आहे. मानवी इतिहासात आपण कधीही इतक्या वेगाने तंत्रज्ञानाचा विस्तार पाहिलेला नाही. त्यामुळे महाराष्ट्राला आणि देशाला या क्रांतीचा महत्त्वाचा भाग बनावेच लागेल.
संयुक्त राष्ट्रांच्या (United Nations) फ्रंटियर टेक्नॉलॉजी इंडेक्समध्ये (Frontier Technology Index) भारताची कामगिरी अत्यंत उल्लेखनीय आहे. आपण सध्या ३६ व्या क्रमांकावर असलो, तरी आपली गणना अपेक्षेपेक्षा चांगली कामगिरी करणारे राष्ट्र म्हणून केली जात आहे. तंत्रज्ञानाच्या मुख्य प्रवाहात येण्यासाठी आपले प्रयत्न सध्या विखुरलेले आहेत. हे प्रयत्न जर आपण एकत्रित करून त्यांचे संस्थात्मकीकरण केले, तर देशाचे चित्र पूर्णपणे बदलू शकते, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
एमएसएमई (MSME) उद्योगांना मिळणार स्मार्ट बळ
आज सिलिकॉन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि क्वाँटम कॉम्प्युटिंग या तीन गोष्टी संपूर्ण जग बदलत आहेत. आपल्या प्रत्येक व्यवसायावर याचा सकारात्मक किंवा क्रांतिकारी प्रभाव पडणार आहे. तंत्रज्ञानाचा हाच वाढता प्रभाव लक्षात घेता, शेती क्षेत्रात देखील याचे मोठे बदल पाहायला मिळत आहेत. नुकतीच प्रसिद्ध झालेली कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि शाश्वत शेतीचा क्रांतिकारी रोडमॅप यावरील विशेष मुलाखत याचीच साक्ष देते.
मुख्यमंत्र्यांनी नमूद केले की, आपले एमएसएमई (MSME) उद्योग हे आपली खरी ताकद आहेत. परंतु, निधी आणि आवश्यक कौशल्यांच्या अभावामुळे ते या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा पूर्ण लाभ घेऊ शकत नाहीत. यासाठी आपल्याला सर्वांना सहज उपलब्ध होतील अशा स्मार्ट सुविधा आणि प्लॅटफॉर्म्स निर्माण करावे लागतील.
५००० जणांना मिळणार क्वाँटम कॉम्प्युटिंगचे प्रशिक्षण
महाराष्ट्राला जागतिक मॅन्युफॅक्चरिंग हब बनवण्यासाठी राज्य सरकार पूर्णपणे सज्ज आहे. यासाठी पुढील दोन ते तीन वर्षांत क्वाँटम कॉम्प्युटिंग क्षेत्रात किमान ५ हजार लोकांना प्रशिक्षित करण्याचे ध्येय ठेवण्यात आले आहे. ‘मित्रा’ (MITRA) या संस्थेच्या माध्यमातून तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर काम केले जात आहे.
तसेच, मुंबईमध्ये टाटा समूहाच्या भागीदारीतून विकसित होत असलेल्या ‘इनोव्हेशन सिटी’चा आराखडा तयार केला जात आहे. हा उपक्रम देखील या तंत्रज्ञान मोहिमेशी सुसंगत असणार आहे. महाराष्ट्राच्या विकासासाठी सतत कार्यरत असणारे आणि विविध सामाजिक विषयांवर आपली मते मांडणारे देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकतेच डॉ. कुमार सप्तर्षी यांच्या निधनावरही शोक व्यक्त केला होता, जे राज्यातील सामाजिक आणि तांत्रिक परिवर्तनासाठी कटिबद्ध आहेत.
या कार्यक्रमात उपस्थित तज्ज्ञांनी विविध क्षेत्रांमध्ये क्वाँटम तंत्रज्ञानाच्या कक्षा कशा रुंदावता येतील, यावर सविस्तर चर्चा केली. हर्षवर्धन गुणे यांनी प्रास्ताविक केले, तर विकास महाजन यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.