मुंबई: मुंबईतील जुहू येथील इस्कॉन (ISKCON) तर्फे आयोजित करण्यात आलेल्या ४५ व्या श्री जगन्नाथ रथयात्रेचा अत्यंत भक्तीमय वातावरणात आणि उत्साहात शुभारंभ झाला. महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या प्रमुख उपस्थितीत अंधेरी येथील भक्तीवेदांत स्वामी मिशन स्कूलमधून या भव्य रथयात्रेला सुरुवात करण्यात आली.
या सोहळ्यादरम्यान हजारो भाविकांच्या जनसागरासमोर राज्यपालांनी रथावर विराजमान भगवान जगन्नाथ, बलदेव आणि सुभद्रा यांच्या मूर्तींची विधीवत आरती केली. पारंपरिक प्रथेनुसार, राज्यपालांनी रथयात्रेच्या मार्गिकेला स्वतः झाडू मारून स्वच्छ केले (चेरा पहारा विधी). यानंतर रथयात्रेला मार्गस्थ करण्यात आले.
रथयात्रा हा भारतीय संस्कृतीचा अद्वितीय ठेवा: राज्यपाल
या प्रसंगी बोलताना राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा म्हणाले की, “जगन्नाथ रथयात्रा हा सनातन धर्म आणि भारतीय संस्कृतीतील एक अद्वितीय आणि विलोभनीय अनुभव आहे. या पवित्र महोत्सवाच्या निमित्ताने प्रत्यक्ष भगवान जगन्नाथ मंदिरातून बाहेर येऊन आपल्या भक्तांना दर्शन देतात. पूर्वी ही रथयात्रा केवळ ओदिशातील पुरी आणि काही मोजक्या ठिकाणीच मर्यादित होती. मात्र, इस्कॉनचे संस्थापक श्रील प्रभुपाद यांनी हा अनुपम सोहळा संपूर्ण जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचवला.”
राज्यपाल पुढे म्हणाले की, “जो इतरांचे दुःख आणि वेदना जाणतो, तोच खरा ‘वैष्णव’ असतो. भक्तीला जेव्हा सत्कर्माची जोड मिळते, तेव्हा ती ईश्वर सेवा बनते. आपण करत असलेले प्रत्येक काम जर भक्तीभाव ठेवून केले, तर ती आपोआपच देशसेवा आणि ईश्वरसेवा ठरते.” आजच्या डिजिटल युगात आपण तंत्रज्ञान आणि प्रगतीकडे वेगाने धाव घेत आहोत. अगदी आधुनिक जगात देखील ‘AI’ आणि शाश्वत शेतीचा क्रांतिकारी रोडमॅप तयार केला जात आहे. मात्र, अशा प्रगत युगात मानवी कल्याणासाठी आणि आत्मिक शांतीसाठी भक्तीभाव अत्यंत आवश्यक आहे, असे मत राज्यपालांनी व्यक्त केले.
तीर्थक्षेत्रांचा विकास आणि सांस्कृतिक समृद्धी
महाराष्ट्रात संत परंपरा आणि मंदिरांचे मोठे महत्त्व आहे. राज्यातील विविध पवित्र तीर्थक्षेत्रांच्या संवर्धनासाठी शासन पातळीवर सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. नुकताच खान्देशचे दक्षिण काशी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या प्रकाशा तीर्थक्षेत्राचा विकास आराखडा देखील मंजुरीसाठी सादर करण्यात आला आहे. अशाच प्रकारे मुंबईत होणारी जगन्नाथ रथयात्रा ही महाराष्ट्रातील सांस्कृतिक विविधतेमध्ये मोलाची भर घालत आहे.
भक्ती, शक्ती आणि कलेचा त्रिवेणी संगम
या सोहळ्याला उपस्थित असलेले बंदर विकास मंत्री नितेश राणे यांनी इस्कॉनचे विशेष आभार मानले. ते म्हणाले की, “जगन्नाथ पुरी येथील रथयात्रेचा प्रत्यक्ष अलौकिक अनुभव मुंबईकरांना इस्कॉनच्या माध्यमातून मुंबईतच मिळतो, ही अतिशय आनंदाची गोष्ट आहे.”
तसेच, प्रसिद्ध अभिनेत्री आणि खासदार हेमा मालिनी यांनी आपले विचार मांडताना सांगितले की, “रथयात्रा हे केवळ एक धार्मिक आयोजन नसून ते भक्ती, शक्ती, प्रेम आणि करुणेचे प्रतीक आहे. आम्ही नृत्याच्या माध्यमातून श्रीकृष्णाची आराधना करतो आणि ही कला आम्हाला नेहमीच देवाशी जोडून ठेवते.”
या मान्यवरांची लाभली उपस्थिती
अंधेरी येथून सुरू झालेली ही भव्य रथयात्रा विविध मार्गांवरून जात जुहू येथील प्रसिद्ध इस्कॉन मंदिरात समाप्त होणार आहे. या मंगलमयी सोहळ्याला आमदार अमित साटम, हिंदुजा ग्रुपचे अध्यक्ष प्रकाश हिंदुजा, रथयात्रा महोत्सवाचे अध्यक्ष डॉ. सूरदास, इस्कॉन जुहूचे अध्यक्ष बृजहारी दास, उपाध्यक्ष मुकुंद माधव, राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांच्यासह लाखो भाविक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.