मुंबईमध्ये हवामान बदलाच्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी आणि शाश्वत विकासाला गती देण्यासाठी आयोजित करण्यात आलेल्या ‘मुंबई क्लायमेट वीक’ (Mumbai Climate Week) पहिल्या पर्वाचा ‘आउटकम अँड इम्पॅक्ट रिपोर्ट’ (Outcome and Impact Report) नुकताच प्रसिद्ध करण्यात आला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते मंत्रिमंडळ बैठकीनंतर या अहवालाचे प्रकाशन उत्साहात पार पडले.
यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी राज्यातील पर्यावरणाशी संबंधित प्रश्नांवर ठोस उपाययोजना करण्याची ग्वाही दिली. विशेष म्हणजे, ‘मुंबई क्लायमेट वीक’चे दुसरे पर्व २२ ते २६ फेब्रुवारी २०२७ दरम्यान मुंबईत आयोजित केले जाणार असल्याची मोठी घोषणाही यावेळी करण्यात आली.
हवामान बदलाच्या उपाययोजनांवर प्रत्यक्ष कृतीचा भर
हवामान बदल हा केवळ चर्चेचा विषय न राहता त्यावर प्रत्यक्ष कृती होणे काळाची गरज आहे. याच पार्श्वभूमीवर ‘प्रोजेक्ट मुंबई’ या सामाजिक संस्थेच्या पुढाकारातून आणि महाराष्ट्र सरकारच्या सहकार्याने हा उपक्रम राबविला जात आहे. पर्यावरणाचे रक्षण आणि पाणी व्यवस्थापनासाठी राज्य सरकार कटीबद्ध असून, यासाठीच पूर्णा नदीवरील १० साखळी बंधाऱ्यांची कामे वेळेत पूर्ण करण्याचे निर्देश प्रशासनाला देण्यात आले आहेत.
जागतिक स्तरावरील सहभाग आणि महत्त्वाचे करार
मुंबई क्लायमेट वीक २०२६ मध्ये ३० पेक्षा अधिक देशांतील सुमारे ४००० प्रतिनिधींनी सहभाग घेतला होता. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश शहरी लवचिकता, अन्न व्यवस्था आणि ऊर्जा संक्रमण या विषयांवर लक्ष केंद्रित करणे हा होता. यादरम्यान ७ सामंजस्य करार करण्यात आले असून संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP), UNDP आणि युनिसेफ यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी या मोहिमेत सहभाग नोंदवला.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी विविध विकासकामांचा आढावा घेतानाच राज्याच्या सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय वारशाकडेही लक्ष दिले आहे. याच धर्तीवर त्यांनी नाशिक-त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी मोठा निधी जाहीर केला असून, तिथेही स्वच्छ आणि हरित कुंभमेळ्यावर भर दिला जाणार आहे.
क्लायमेट फायनान्स ॲक्सेस स्ट्रॅटेजीची घोषणा
महाराष्ट्राने या उपक्रमात ‘क्लायमेट फायनान्स ॲक्सेस अँड मोबिलायझेशन स्ट्रॅटेजी’ जाहीर केली आहे. या अंतर्गत राज्यातील ४४ अमृत शहरांमध्ये सुमारे एक हजारांहून अधिक हवामान कृती प्रकल्पांची (Climate Action Projects) रूपरेषा तयार करण्यात आली आहे. यामध्ये सौर ऊर्जा, कचरा व्यवस्थापन, शहरी जंगले आणि ‘कूल रूफ्स’ यांसारख्या अभिनव संकल्पनांचा समावेश आहे.
या कार्यक्रमाला उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे आणि प्रोजेक्ट मुंबईचे संस्थापक शिशिर जोशी उपस्थित होते. आगामी २०२७ च्या पर्वात नागरिकांचा सहभाग अधिक व्यापक करून स्थानिक स्तरावर हवामान कृतीला प्रोत्साहन दिले जाईल, असे याप्रसंगी स्पष्ट करण्यात आले.