महाराष्ट्र आणि आफ्रिका खंडातील व्यापार वाढवण्यासाठी सिडकोचा मोठा पुढाकार

महाराष्ट्र राज्याला जागतिक व्यापाराच्या नकाशावर एका नव्या उंचीवर नेण्यासाठी राज्य सरकारने अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. नवी मुंबईतील खारघर येथे ‘आफ्रिका भारत व्यापार केंद्र’ (AIBC) उभारण्याचा प्रस्ताव सिडकोने (CIDCO) सादर केला असून, या प्रकल्पासाठी सिडको आणि ‘आफ्रिका इंडिया इकॉनॉमिक फाउंडेशन’ (AIEF) यांच्यात महत्त्वपूर्ण करार करण्यात आला आहे.

या ऐतिहासिक प्रसंगी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांच्यासह नगरविकास विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. हा प्रकल्प केवळ व्यापारासाठी नसून, भारत आणि आफ्रिकन राष्ट्रांमधील सांस्कृतिक आणि आर्थिक संबंध दृढ करण्यासाठी एक ‘ग्लोबल हब’ म्हणून काम करणार आहे.

भारत-आफ्रिका संबंधांसाठी मैलाचा दगड

सध्या भारत आणि आफ्रिका यांच्यातील द्विपक्षीय भागीदारी सुमारे ९६ अब्ज अमेरिकन डॉलर इतकी आहे. या प्रचंड क्षमतेचा पूर्ण वापर करून घेण्यासाठी हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यावेळी नमूद केले की, हा प्रकल्प महाराष्ट्राला जागतिक व्यापाराचे केंद्र बनवेल. यापूर्वीच शासनाने मुंबई क्लायमेट वीकच्या ‘परिणाम अहवालाचे’ प्रकाशन करून राज्याच्या शाश्वत विकासाची दिशा स्पष्ट केली आहे, आता हा व्यापार प्रकल्प आर्थिक प्रगतीला नवी गती देईल.

प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि पायाभूत सुविधा

खारघर येथील ‘इंटरनॅशनल कॉर्पोरेट पार्क’मध्ये २० एकर जागेवर हे केंद्र उभारले जाणार आहे. हे ठिकाण नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि जेएनपीटी बंदराच्या जवळ असल्याने लॉजिस्टिकच्या दृष्टीने अत्यंत मोक्याचे आहे. ज्याप्रमाणे नागपूर विमानतळाचा कायापालट करून विदर्भाच्या प्रगतीला चालना दिली जात आहे, त्याच धर्तीवर खारघरमधील हा प्रकल्प कोकण आणि मुंबई महानगर क्षेत्रासाठी गेमचेंजर ठरणार आहे.

प्रकल्पातील महत्त्वाचे घटक:

• सेंट्रल बिझनेस टॉवर: ५४ आफ्रिकन राष्ट्रे आणि भारतीय उद्योजकांसाठी स्वतंत्र कार्यालये.
• कन्व्हेन्शन सेंटर: ५,००० ते ६,००० लोकांची क्षमता असलेले भव्य सभागृह.
• प्रदर्शन क्षेत्र: २,५०,००० चौरस फूट जागा आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शनांसाठी राखीव.
• आफ्रिका-इंडिया बायो डोम: पर्यावरण आणि तंत्रज्ञानाचा मेळ घालणारा विशेष विभाग.
• हॉस्पिटॅलिटी ब्लॉक: जागतिक दर्जाची हॉटेल्स आणि सर्व्हिस्ड अपार्टमेंट्स.

आर्थिक प्रगती आणि रोजगाराच्या संधी

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या मते, हा प्रकल्प जागतिक दर्जाच्या पायाभूत सुविधा निर्माण करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल आहे. यामुळे महाराष्ट्राचे स्थान आंतरराष्ट्रीय व्यापारात अधिक उंचावेल. उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांनी सांगितले की, या केंद्रामुळे सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना (MSME) मोठी व्यासपीठ मिळेल आणि लाखो नवीन रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील.

प्रकल्पाची अंमलबजावणी आणि गुंतवणूक

हा प्रकल्प ‘स्पेशल पर्पज व्हेईकल’ (SPV) मॉडेलवर राबवला जाणार आहे. यामध्ये AIEF कडे ७४% आणि सिडकोकडे २६% भागभांडवल असेल. पुढील ५ ते ६ वर्षांत हा प्रकल्प पूर्णपणे कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे. दुबई वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या धर्तीवर या केंद्राची रचना केली जाणार असून, वर्षातील २५० हून अधिक दिवस येथे विविध आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रम आणि प्रदर्शने आयोजित केली जातील.

या प्रकल्पामुळे केवळ व्यापारच वाढणार नाही, तर ‘गांधी-मंडेला कन्व्हेन्शन सेंटर’च्या माध्यमातून सांस्कृतिक देवाणघेवाण होऊन भारत आणि आफ्रिकेतील संबंध अधिक सखोल होतील.