लातूरमध्ये ‘महा वॉकेथॉन’चा गजर: २१ ऑगस्ट जलसंधारण दिनानिमित्त भूजल पुनर्भरणाचा नवा संकल्प!

मराठवाड्याचा मध्यवर्ती भाग असलेला लातूर जिल्हा आणि दुष्काळाच्या झळा यांचा इतिहास सर्वांनाच ज्ञात आहे. भूजल पातळीत सातत्याने होणारी घट ही केवळ शेतीसाठीच नव्हे, तर एकूणच मानवी अस्तित्वासाठी चिंतेची बाब ठरत आहे. या पार्श्वभूमीवर, जमिनीत पडणारा पावसाचा प्रत्येक थेंब अडवून तो जमिनीत मुरवणे ही काळाची तातडीची गरज बनली आहे. म्हणूनच महाराष्ट्र शासनाने २१ ऑगस्ट हा दिवस ‘जलसंधारण दिन’ म्हणून जाहीर केला असून, यानिमित्ताने लातूरमध्ये ‘महा वॉकेथॉन – वॉक फॉर वॉटर’ या अनोख्या जनजागृती उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे.

जलसंधारण दिन आणि सुधाकरराव नाईक यांचे योगदान

महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री सुधाकरराव नाईक यांनी राज्यात ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ ही ऐतिहासिक लोकचळवळ सुरू केली होती. त्यांच्या या क्रांतीकारी विचारांचा सन्मान म्हणून २१ ऑगस्ट हा दिवस राज्यभरात जलसंधारण दिन म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी लातूरमध्ये आयोजित होणारी ‘महा वॉकेथॉन’ ही निव्वळ चालण्याची रॅली नसून, येणाऱ्या पिढ्यांच्या समृद्ध भविष्यासाठी घेतलेली जलप्रतिज्ञा आहे. नागरिक, शेतकरी, तरुण आणि प्रशासकीय अधिकारी एकत्र येऊन जलसंवर्धनासाठी ३ किलोमीटर अंतर पायी चालणार आहेत.

पाणी अडवा, पाणी जिरवा: शाश्वत भूजल व्यवस्थापनाची गरज

लातूरची नैसर्गिक व भौगोलिक स्थिती लक्षात घेता, केवळ मोठ्या धरणांवर अवलंबून राहून भागणार नाही. स्थानिक पातळीवर पाणलोट क्षेत्र विकास, बंधारे, शोषखड्डे आणि भूजल पुनर्भरण (Groundwater Recharge) यांसारख्या उपाययोजनांवर भर देणे अनिवार्य आहे. महाराष्ट्रात जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी सर्वच स्तरांवर काम सुरू असून, नुकतेच नागपुरात अंबाझरी तलावाचे होणार विहंगम पर्यटनस्थळात रुपांतर; राज्य शासन महापालिकेला करणार संपूर्ण सहकार्य – मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांसारखे प्रकल्प राबवले जात आहेत, तसेच स्थानिक पातळीवरही जलसाठे सुरक्षित ठेवणे गरजेचे आहे.

रील्सच्या माध्यमातून डिजिटल लोकचळवळ

आजची तरुणाई सोशल मीडियावर अत्यंत सक्रिय आहे. हीच ताकद ओळखून लातूर आणि राज्यभरात १५ ते ३० वयोगटातील युवकांसाठी विशेष स्पर्धा आयोजित करण्यात आली आहे. #SaveSoilSaveWater या हॅशटॅगसह शेततळी, बंधारे आणि माती संवर्धनाची कामे व्हिडिओच्या माध्यमातून जगासमोर आणली जात आहेत. विशेष म्हणजे, या मोहिमेला मिळालेला प्रचंड प्रतिसाद पाहून नुकतीच मृद व जलसंवर्धन रील्स स्पर्धेला ३१ ऑगस्टपर्यंत मुदतवाढ; मंत्री संजय राठोड यांची मोठी घोषणा करण्यात आली होती. या स्पर्धेत उत्कृष्ट ठरणाऱ्या युवकांना ‘महाराष्ट्र युवा जलदूत’ पुरस्काराने सन्मानित केले जाणार असून २५ हजार, १५ हजार व १० हजार रुपयांची बक्षिसे दिली जात आहेत.

दीर्घकालीन शाश्वत उपक्रम: शोषखड्डे आणि वृक्षारोपण

जलसंधारणाचे हे अभियान केवळ एका दिवसापुरते मर्यादित न राहता, १५ ऑगस्ट ते २६ जानेवारी २०२७ या कालावधीत सातत्याने राबविले जाणार आहे. यात खालील प्रमुख बाबींचा समावेश आहे:

• एक शाळा – एक शोषखड्डा: शाळांच्या परिसरातील छतावरील आणि वापरातील पाणी जमिनीत मुरवण्यासाठी शोषखड्ड्यांची निर्मिती.
• एक पेड माँ के नाम: मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण करून जमिनीची धूप रोखणे व आर्द्रता टिकवून ठेवणे.
• जलसाठ्यांचे संवर्धन: गावपातळीवरील नैसर्गिक नाले, तलाव आणि बंधाऱ्यांची स्वच्छता आणि खोलीकरण.

जलप्रतिज्ञा: भावी पिढीसाठी पाणी वाचवण्याचा संकल्प

आपण आज जे पाणी वापरतो, ते पूर्वजांकडून मिळालेली मालमत्ता नसून पुढच्या पिढीकडून घेतलेले ‘कर्ज’ आहे, हे लक्षात ठेवले पाहिजे. लातूर जिल्हाधिकारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली पोलीस प्रशासन, एनसीसी, एनएसएस, स्वयंसेवी संस्था आणि सामान्य लातूरकर २१ ऑगस्ट रोजी सकाळी ६ वाजता जिल्हा परिषदेच्या प्रांगणात एकत्र येणार आहेत. चला, पाण्याचा प्रत्येक थेंब वाचवण्यासाठी आणि ‘जलयुक्त लातूर’ घडवण्यासाठी या महा वॉकेथॉनमध्ये सक्रिय सहभाग नोंदवूया!