मुंबई: भारत आणि युनायटेड किंगडम (यूके) यांच्यात झालेल्या महत्त्वाकांक्षी व्यापक आर्थिक व्यापार करारामुळे महाराष्ट्राच्या प्रगतीला नवा वेग मिळणार आहे. या ऐतिहासिक करारामुळे राज्याला जागतिक व्यापार, गुंतवणूक आणि निर्यातीच्या क्षेत्रात अथांग संधी उपलब्ध होतील, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला आहे. विकसित भारताच्या उभारणीसाठी प्रगतीशील महाराष्ट्र अत्यंत महत्त्वाचा असून, १ ट्रिलियन डॉलरची अर्थव्यवस्था बनण्याच्या दिशेने पाऊल टाकणारे आपले राज्य भारताचे ‘ग्लोबल ग्रोथ इंजिन’ ठरेल, असे प्रतिपादन त्यांनी केले.
महाराष्ट्रातील कृषी व औद्योगिक उत्पादनांना थेट जागतिक बाजारपेठ
मुंबईत आयोजित भारत-यूके व्यापक आर्थिक व्यापार करार अंमलबजावणी सोहळ्यात मुख्यमंत्री बोलत होते. यावेळी त्यांनी स्पष्ट केले की, या करारामुळे पुणे, नाशिक, कोल्हापूर आणि छत्रपती संभाजीनगर यांसारख्या औद्योगिक व कृषीदृष्ट्या संपन्न जिल्ह्यांमधील स्थानिक उत्पादनांना थेट जागतिक बाजारपेठ मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
या सोहळ्याला वैद्यकीय शिक्षण मंत्री हसन मुश्रीफ, कौशल्य विकास मंत्री मंगलप्रभात लोढा, पणन व राजशिष्टाचार मंत्री जयकुमार रावल, ब्रिटिश उप उच्चायुक्त हरजिंदर कांग आणि केंद्र शासनाच्या वाणिज्य विभागाचे विशेष सचिव सुचिंद्र मिश्रा यांच्यासह अनेक उद्योजक, निर्यातदार व प्रशासकीय अधिकारी उपस्थित होते.
द्विपक्षीय व्यापार २०३० पर्यंत दुप्पट करण्याचे उद्दिष्ट
भारत आणि यूकेमधील सद्यस्थितीतील व्यापार ५६ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स इतका आहे. तो २०३० पर्यंत दुप्पट करण्याचे महत्त्वाकांक्षी ध्येय ठेवण्यात आले आहे. या कराराचे महत्त्वाचे पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:
- शुल्कमुक्तीचा फायदा: भारतातून यूकेला निर्यात होणाऱ्या तब्बल ९९ टक्के वस्तूंवरील आयात शुल्क पूर्णपणे रद्द किंवा कमी होणार आहे.
- व्यावसायिकांना गती: सेवा क्षेत्र, आयटी, आणि नवोन्मेष (Innovation) क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या व्यावसायिकांची गतिशीलता वाढणार आहे.
- गुंतवणुकीत वाढ: थेट परकीय गुंतवणुकीचा ओघ वाढवून महाराष्ट्रातील तंत्रज्ञान क्षेत्राला बळकटी देणे.
शेतकऱ्यांच्या समृद्धीसाठी आणि निर्यातीसाठी मोठी संधी
या आंतरराष्ट्रीय करारामुळे महाराष्ट्रातील शेती क्षेत्राला प्रचंड फायदा होणार आहे. नाशिकची जगप्रसिद्ध द्राक्षे, कोकणचा राजा हापूस आंबा, डाळिंब, प्रक्रिया केलेले दर्जेदार अन्नपदार्थ आणि कोकण किनारपट्टीवरील सागरी उत्पादनांना (Marine Products) ब्रिटनच्या बाजारपेठेत मोठा वाव मिळेल. यामुळे थेट शेतकऱ्यांच्या पदरात अधिक नफा पडण्यास मदत होईल.
राज्य सरकार शेतकऱ्यांच्या सक्षमीकरणासाठी सातत्याने विविध योजना राबवत आहे. शेतकऱ्यांना आर्थिक संकटातून बाहेर काढण्यासाठी सरकारने पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६ सारखे महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले आहेत. आता या जागतिक व्यापार करारामुळे शेतकऱ्यांच्या मालाला योग्य भाव मिळून त्यांच्या उत्पन्नात भर पडणार आहे.
तरुण उद्योजकांसाठी व्यवसाय उभारणीची सुवर्णसंधी
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यावेळी देशातील एमएसएमई (MSME) आणि नवउद्योजकांना जागतिक स्तरावर विचार करण्याचे आवाहन केले. “प्रत्येक शुल्क कपात म्हणजे एका छोट्या उद्योजकाला जागतिक निर्यातदार बनण्याची नवी संधी आहे,” असे ते म्हणाले. नवउद्योजकांसाठी शासनामार्फत अनेकविध योजना राबवल्या जातात. उदाहरणार्थ, पर्यावरणपूरक आणि कचरा व्यवस्थापन क्षेत्रात काम करू इच्छिणाऱ्या तरुणांसाठी ‘अमृत-सक्षम’ उपक्रमांतर्गत स्वतःचा हरित व्यवसाय सुरू करण्याची नामी संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
महाराष्ट्राची पायाभूत सक्षमता आणि परकीय गुंतवणूक
देशातील एकूण थेट परकीय गुंतवणुकीपैकी (FDI) तब्बल ३९ टक्के वाटा एकट्या महाराष्ट्रात येतो. वित्तीय, आयटी, औषधनिर्माण (Pharma) आणि वाहन निर्मिती उद्योगात महाराष्ट्र देशात आघाडीवर आहे. राज्याच्या या सामर्थ्याला अधिक मजबूत करण्यासाठी खालील प्रकल्प मैलाचा दगड ठरत आहेत:
- अतल सेतू आणि हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे महाराष्ट्र समृद्धी महामार्ग
- नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि वाढवण बंदर
- तिसरी मुंबई, आंतरराष्ट्रीय एज्यु-सिटी आणि मेडी-सिटी प्रकल्प
ब्रिटिश उप उच्चायुक्त हरजिंदर कांग यांचे प्रतिपादन
ब्रिटिश उप उच्चायुक्त हरजिंदर कांग यांनी या कराराचे स्वागत करताना सांगितले की, “महाराष्ट्र हे भारताचे प्रमुख आर्थिक केंद्र आहे. या करारामुळे दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ होतील. ‘यूके-इंडिया व्हिजन २०३५’ अंतर्गत शिक्षण, हवामान बदल, संरक्षण आणि तंत्रज्ञान या क्षेत्रांतील भागीदारी अधिक मजबूत होणार आहे.”
कार्यक्रमाच्या शेवटी, भारत आणि युनायटेड किंगडम दरम्यान होणाऱ्या मालवाहतुकीचे प्रतीकात्मक कार्गो बॉक्सचे अनावरण करण्यात आले. हा करार महाराष्ट्राला विकासाच्या नव्या शिखरावर नेईल, असा विश्वास सर्वांनी व्यक्त केला.