मुंबई: ग्रामीण भागातील आरोग्य व्यवस्था अधिक सक्षम, लोकाभिमुख आणि दर्जेदार करण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री प्रकाश आबिटकर स्वातंत्र्यदिनानिमित्त (१५ ऑगस्ट) राज्यभरातील विविध आरोग्य समित्यांच्या अशासकीय सदस्यांशी थेट ऑनलाइन जनसंवाद साधणार आहेत. या विशेष कार्यक्रमात आरोग्य क्षेत्रातील लोकसहभाग वाढवण्यावर भर दिला जाणार असून, राज्यातील १२४ नवीन आरोग्य संस्थांचे ऑनलाइन उद्घाटनही आरोग्यमंत्र्यांच्या हस्ते करण्यात येणार आहे.
गावातील आरोग्य प्रश्न थेट पोहोचणार आरोग्यमंत्र्यांपर्यंत
१५ ऑगस्ट रोजी दुपारी १.३० वाजता हा महत्त्वपूर्ण ऑनलाइन जनसंवाद पार पडणार आहे. गावपातळीवरील आरोग्यविषयक अडचणी, नागरिकांच्या अपेक्षा आणि विविध सूचना थेट शासनापर्यंत पोहोचवण्यासाठी हा मंच अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. आरोग्य सेवांची गुणवत्ता सुधारणे, शासकीय योजनांची तळागाळात प्रभावी अंमलबजावणी करणे आणि स्थानिक आरोग्यविषयक अडचणी सोडवणे हा या संवादाचा मुख्य उद्देश आहे. या कार्यक्रमादरम्यान निवडक ५ समिती सदस्यांना थेट आपले मनोगत मांडण्याची संधी मिळणार आहे.
ज्याप्रमाणे राज्यात महाराष्ट्रातील ‘जल जीवन मिशन’च्या कामांना गती देऊन ग्रामीण भागाचा कायापालट केला जात आहे, त्याचप्रमाणे आरोग्य सेवा गावागावांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे.
१२४ नवीन आरोग्य संस्थांचे स्वातंत्र्यदिनी ऑनलाइन उद्घाटन
स्वातंत्र्यदिनाचे औचित्य साधून राज्यातील ग्रामीण व शहरी भागांत नव्याने उभारण्यात आलेल्या १२४ आरोग्य संस्थांचे लोकार्पण होणार आहे. यामध्ये खालील संस्थांचा समावेश आहे:
- प्राथमिक आरोग्य केंद्रे (PHC) आणि उपकेंद्रे
- तालुका सार्वजनिक आरोग्य युनिट्स
- शहरी आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण केंद्रे (Urban Health and Wellness Centers)
- महानगरपालिका क्षेत्रातील नागरी आरोग्य वर्धिनी केंद्रे
या नवीन केंद्रांमुळे ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील नागरिकांना त्यांच्या घराजवळच दर्जेदार वैद्यकीय उपचार मिळणे सोपे होणार आहे. राज्यातील विविध जिल्ह्यांत स्वातंत्र्यदिनानिमित्त विकासकामांचा धडाका सुरू असून, नुकताच पालकमंत्री चंद्रकांत पाटील यांचा दोन दिवसीय सांगली जिल्हा दौरा आणि विकासकामांचे लोकार्पणही आयोजित करण्यात आले आहे.
आरोग्य समित्या: शासन आणि नागरिक यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा
सार्वजनिक आरोग्य विभागांतर्गत कार्यरत असलेल्या विविध समित्या ग्रामीण व्यवस्थेचा कणा आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने:
- ग्राम आरोग्य, स्वच्छता व पोषण समिती (VHNSC)
- जन आरोग्य समिती
- रुग्ण कल्याण समिती (RKS)
- एकात्मिक आरोग्यवर्धिनी समिती
या समित्यांमध्ये ग्रामपंचायत प्रतिनिधी, महिला बचत गट, आशा स्वयंसेविका, अंगणवाडी सेविका, युवक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधी यांचा सक्रिय सहभाग असतो.
गावपातळीपासून जिल्हास्तरापर्यंत व्यापक नियोजन
या राज्यव्यापी ऑनलाइन संवाद कार्यक्रमासाठी सर्व जिल्ह्यांत जोरदार पूर्वतयारी करण्यात आली आहे. प्राथमिक आरोग्य केंद्र, अंगणवाडी केंद्र किंवा ग्रामपंचायत कार्यालयात समुदाय आरोग्य अधिकारी, आशा सेविका, अंगणवाडी सेविका आणि समिती सदस्यांनी एकत्रित उपस्थित राहण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. निवडक सदस्यांशी थेट द्विमार्गी (Two-way) संवाद साधला जाईल, तर इतर सदस्यांसाठी यूट्यूब आणि विशेष ब्रॉडकास्ट लिंकद्वारे थेट प्रक्षेपण उपलब्ध केले जाईल.
आरोग्य व्यवस्था केवळ शासकीय यंत्रणेवर अवलंबून न राहता नागरिकांच्या सक्रिय सहभागातून अधिक बळकट व्हावी, हा या जनसंवादाचा मुख्य हेतू आहे.