नवी मुंबई: सर्वधर्मीयांचे धार्मिक स्वातंत्र्य आणि मानवी मूल्यांचे रक्षण करण्यासाठी स्वतःच्या प्राणांची आहुती देणारे श्री गुरु तेग बहादूरजी यांचे कार्य ही केवळ इतिहासातील घटना नसून, ती आधुनिक लोकशाही, सामाजिक सलोखा आणि मानवाधिकार जपण्यासाठी सदैव प्रेरणा देणारा दीपस्तंभ आहे, असे प्रतिपादन महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी केले.
श्री गुरु तेग बहादूरजी यांच्या ३५० व्या शहादत दिनानिमित्त नवी मुंबईतील सीबीडी बेलापूर येथील पंजाब हेरिटेज भवन येथे ‘श्री गुरु तेग बहादूरजी यांचा वारसा’ या विषयावर एकदिवसीय राष्ट्रीय चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले होते. केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्रालय, साहित्य अकादमी नवी दिल्ली आणि पंजाबी कल्चरल अँड वेल्फेअर असोसिएशन, नवी मुंबई यांच्या संयुक्त विद्यमाने या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते.
महाराष्ट्र आणि पंजाबमधील ऐतिहासिक व अध्यात्मिक नाते
आपल्या भाषणात राज्यपालांनी महाराष्ट्र आणि पंजाब या दोन्ही राज्यांतील शतकानुशतकांच्या समृद्ध अध्यात्मिक नात्याचा विशेष उल्लेख केला. महाराष्ट्र ही संतांची पावन भूमी असून संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम आणि संत एकनाथ यांच्या या भूमीतून संत नामदेव महाराज भक्तीचा संदेश घेऊन पंजाबमध्ये गेले होते. संत नामदेव महाराजांच्या पवित्र रचना आजही ‘श्री गुरु ग्रंथ साहिब’ मध्ये अत्यंत आदरपूर्वक समाविष्ट आहेत.
तसेच, श्री गुरु गोविंदसिंहजी महाराष्ट्रातील नांदेड येथे आले आणि तेथे स्थापित ‘तख्त श्री हजूर साहिब’ हे दोन राज्यांमधील या सांस्कृतिक बंधाची साक्ष देत आहे. त्यामुळे महाराष्ट्र आणि पंजाब ही समान मूल्ये, साहस आणि आदर्शांची जपणूक करणारी जुळी राज्ये आहेत, असे राज्यपाल म्हणाले.
अलीकडेच विविध सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होणारे महाराष्ट्र राज्य राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी संतांच्या या महान परंपरेचा गौरव केला.
विद्यापीठात ‘श्री गुरु तेग बहादूर अध्यासन’ सुरू करण्याचे आवाहन
गुरुजींची शिकवण पुढील पिढीपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवण्यासाठी संस्थात्मक प्रयत्न आवश्यक असल्याचे सांगत, राज्यपालांनी महाराष्ट्रातील ६५ विद्यापीठांपैकी एका विद्यापीठात ‘श्री गुरु तेग बहादूर अध्यासन’ (Chair) स्थापित करण्याची महत्त्वाची शिफारस केली. हे केंद्र आंतरधर्मीय संवाद, संशोधन आणि धार्मिक स्वातंत्र्याच्या विचारांचा प्रसार करणारे केंद्र ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
संस्कृती आणि विकासाच्या दृष्टीने वेगाने विकसित होणाऱ्या नवी मुंबई परिसरातील सांस्कृतिक केंद्र म्हणून पंजाब हेरिटेज भवनचे हे आयोजन अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरले आहे.
केंद्रीय मंत्र्यांचा संदेश व विचारवंतांचे मार्गदर्शन
केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्री गजेंद्र सिंह शेखावत यांनी ध्वनी संदेशाद्वारे गुरुजींच्या महान बलिदानाला नमन केले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली केंद्र सरकार ३५० व्या शहादत दिनानिमित्त देशभरात विविध उपक्रम राबवत असून, विकसित भारताच्या निर्मितीत गुरुजींची शिकवण प्रेरणादायी ठरेल, असे त्यांनी नमूद केले.
हरियाणा साहित्य आणि संस्कृती अकादमीचे अध्यक्ष डॉ. कुलदीप चंद अग्निहोत्री यांनी सनातनी मूल्यांचा गौरव करत गुरुजींच्या बलिदानामुळेच भारतीय संस्कृती अखंड राहिल्याचे सांगितले. तर साहित्य अकादमीचे अध्यक्ष माधव कौशिक यांनी प्रास्ताविकात गुरुजींचा त्याग हा मानवाला श्रेष्ठ ध्येयाकडे नेणारा मार्ग असल्याचे सांगितले.
या सोहळ्यास वनमंत्री गणेश नाईक, आमदार मंदा म्हात्रे, नवी मुंबई महापौर सुजाता पाटील, कोकण महसूल आयुक्त रुबल अग्रवाल, ठाणे जिल्हाधिकारी डॉ. श्रीकृष्ण पांचाळ, नवी मुंबई महापालिका आयुक्त डॉ. कैलास शिंदे, साहित्य अकादमीचे पदाधिकारी आणि सिख समाजातील मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.