मुंबई: शिक्षणाचा मूळ उद्देश केवळ साक्षर पिढी किंवा पदवीधर व्यक्ती तयार करणे हा नसून, समाजाप्रती संवेदनशीलता, अधिकारांबरोबरच कर्तव्यांची जाणीव आणि देशाप्रती निष्ठा बाळगणारा जबाबदार नागरिक घडविणे हा आहे. जेव्हा शिक्षण व्यवस्थेतून मूल्यनिष्ठ नागरिक घडतील, तेव्हाच देशाच्या विकासाला खरी गती मिळेल, असे परखड मत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केले.
मुंबई महानगरपालिकेच्या शिक्षण विभागाच्या वतीने दादर येथील मुंबई पब्लिक स्कूलमध्ये आयोजित ‘सुजाण नागरिक-सक्षम भारत (स्मार्ट नागरिक)’ या विशेष शैक्षणिक उपक्रमाच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बोलत होते. यावेळी सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई, मुंबईच्या महापौर रितू तावडे, उपमहापौर संजय घाडी, आमदार अमित साटम, कालिदास कोळंबकर आणि पालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांच्यासह मान्यवर उपस्थित होते.
संविधानातील मूल्ये आणि छत्रपती शिवरायांचे विचार दीपस्तंभ
मुख्यमंत्री म्हणाले की, आजच्या डिजिटल युगात विद्यार्थ्यांना माहिती सहज उपलब्ध होत असली, तरी त्या माहितीचे रूपांतर सुसंस्कृत ज्ञानात आणि समाजोपयोगी कार्यात होणे गरजेचे आहे. भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी देशाला दिलेले संविधान केवळ कागदी दस्तऐवज नसून जगण्याचा मार्ग आहे. समता, बंधुता, न्याय आणि समान संधी ही संविधानाची मूळ तत्त्वे बालवयातच विद्यार्थ्यांच्या अंगवळणी पडली पाहिजेत.
तसेच छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सर्व जाती-धर्माच्या लोकांना एकत्र आणून स्वराज्याची स्थापना केली. महाराजांच्या स्वराज्यातील निर्भयता, एकता आणि लोककल्याणकारी दृष्टिकोन विद्यार्थ्यांनी आत्मसात करावा, असे आवाहनही त्यांनी केले. यापूर्वी प्रशासकीय पातळीवरही अशाच लोककल्याणकारी भावनेतून काम करण्याचे स्पष्ट करत, राज्य शासनाने संवेदनशील जनसेवेचे आवाहन केले होते, ज्याची जोड आता शालेय शिक्षणालाही दिली जात आहे.
‘स्मार्ट नागरिक’ व ‘विद्यार्थी प्रेरणा’ पुस्तिकांचे प्रकाशन
या कार्यक्रमात संवैधानिक मूल्ये व नागरिकशास्त्रावर आधारित ‘स्मार्ट नागरिक’ आणि भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जीवनकार्यावर आधारित ‘विद्यार्थी प्रेरणा’ या दोन विशेष अभ्यास पुस्तिकांचे विमोचन करण्यात आले. या पुस्तिकांवर आधारित स्पर्धा परीक्षा जानेवारी महिन्यात घेतली जाणार असून, यशस्वी गुणवंतांचा १४ एप्रिल रोजी गौरव केला जाईल, अशी माहिती महापौर रितू तावडे यांनी दिली.
शालेय स्तरावर विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी शासनातर्फे विविध उपक्रम राबवले जात आहेत. नुकतेच राज्यातील शाळांचा दर्जा आणि परिसर सुधारण्यासाठी राज्यातील शाळांमध्ये विशेष स्वच्छता मोहीम राबवण्यात आली होती. त्याचप्रमाणे तरुणांच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्यासाठी मुख्यमंत्री आरोग्य संवाद उपक्रम देखील प्रभावीपणे राबविला गेला आहे.
५० गुणवंत विद्यार्थ्यांना सिंगापूर अभ्यास दौरा
आर्थिक परिस्थिती अभावी कोणतीही हुशार मुले जागतिक संधींपासून वंचित राहू नयेत, यासाठी मुंबई महानगरपालिकेने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. पालिकेच्या शाळांमधील ५० गुणवंत विद्यार्थ्यांना ‘एसटीईएम’ (STEM – Science, Technology, Engineering, Mathematics) विषयांच्या प्रगत शिक्षणासाठी सिंगापूर अभ्यास दौऱ्यावर पाठवले जाणार असल्याचे यावेळी जाहीर करण्यात आले. माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई यांनी महापालिकेच्या या नाविन्यपूर्ण निर्णयाचे विशेष कौतुक केले.
मुख्यमंत्र्यांनी घेतला सहावीच्या वर्गाचा तास; विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद
कार्यक्रमापूर्वी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि माजी सरन्यायाधीश भूषण गवई यांनी इयत्ता सहावीच्या वर्गात जाऊन विद्यार्थ्यांशी अनौपचारिक गप्पा मारल्या. विद्यार्थ्यांनी यावेळी शहरातील खेळाची मैदाने, उद्याने आणि सायकल चालवण्यासाठी स्वतंत्र ट्रॅक उपलब्ध करून देण्याबाबत मुख्यमंत्र्यांना प्रश्न विचारले.
- खेळाची मैदाने: मुंबईत लहान मुलांना सुरक्षित खेळण्यासाठी अधिकाधिक मैदाने उपलब्ध करून दिली जात असून उद्यानांचा कायापालट सुरू आहे.
- सायकल ट्रॅक: शहरात पर्यावरणपूरक प्रवासाला चालना देण्यासाठी नियोजित ठिकाणी स्वतंत्र सायकल मार्ग उभारले जात आहेत.
- अधिकार आणि कर्तव्ये: केवळ हक्कांची मागणी न करता, सार्वजनिक मालमत्तेचे रक्षण आणि पर्यावरण संवर्धनाची कर्तव्येही नागरिकांनी पार पाडली पाहिजेत.
शालेय विद्यार्थ्यांची सामाजिक जाणीव आणि त्यांच्यातील जिज्ञासा पाहून मुख्यमंत्र्यांनी समाधान व्यक्त केले व शिक्षकांना आधुनिक तंत्रज्ञानासोबतच नैतिक संस्कार देण्याचे आवाहन केले.