मुंबई: महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या विशेष मार्गदर्शनाखाली मुंबईतील झोपडपट्टी भागांमध्ये क्षयरोग निर्मूलनासाठी मोठी मोहीम हाती घेतली जाणार आहे. मे महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून मुंबईतील कुर्ला आणि इतर दाट लोकवस्तीच्या झोपडपट्ट्यांमध्ये ‘टीबी मुक्त भारत’ (TB Mukta Bharat) अभियान राबवले जाणार असल्याची अधिकृत माहिती राज्यपालांनी दिली आहे.
आरोग्य यंत्रणा आणि शैक्षणिक संस्थांचा सहभाग
या महत्त्वपूर्ण अभियानात राज्याचा आरोग्य विभाग, मुंबई महानगरपालिका (BMC), रेड क्रॉस सोसायटी आणि विविध विद्यापीठांना एकत्र आणले जाणार आहे. मंगळवारी राजभवन येथे पार पडलेल्या रेड क्रॉस सोसायटीच्या महाराष्ट्र शाखेच्या बैठकीत आणि राज्यातील तीन प्रमुख विद्यापीठांच्या कुलगुरूंसोबत झालेल्या स्वतंत्र बैठकीत राज्यपालांनी या मोहिमेचा आराखडा स्पष्ट केला.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या संकल्पनेतून संपूर्ण देशात क्षयरोग निर्मूलनाचे काम सुरू आहे. मात्र, मुंबईसारख्या शहरात जिथे लोकसंख्येची घनता जास्त आहे, तिथे या आजाराचा प्रसार वेगाने होतो. हे रोखण्यासाठी कुर्ला परिसरातील झोपडपट्ट्यांपासून या कामाची सुरुवात केली जाईल. या मोहिमेमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावरही भर दिला जाणार असून, डिजिटल सुरक्षा आणि एआय तंत्रज्ञानाच्या मदतीने रोगाचा प्रादुर्भाव असलेली क्षेत्रे शोधली जातील.
लवकर तपासणी आणि जनजागृतीवर भर
राज्यपालांनी सांगितले की, क्षयरोगावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी त्याची वेळेत तपासणी होणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यासाठी आरोग्य विभाग आणि पालिका घरोघरी जाऊन तपासणी करणार आहे. तर रेड क्रॉस सोसायटीमार्फत माहिती, शिक्षण आणि व्यापक जनजागृती केली जाईल. या सामाजिक कार्यात केवळ सरकारी यंत्रणाच नाही, तर एनसीसी (NCC), स्काऊट-गाईड, रोटरी क्लब आणि युवा रेड क्रॉस स्वयंसेवकांनाही मोठ्या प्रमाणावर सहभागी करून घेतले जाईल.
एआय (AI) तंत्रज्ञानाची मदत आणि आहार व्यवस्था
या अभियानाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे कृत्रिम प्रज्ञा (Artificial Intelligence) तंत्रज्ञानाचा वापर. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तंत्रशास्त्र विद्यापीठाच्या कुलगुरूंना राज्यपालांनी सूचना केली आहे की, एआयच्या मदतीने अशा झोपडपट्ट्यांचा शोध घ्यावा जिथे टीबीचा धोका सर्वाधिक आहे. याशिवाय, क्षय रुग्णांना केवळ उपचारच नाही, तर त्यांना योग्य पौष्टिक आहार मिळेल याचीही चोख व्यवस्था करण्याच्या सूचना त्यांनी रेड क्रॉस सोसायटीला दिल्या आहेत.
यापूर्वी देखील महाराष्ट्र आणि जपानमध्ये शैक्षणिक सहकार्य वाढवण्यासाठी पुढाकार घेणारे राज्यपाल आता राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेला बळकटी देण्यासाठी सक्रिय झाले आहेत. उत्कृष्ट कार्य करणाऱ्या जिल्ह्यांना लोक भवनतर्फे विशेष बक्षीस देऊन गौरविण्यात येणार असल्याचेही त्यांनी यावेळी जाहीर केले.
या बैठकीला रेड क्रॉस सोसायटीचे उपाध्यक्ष सुरेश देवरा, मुंबई विद्यापीठ, ‘बाटू’ आणि सीओईपी (COEP) तंत्रज्ञान विद्यापीठाचे कुलगुरू उपस्थित होते.