मुंबई: महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या हस्ते संत रविदास आणि थोर साहित्यसम्राट लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या जीवन आणि साहित्याला उजाळा देणाऱ्या पाच महत्त्वपूर्ण पुस्तकांचे प्रकाशन करण्यात आले. मुंबई येथील लोकभवन येथे निवडक विचारवंत आणि मान्यवरांच्या उपस्थितीत हा गौरव सोहळा अत्यंत उत्साहात पार पडला.
संत रविदास आणि अण्णा भाऊ साठे यांच्यावरील ग्रंथांचे प्रकाशन
या कार्यक्रमात तहसीलदार स्नेहलता स्वामी (बिंदू) यांनी लिहिलेल्या ‘संत रविदास म्हणे’ या मौलिक पुस्तकाचे प्रकाशन राज्यपाल महोदयांच्या हस्ते करण्यात आले. याशिवाय, मातंग साहित्य परिषदेचे अध्यक्ष डॉ. धनाजी ऊर्फ धनंजय सोमनाथ भिसे यांनी संपादित केलेल्या तीन महत्त्वाच्या ग्रंथांचे प्रकाशन झाले. त्यामध्ये:
- ‘अण्णा भाऊ साठे : साहित्यविचार, संशोधन आणि चिंतन’
- ‘अण्णाभाऊ साठे : आकलन आणि आस्वाद’
- ‘अण्णा भाऊ साठे : अवधारणा और जागरण’ (हिंदी)
तसेच, जागतिक पातळीवर अण्णा भाऊ साठे यांचे विचार पोहोचवण्यासाठी डॉ. बळीराम गायकवाड, डॉ. माणिक सोनावणे आणि डॉ. धनाजी भिसे यांनी संपादित केलेल्या ‘अण्णाभाऊ साठे : अ ट्रान्सनॅशनल लिटररी लेगसी’ या इंग्रजी ग्रंथाचेही यावेळी भव्य प्रकाशन झाले.
साहित्य हेच सामाजिक परिवर्तनाचे मुख्य हत्यार: राज्यपाल
कार्यक्रमात मार्गदर्शन करताना राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा म्हणाले की, समाजाला योग्य दिशा देणे आणि सामाजिक परिवर्तन घडवून आणणे यासाठी लेखन हा अत्यंत प्रभावी मार्ग आहे. महापुरुषांचे विचार आणि सामाजिक मूल्ये भावी पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे महान काम साहित्यिकांच्या माध्यमातून होत असते. समाजातील सलोखा आणि मानवी जीवन अधिक संपन्न करणे हा साहित्याचा खरा गाभा आहे. पूर्वीच्या काळातील संत परंपरा ही खरी समतेची चळवळ होती, मात्र इतिहासात तिच्या योगदानाची म्हणावी तशी दखल घेतली गेली नाही, अशी खंतही त्यांनी व्यक्त केली.
यापूर्वीही सामाजिक सलोख्यावर भर देताना विश्व मैत्री दिवस हा संपूर्ण मानवतेचा उत्सव बनावा असे आवाहन राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा यांनी केले होते. त्याचप्रमाणे आपल्या महाराष्ट्राची संस्कृती जपताना नागपूरचा ऐतिहासिक ‘मसकऱ्या गणेशोत्सव’ शहराची वैभवशाली सांस्कृतिक ओळख असल्याचे गौरवद्गार विविध व्यासपीठांवरून व्यक्त केले गेले आहेत.
‘फुलांऐवजी पुस्तके भेट द्या’ – वाचण संस्कृतीचे महत्त्व
राज्यपालांनी आपल्या भाषणात एक महत्त्वाचा संदेश दिला. ते म्हणाले, “काळाच्या ओघात अनेक राजकीय नेते आणि कलाकार विस्मरणात जातात, परंतु शेक्सपिअर, कालिदास किंवा मुन्शी प्रेमचंद यांच्यासारखे महान साहित्यिक शतकानुशतके अमर राहतात. कारण त्यांचे साहित्य माणसाच्या हृदयाला स्पर्श करते.”
समाजाने आता फुलांचे गुच्छ देण्याऐवजी पुस्तके भेट देण्याची सवय लावून घेतली पाहिजे. फुले काही वेळात कोमेजतात, मात्र भेट दिलेले पुस्तक दीर्घकाळ टिकते. त्या पुस्तकातील एखादी दोन पाने वाचली तरी एखाद्या व्यक्तीच्या विचारात आणि जगण्यात आमूलाग्र बदल घडू शकतो, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. नव्या पिढीला वाचनाची गोडी लागणे गरजेचे असून शाळांचे पुनरुज्जीवन करून दर्जेदार शिक्षण आणि सुविधा देण्यावरही भर दिला जात आहे.
कार्यक्रमास मान्यवरांची उपस्थिती
या पुस्तक प्रकाशन सोहळ्याला सामाजिक विचारवंत पद्मश्री रमेश पतंगे, पद्मश्री गिरीश प्रभुणे, मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरु प्रा. रवींद्र कुलकर्णी, श्री. विष्णु वझे, आर्टीचे व्यवस्थापकीय संचालक सुनील वारे यांसह अनेक साहित्यिक, विचारवंत व मान्यवर उपस्थित होते. लेखकांच्या विचारांना आणि नवप्रतिभेला सतत प्रोत्साहन दिले पाहिजे, असा एकमुखी सूर या वेळी व्यक्त करण्यात आला.