बुलढाणा: देशातील पारंपरिक आरोग्य शिक्षण, आधुनिक संशोधन आणि औषध गुणवत्तेला जागतिक स्तरावर नेण्यासाठी आयुष मंत्रालयाच्या वतीने देशभरात ‘आयुर्वेद गुरुकुलम्’ महाविद्यालये स्थापन केली जाणार आहेत. याशिवाय, केंद्रीय आयुर्वेदिक विज्ञान अनुसंधान परिषदेच्या देशभरातील आठ परिघीय संस्थांमध्ये अत्याधुनिक औषध परीक्षण प्रयोगशाळा (DTL – Drug Testing Laboratory) सुरू करण्यात येणार आहेत, अशी महत्त्वपूर्ण घोषणा केंद्रीय आयुष तसेच आरोग्य व कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव यांनी केली.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वाढदिवसानिमित्त बुलढाणा येथील जिल्हा स्त्री रुग्णालय परिसरात आयोजित ‘शाश्वत विकासाची अविरत २५ वर्षे – सेवा संकल्प अभियान’ कार्यक्रमात ते बोलत होते. सध्या राज्यात सुरू असलेल्या सेवा संकल्प अभियान उपक्रमामुळे शासकीय योजना आणि आरोग्य सेवा थेट जनतेपर्यंत पोहोचवण्यास मदत होत आहे.
काय आहे ‘आयुर्वेद गुरुकुलम्’ संकल्पना?
आयुष मंत्रालयाने आखलेली ‘आयुर्वेद गुरुकुलम्’ ही पूर्णपणे निवासी आयुर्वेद शिक्षण संस्था असणार आहे. या महाविद्यालयांची वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- अभ्यासक्रम कालावधी: यामध्ये २ वर्षांचा ‘प्री-आयुर्वेद’ अभ्यासक्रम आणि त्यानंतर साडेपाच वर्षांचा BAMS पदवी अभ्यासक्रम, असा एकूण साडेसात वर्षांचा एकत्रित अभ्यासक्रम असेल.
- प्रवेश पात्रता: इयत्ता १० वी उत्तीर्ण झाल्यानंतर ‘NEET’ परीक्षेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना प्रवेश दिला जाईल.
- अध्यापनाची भाषा: या गुरुकुलांमध्ये शिक्षणाचे मुख्य माध्यम संस्कृत भाषा असणार आहे.
- संलग्नता: ही सर्व गुरुकुल महाविद्यालये नवी दिल्ली येथील केंद्रीय संस्कृत विद्यापीठाशी संलग्न राहतील.
- अभ्यासक्रमाचे स्वरूप: पूर्व-आयुर्वेद टप्प्यात संस्कृत, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र, गणित, भारतीय दर्शनशास्त्र आणि आयुर्वेदाची मूलभूत तत्त्वे शिकवली जातील.
- पहिल्या टप्प्यातील राज्ये: शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, आसाम आणि कर्नाटक या ५ राज्यांतून गुरुकुल सुरू करण्याचे प्रस्ताव प्राप्त झाले आहेत.
८ शहरांमध्ये सुरू होणार औषध परीक्षण प्रयोगशाळा (DTL)
आयुर्वेद, सिद्ध आणि युनानी (ASU) औषधांचे प्रमाणीकरण, मानकीकरण व गुणवत्ता चाचणी गतिमान करण्यासाठी केंद्रीय आयुर्वेदिक विज्ञान अनुसंधान परिषदेच्या (CCRAS) आठ संस्थांमध्ये सुसज्ज प्रयोगशाळा नेटवर्क उभारले जाणार आहे. यामध्ये महाराष्ट्रातील पुणे शहरासह पतियाळा, जम्मू, कोलकाता, गुवाहाटी, भुवनेश्वर, चेरुथुरुथी आणि बंगळुरू या केंद्रांचा समावेश आहे. यामुळे बनावट औषधांना आळा बसेल आणि भारतीय औषधांची जागतिक विश्वासार्हता वाढेल.
बुलढाण्यात ५० खाटांच्या आयुष रुग्णालयाचे भूमिपूजन
या कार्यक्रमात जिल्हा स्त्री रुग्णालयाच्या आवारात ५० खाटांच्या सुसज्ज आयुष रुग्णालयाचे भूमिपूजन केंद्रीय मंत्री जाधव यांच्या हस्ते पार पडले. स्थानिक नागरिकांना एकाच छताखाली आधुनिक तसेच पारंपरिक उपचार पद्धतींचा लाभ मिळावा, हा यामागचा उद्देश आहे. राज्यभरात राबवल्या जाणाऱ्या सेवा संकल्प अभियानांतर्गत नागरिकांना विविध शासकीय सेवा आणि आरोग्य तपासण्यांचा थेट लाभ दिला जात आहे.
सर्वसामान्यांसाठी आरोग्य कवच
केंद्रीय राज्यमंत्री प्रतापराव जाधव म्हणाले की, “केंद्र सरकारने आयुष्मान भारत योजनेच्या माध्यमातून गरीब कुटुंबांना प्रतिवर्ष ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचारांची हमी दिली आहे. आता ७० वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिकांनाही या आरोग्य सुरक्षेत समाविष्ट करण्यात आले आहे. उपचाराअभावी कोणत्याही नागरिकाला हाल सोसावे लागू नयेत, यासाठी शासन कटीबद्ध आहे.”
या कार्यक्रमास आमदार संजय गायकवाड, नगराध्यक्ष पूजा गायकवाड, जिल्हाधिकारी डॉ. प्रवीणकुमार देवरे, जिल्हा परिषद मुख्य कार्यकारी अधिकारी गुलाब खरात यांच्यासह आरोग्य विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.