महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत शासकीय योजनांचा थेट लाभ पोहोचविण्यासाठी आणि विकासात्मक संवाद प्रस्थापित करण्यासाठी ‘सेवा संकल्प अभियान’ राबविण्यात येत आहे. १७ सप्टेंबर ते १७ ऑक्टोबर या महिनाभराच्या कालावधीत राज्यभर हे बहुआयामी अभियान प्रभावीपणे राबवले जात आहे. प्रशासकीय कामांमध्ये गतिमानता आणणे, प्रलंबित दाव्यांचा निपटारा करणे आणि शेवटच्या घटकापर्यंत पारदर्शकपणे सेवा पोहोचवणे हा या मोहिमेचा मुख्य उद्देश आहे.
‘सेवा सेतू अभियान’: २२ प्रमुख सेवांचा शिबिरांतून तत्काळ लाभ
या अभियानातील सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे ‘सेवा सेतू अभियान’. या उपक्रमांतर्गत प्रत्येक तालुका स्तरावर विशेष शिबिरांचे आयोजन करण्यात येत आहे. नागरिकांना शासकीय कार्यालयांचे उंबरठे झिजवावे लागू नयेत, यासाठी ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ यांच्या समन्वयाने एकाच ठिकाणी अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करून लाभ वितरित करण्याचे नियोजन आहे.
यापूर्वीही सेवा संकल्प अभियानाद्वारे वंचित घटकांपर्यंत शासकीय योजना पोहोचवण्यावर भर देण्यात आला होता. याच धर्तीवर आता राज्यभरात विविध प्रशासकीय विभागांच्या समन्वयातून शिबिरे होत आहेत.
शिबिरांमध्ये उपलब्ध होणाऱ्या २२ प्रमुख सेवा:
- ७/१२ आणि ८-अ नोंदी अद्ययावत करणे
- प्रलंबित फेरफार नोंदींचा जलद निपटारा
- गावठाणातील घरांसाठी ‘स्वामित्व सनद’ वाटप
- शेत-पाणंद रस्त्यांचे प्रश्न मार्गी लावणे
- नवीन शिधापत्रिका (Ration Card) वाटप व दुरुस्ती
- नॉन-क्रीमीलेअर व इतर जात/उत्पन्न प्रमाणपत्रे
- वैयक्तिक व सामूहिक वनहक्क दाव्यांचा निपटारा
- घरगुती नळजोडणी व प्रलंबित वीज जोडणी मंजूर करणे
- दिव्यांग प्रमाणपत्र, ज्येष्ठ नागरिक ओळखपत्र आणि महिला शेतकरी प्रमाणपत्र
- आधार नोंदणी/दुरुस्ती, जन्म-मृत्यू व विवाह नोंदणी प्रमाणपत्रे
- शिकाऊ वाहन चालक परवाना (Learning Driving License)
- महिला बचत गट नोंदणी व बँक लिंकेज
या उपक्रमांची अंमलबजावणी प्रत्येक जिल्ह्यात युद्धपातळीवर सुरू असून, नुकतेच मराठवाड्यात सेवा संकल्प अभियानाच्या प्रभावी अंमलबजावणीचे आदेश देण्यात आले आहेत.
युवा व स्टार्टअप्ससाठी ‘इनोव्हेशन चॅलेंज’
ग्रामीण व नागरी भागातील समस्यांवर आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने तोडगा काढण्यासाठी ‘इनोव्हेशन चॅलेंज’ राबवले जात आहे. या अंतर्गत महाविद्यालयीन विद्यार्थी, नवउद्योजक, स्टार्टअप्स आणि संशोधकांना स्थानिक आव्हानांवर नाविन्यपूर्ण उपाय सुचवण्याची संधी मिळणार आहे. शैक्षणिक संस्था आणि इनक्युबेशन सेंटर्सच्या माध्यमातून उत्कृष्ट प्रकल्पांची निवड करून त्यांना तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाईल. राज्यातील नवोन्मेष आणि स्टार्टअप्सच्या विकासाला गती देण्यासाठी हा उपक्रम उपयुक्त ठरेल.
‘सेवा माझे योगदान’: लोकसहभागातून समाजकार्य
केवळ योजनांचे वाटप न करता लोकसहभागातून गाव व परिसराचा कायापालट करण्यासाठी ‘सेवा माझे योगदान’ हा उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे. यामध्ये खालील सामाजिक कार्यांचा समावेश आहे:
- स्वच्छता मोहीम: नदीघाट, समुद्रकिनारे, ऐतिहासिक बारवा आणि गावातील सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता.
- आरोग्य व पर्यावरण: रक्तदान शिबिरे, व्यापक वृक्षारोपण, पोषण व ॲनिमिया जनजागृती आणि मोफत आरोग्य तपासणी.
- नागरिक सशक्तीकरण: ज्येष्ठ नागरिकांसाठी डिजिटल साक्षरता, रस्ता सुरक्षा अभियान, प्लास्टिकमुक्ती आणि अवयवदान जनजागृती.
सेवा ज्योत यात्रा व ‘जनसेवक महाकुंभ’
शासकीय योजनांचा लाभ मिळालेल्या लाभार्थ्यांच्या घरी जाऊन ‘आशीर्वादाचा दिवा’ प्रज्वलित करणे आणि त्यांच्या यशोगाथा समाजासमोर आणण्यासाठी ‘बदलाची गोष्ट’ हे उपक्रम आयोजित केले आहेत. ग्रामीण भागात ‘सेवा ज्योत यात्रा’ आणि शहरांमध्ये माहिती रॅलींचे आयोजन करण्यात आले आहे.
या महिनाभराच्या अभियानाचा भव्य समारोप १७ ऑक्टोबर रोजी ‘जनसेवक महाकुंभ’ या परिषदेने होणार आहे. यामध्ये स्थानिक ग्रामपंचायतींपासून ते संसद सदस्यांपर्यंत सर्व लोकप्रतिनिधी एकत्र येऊन विकासकामांचा आढावा घेतील.
नागरिकांना आवाहन: आपल्या तालुक्यातील तहसील कार्यालय, पंचायत समिती अथवा ग्रामपंचायत कार्यालयाशी संपर्क साधून या सेवा संकल्प अभियानातील शिबिरांचा जास्तीत जास्त नागरिकांनी व शेतकऱ्यांनी लाभ घ्यावा.