मुंबई: महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री दिवंगत सुधाकरराव नाईक यांच्या जलसंधारण क्षेत्रातील ऐतिहासिक व दूरदृष्टीपूर्ण योगदानाला वंदन करण्यासाठी राज्य शासनाने दरवर्षी २१ ऑगस्ट हा दिवस ‘जलसंधारण दिन’ म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या दिनाच्या निमित्ताने जलसंधारणाच्या विविध योजनांची माहिती सर्वसामान्य नागरिक व शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी मृद व जलसंधारण विभागाचे सचिव जितेंद्र पापळकर यांची विशेष मुलाखत माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाच्या वतीने प्रसारित केली जाणार आहे.
जलसंधारणाचा संदेश घराघरांत पोहोचवण्यासाठी राज्यात विविध उपक्रम राबवले जात असून, नागरिकांमध्ये जनजागृती व्हावी म्हणून २१ ऑगस्टला राज्यभरात ‘महा वॉकेथॉन – वॉक फॉर वॉटर’ चे आयोजनही करण्यात आले आहे.
मुलाखत कधी आणि कुठे पाहता येणार?
माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय निर्मित ‘जय महाराष्ट्र’ आणि ‘दिलखुलास’ कार्यक्रमांच्या माध्यमातून ही मुलाखत प्रसारित केली जाईल:
- ‘जय महाराष्ट्र’ कार्यक्रम (दूरदर्शन): मंगळवार, १८ ऑगस्ट रोजी रात्री ८ वाजता दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनीवर ही मुलाखत प्रसारित होईल. तसेच, महासंचालनालयाच्या अधिकृत यूट्यूब व सोशल मीडिया चॅनेल्सवरही उपलब्ध असेल.
- ‘दिलखुलास’ कार्यक्रम (आकाशवाणी): २०, २१ आणि २२ ऑगस्ट रोजी सकाळी ७:२५ ते ७:४० या वेळेत आकाशवाणीच्या सर्व केंद्रांवर आणि ‘News On AIR’ ॲपवर मुलाखतीचे प्रसारण होईल.
- सूत्रसंचालन: या कार्यक्रमाचे प्रभावी सूत्रसंचालन उन्नती जगदाळे यांनी केले आहे.
जलसंधारणाच्या प्रमुख योजनांवर सविस्तर मार्गदर्शन
या विशेष मुलाखतीत सचिव जितेंद्र पापळकर राज्यातील जलसंधारणाच्या चालू व भावी योजनांविषयी सविस्तर माहिती देणार आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने खालील विषयांचा समावेश असेल:
- जलयुक्त शिवार अभियान २.०: राज्यातील दुष्काळमुक्तीसाठी आणि भूजल पातळी वाढवण्यासाठी राबवण्यात येणाऱ्या मोहिमेचा आढावा.
- गाळमुक्त धरण – गाळयुक्त शिवार: जलसाठ्यांची साठवण क्षमता वाढवणे आणि सुपीक गाळ शेतात टाकून शेती उत्पादन वाढवणे.
- प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना (पाणलोट घटक २.०): सूक्ष्म सिंचन आणि पाणलोट विकासाची प्रभावी अंमलबजावणी.
- माजी मालगुजारी तलावांचे पुनरुज्जीवन व सिमेंट बंधारे: स्थानिक पातळीवर पारंपरिक जलस्रोतांचे संवर्धन आणि लघुसिंचन प्रकल्पांना बळकटी.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला सक्षम करण्यासाठी जलसंधारणासोबतच पर्यायी ऊर्जेचा वापर वाढवणे गरजेचे असून, शेतकरी आता बायोगॅस संयंत्र योजना व सौर ऊर्जेच्या योजनांचा मोठ्या प्रमाणावर लाभ घेत आहेत. त्याचबरोबर महाराष्ट्रात हरित अर्थव्यवस्थेला मोठी गती देण्यासाठी विविध शाश्वत प्रकल्पांची अंमलबजावणी केली जात आहे.
‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ – लोकसहभागातून जलक्रांती
सचिव पापळकर यांच्या मते, हवामान बदल आणि अनपेक्षित पर्जन्यमानाच्या पार्श्वभूमीवर जलसंधारण केवळ शासकीय उपक्रम न राहता ती एक लोकचळवळ झाली पाहिजे. प्रत्येक गावाने स्वतःचा गावनिहाय जलआराखडा तयार करून पाण्याच्या प्रत्येक थेंबाचे संवर्धन आणि भूजल पुनर्भरण (Groundwater Recharge) करणे ही काळाची गरज आहे.
शेतकरी, ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि तरुणांनी एकत्र येऊन ‘जलसुरक्षित महाराष्ट्र’ घडवण्यासाठी सक्रिय सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन या मुलाखतीतून करण्यात आले आहे.