मुंबई: महाराष्ट्राची समृद्ध संतपरंपरा आणि आध्यात्मिक वारसा जपण्यासाठी राज्य सरकारने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. परभणी, अमरावती आणि नागपूर जिल्ह्यातील तीन प्रमुख तीर्थक्षेत्रांच्या सर्वांगीण विकासासाठी एकूण ११५ कोटी रुपयांच्या सुधारित विकास आराखड्याला मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या शिखर समितीच्या बैठकीत मंजुरी देण्यात आली आहे.
या ऐतिहासिक निर्णयामुळे संतपरंपरेचे जतन होऊन धार्मिक पर्यटनाला मोठ्या प्रमाणावर चालना मिळणार आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या सर्व विकासकामांचा दर्जा दर्जेदार ठेवण्याचे आणि ही कामे निश्चित कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत. उत्सवाच्या काळात भाविकांची वाढणारी गर्दी लक्षात घेऊन पायाभूत सुविधांवर विशेष भर देण्याचे आदेश त्यांनी दिले.
तीर्थक्षेत्र विकासासाठी ११५ कोटींची कामे: सविस्तर आढावा
राज्य सरकारने मंजूर केलेल्या विकास आराखड्यात राज्यातील तीन महत्त्वाच्या आध्यात्मिक व ऐतिहासिक तीर्थक्षेत्रांचा समावेश आहे. या अंतर्गत निधीचे वाटप आणि विकासकामे खालीलप्रमाणे केली जाणार आहेत:
१. श्री संत जनाबाई तीर्थक्षेत्र, गंगाखेड (परभणी) – ४८.५५ कोटी रुपये
संत जनाबाईंच्या आध्यात्मिक वारशाचे मुख्य केंद्र असलेल्या गंगाखेड येथील विकासासाठी ४८.५५ कोटींचा निधी मंजूर झाला आहे. या अंतर्गत पुढील विकासकामे होणार आहेत:
- गोदावरी घाटाचा सर्वांगीण विकास आणि आकर्षक सुशोभीकरण.
- भव्य दर्शन मंडप, सांस्कृतिक सभागृह आणि सुसज्ज उद्यान.
- मंदिर ते घाट जोडणारा सिमेंट काँक्रीट रस्ता आणि पाथवे.
- सुरक्षेसाठी सीसीटीव्ही यंत्रणा, संरक्षक भिंत आणि सौरऊर्जा प्रकल्प.
- भाविकांसाठी आधुनिक सार्वजनिक स्वच्छतागृहे आणि पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था.
या सुविधांमुळे गंगाखेड येथे येणाऱ्या लाखो वारकरी आणि भाविकांचा प्रवास सुकर होईल. शासनाकडून वारकरी संप्रदायाला सोयी-सुविधा देण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. याच भावनेतून विविध उपाययोजना राबवल्या जातात, ज्याची प्रचिती नुकतीच मुख्यमंत्री वारकरी निवारा केंद्र उपक्रमातूनही दिसून आली आहे.
२. श्री संत गाडगेबाबा समाधीस्थळ, अमरावती – २५ कोटी रुपये
स्वच्छतेचे दैवत श्री संत गाडगे महाराज यांच्या अमरावती येथील समाधीस्थळ विकासासाठी २५ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. यामध्ये खालील कामांचा समावेश आहे:
- ‘श्री संत गाडगे महाराज स्मृती केंद्र कल्चरल व्हॅल्यू एज्युकेशन सेंटर’चे उर्वरित बांधकाम.
- स्मृती भवन परिसरात शेतकरी ग्राम सफाई मिशन सेंटरच्या तळमजल्याचे बांधकाम.
- यात्री निवासाच्या दुसऱ्या व तिसऱ्या मजल्याचे बांधकाम आणि भव्य कीर्तन सभागृह.
- गाडगेबाबांच्या समाधीचा जीर्णोद्धार, सौंदर्यीकरण आणि ध्यान केंद्र.
- अंतर्गत रस्ते, वाहनतळ (पार्किंग) आणि इतर आवश्यक पायाभूत सुविधांचा विकास.
३. भगवान श्री चक्रधर स्वामी मंदिर परिसर, काटोल (नागपूर) – ४१.७५ कोटी रुपये
महानुभाव पंथाचे प्रमुख श्रद्धास्थान असलेल्या काटोल येथील भगवान श्री चक्रधर स्वामी मंदिर परिसराचा विकास करण्यासाठी ४१.७५ कोटी रुपये खर्च केले जाणार आहेत. यात पुढील सुविधांचा समावेश आहे:
- बहुउद्देशीय सभागृह आणि आधुनिक सार्वजनिक प्रसाधनगृहे.
- भव्य प्रवेशद्वार, आकर्षक कमानी पूल आणि भक्कम संरक्षक भिंत.
- पर्यटकांच्या सोयीसाठी पाथवे, सुशोभित बगीचा आणि वाहनतळ.
स्थानिक अर्थव्यवस्था आणि पर्यटनाला मिळणार मोठी चालना
बैठकीत बोलताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, “तीर्थक्षेत्रांच्या या विकासामुळे केवळ भाविकांना आधुनिक सुविधा मिळतील असे नाही, तर यामुळे स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील आणि पर्यटन वाढून स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठी बळकटी मिळेल.”
महाराष्ट्रात वारकरी आणि आध्यात्मिक संस्कृतीचा आधुनिक पद्धतीने प्रसार करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापरही केला जात आहे. नुकतेच वारकऱ्यांच्या सुविधेसाठी आणि जनजागृतीसाठी सुरू केलेल्या ‘संवाद वारी’ डिजिटल चित्ररथाला भाविकांकडून उत्स्फूर्त दाद मिळाली होती, जे अध्यात्माची सांगड आधुनिकतेशी घालण्याचे उत्तम उदाहरण आहे.
सह्याद्री अतिथीगृह येथे झालेल्या या उच्चस्तरीय बैठकीला राज्यमंत्री ॲड. आशिष जयस्वाल, राज्यमंत्री मेघना साकोरे-बोर्डीकर, विविध विभागांचे अपर मुख्य सचिव, पोलीस महासंचालक आणि नागपूर, परभणी व अमरावतीचे विभागीय आयुक्त व जिल्हाधिकारी उपस्थित होते.