पुणे: देशाचा आर्थिक विकास आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांची उभारणी होत असतानाच, आपल्या समृद्ध सांस्कृतिक मुळांशी नाते घट्ट ठेवणे हीच खऱ्या ‘विकसित भारता’ची ओळख आहे, असे प्रतिपादन भारताचे उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी केले. पुण्यातील स्वारगेट येथील श्री गणेश कला-क्रीडा रंगमंचावर आयोजित मानाच्या ३८व्या पुणे फेस्टिव्हलचे (Pune Festival) भव्य उद्घाटन उपराष्ट्रपतींच्या हस्ते संपन्न झाले.
या दिमाखदार सोहळ्यात ज्येष्ठ अभिनेते मोहन जोशी यांना कला क्षेत्रातील प्रदीर्घ योगदानाबद्दल उपराष्ट्रपतींच्या हस्ते ‘पुणे फेस्टिव्हल जीवन गौरव पुरस्कार’ देऊन गौरविण्यात आले. यावेळी राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, उच्च व तंत्र शिक्षणमंत्री चंद्रकांत पाटील, सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार, माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे, खासदार हेमा मालिनी, खासदार डॉ. मेधा कुलकर्णी तसेच पुणे फेस्टिव्हलचे अध्यक्ष कृष्णकुमार गोयल आणि मीरा सुरेश कलमाडी उपस्थित होते.
संस्कृती आणि तंत्रज्ञानाची सांगड हीच विकसित भारताची ओळख
उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी आपल्या भाषणात पुण्याच्या ऐतिहासिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक योगदानाचा विशेष गौरव केला. ते म्हणाले, “विकासाचा अर्थ केवळ गगनचुंबी इमारती, रस्ते, तंत्रज्ञान किंवा जीडीपी (GDP) वाढ इतकाच मर्यादित असू शकत नाही. भाषा, लोककला, मूल्ये आणि संस्कृतीचे संवर्धन हाही विकासाचा अविभाज्य भाग आहे. आधुनिक शहरे उभारताना शहराचा सांस्कृतिक आत्मा जपणे अत्यंत आवश्यक आहे.”
यापूर्वीही विविध सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये उपराष्ट्रपतींनी भारतीय जीवनमूल्यांचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे, जसे की कैवल्यधामच्या गोर्धनदास सेक्सरिया योग महाविद्यालयाचा अमृत महोत्सव संपन्न; योग हा संतुलित जीवनाचा राजमार्ग – उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी योग आणि मूल्यांचे महत्त्व स्पष्ट केले होते.
यंदाच्या महोत्सवात २१ देशांतील विद्यार्थ्यांनी सहभाग नोंदवल्याबद्दल समाधान व्यक्त करत उपराष्ट्रपती म्हणाले की, “विविध संस्कृती आणि विचारांचा आदर करणे ही भारताची खरी ताकद आहे. पुणे फेस्टिव्हलने महिलांना कला आणि सर्जनशीलतेचे हक्काचे व्यासपीठ उपलब्ध करून देऊन महिला सक्षमीकरणाला मोठा हातभार लावला आहे.”
सांस्कृतिक पर्यटनाला जागतिक स्तरावर नेण्याचा सरकारचा मानस – राज्यपाल
राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी पुणे ही सामाजिक समतेची आणि क्रांतीची भूमी असल्याचे नमूद केले. ते म्हणाले, “गणेशोत्सवाला ‘महाराष्ट्राचा राज्य महोत्सव’ म्हणून अधिकृत मान्यता देण्यात आली आहे. अशा महोत्सवांच्या माध्यमातून राष्ट्रीय एकात्मता वृद्धिंगत होते. महाराष्ट्रातील समृद्ध सांस्कृतिक वारसा पर्यटनाच्या माध्यमातून जागतिक पटलावर पोहोचवण्यासाठी शासन सातत्याने प्रयत्नशील आहे.”
याच अनुषंगाने, राज्यभरात गणेशोत्सवाला राज्य महोत्सवाचा अधिकृत दर्जा; पुढील वर्षी ‘पुणे महोत्सव’ राज्यात अव्वल ठरणार – सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार यांनी व्यक्त केलेल्या संकल्पाला मोठी बळकटी मिळत असल्याचे दिसून येत आहे.
पुणे फेस्टिव्हल: जागतिक स्तरावर संस्कृतीचा सेतू
उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी सांगितले की, पुणे फेस्टिव्हल केवळ मनोरंजनाचा कार्यक्रम नसून तो पुण्याची अस्मिता आणि परंपरेचा उत्सव आहे. नवोदित कलाकारांपासून ते दिग्गज कलावंतांपर्यंत सर्वांनाच हा महोत्सव समान संधी देतो. या महोत्सवाच्या निरंतर आयोजनासाठी शासन सर्वतोपरी सहकार्य करेल, अशी ग्वाही त्यांनी दिली.
सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार यांनी ‘वारसा ते विकास’ या सूत्राचा पुनरुच्चार करताना सांगितले की, महाराष्ट्राची लोककला, खाद्यसंस्कृती आणि पारंपरिक उत्सव जगभरात पोहोचवणे हे शासनाचे ध्येय आहे. अलीकडेच गणेशोत्सवाचा सांस्कृतिक वारसा आता जागतिक स्तरावर; ‘Bappa.org’ पोर्टलवर नोंदणी करण्याचे आवाहन! करून राज्य शासनाने या सांस्कृतिक संवर्धनाला डिजिटल व्यासपीठही मिळवून दिले आहे.
पुणे फेस्टिव्हलची ठळक वैशिष्ट्ये:
- जागतिक सहभाग: २१ देशांतील आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांची उपस्थिती.
- विविध स्पर्धा: लावणी महोत्सव, महिला महोत्सव, शास्त्रीय संगीत, नाट्य, चित्रकला आणि क्रीडा स्पर्धा.
- जीवन गौरव पुरस्कार: ज्येष्ठ अभिनेते मोहन जोशी यांचा विशेष सन्मान.
कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक पुणे फेस्टिव्हलच्या चेअरमन मीरा कलमाडी यांनी केले, ज्यामध्ये त्यांनी महोत्सवाच्या ३८ वर्षांच्या यशस्वी वाटचालीचा आढावा घेतला आणि संस्थापक अध्यक्ष दिवंगत सुरेश कलमाडी यांच्या स्मृतींना उजाळा दिला.