यवतमाळ: निसर्गाशी एकरूप झालेली समृद्ध संस्कृती, जल-जंगल आणि जमिनीचे रक्षण करणारी जीवनशैली आणि खडतर परिस्थितीमध्येही जपलेला स्वाभिमान… हीच खरी आपल्या आदिम संस्कृतीची ओळख आहे. या थोर संस्कृतीचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी साजरा केला जाणारा जागतिक आदिवासी दिन यवतमाळ जिल्ह्यात अत्यंत भावुक आणि उत्साही वातावरणात पार पडला.
यवतमाळचे पालकमंत्री संजय राठोड यांनी बाभूळगाव तालुक्यातील पिंपरी ईजारा येथील इंदिरानगर कोलाम पोडावर संपूर्ण दिवस आदिवासी बांधवांसोबत घालवला. कोणत्याही शासकीय शिष्टाचाराचा (प्रोटोकॉल) बडेजाव न बाळगता जमिनीवर बसून त्यांनी गावकऱ्यांशी संवाद साधला. या उपक्रमामुळे वंचितांना आत्मसन्मानाची जाणीव झाली असून सामाजिक न्यायाचा एक मोठा संदेश जिल्ह्यात पोहोचला आहे.
पारंपरिक नृत्याचा फेर अन् मातृवंदनेचा भावनिक प्रसंग
गावात आगमन होताच स्थानिक ग्रामस्थ आणि महिलांनी पालकमंत्र्यांचे पारंपरिक पद्धतीने स्वागत केले. काही ज्येष्ठ महिलांनी पालकमंत्र्यांचे पाय धुवून स्वागत केले असता, भावुक झालेल्या संजय राठोड यांनीही तत्काळ त्या ज्येष्ठ महिलांचे पाय धुवून ‘मातृवंदन’ केले. या अनपेक्षित आणि आदराच्या प्रयोगाने उपस्थित महिलांच्या डोळ्यात आनंदाश्रू तरळले.
त्यानंतर पालकमंत्र्यांनी मोरपिसांचा पारंपरिक टोप परिधान केला आणि ढोलाच्या तालावर आदिवासी बांधवांसोबत नृत्याचा आनंद घेतला. गावातील ज्येष्ठ महिला कौशल महादेव अंजिकर यांच्या विनंतीवरून पालकमंत्र्यांनी त्यांच्यासोबत फेर धरत आदिवासी संस्कृतीशी असलेले आपले अतूट नाते सिद्ध केले.
चावडीवर भरला ‘जनता दरबार’; विकासाचे थेट आदेश
गावातील चावडीवर भगवान बिरसा मुंडा, क्रांतिवीर शामादादा कोलाम, राणी दुर्गावती आणि वीर बापुराव शेडमाके यांच्या प्रतिमांना पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन करण्यात आले. त्यानंतर चावडीवरच पालकमंत्र्यांनी ग्रामस्थांसोबत खाली बसून ‘जनता दरबार’ घेतला.
यवतमाळमध्ये अतिवृष्टीच्या काळात थेट शेतकऱ्यांच्या बांधावर धाव घेणारे पालकमंत्री संजय राठोड यांनी पोडावरील समस्यांवर केवळ आश्वासने न देता प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना घटनास्थळीच तातडीने अंमलबजावणीचे आदेश दिले.
पोडावरील विकासासाठी घेतलेले महत्त्वाचे निर्णय:
- कोलाम समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी जिल्हा नियोजन समितीमधून (DPC) स्वतंत्र निधीची तरतूद.
- गावात सुसज्ज अभ्यासिका, वाचनालय आणि शुद्ध पिण्याच्या पाण्यासाठी RO जलशुद्धीकरण यंत्राची उभारणी.
- विद्यार्थ्यांसाठी थेट बससेवा सुरू करणे व उच्च शिक्षणासाठी विशेष शिष्यवृत्ती योजना लागू करणे.
- सामाजिक सभागृह, सांस्कृतिक भवन आणि स्मशानभूमीच्या बांधकामास तातडीने मंजुरी.
- महिला बचत गट व ग्रामसंघांना आर्थिक पाठबळ देऊन स्थानिक रोजगाराला चालना देणे.
- आदिवासी पोडावरील प्रलंबित समस्यांचा दैनंदिन पाठपुरावा करण्यासाठी विशेष स्वीय सहायकाची (PA) नियुक्ती.
काळा चहा आणि झुणका-भाकरीचा आस्वाद
आदिवासी संस्कृतीत आलेल्या पाहुण्यांचे स्वागत ‘काळ्या चहाने’ करण्याची खास परंपरा आहे. पालकमंत्र्यांनी ग्रामस्थांसोबत या काळ्या चहाचा आस्वाद घेतला. त्यानंतर आयोजित स्नेहभोजनात त्यांनी सर्व अधिकारी व गावकऱ्यांसोबत जमिनीवर बसून झुणका-भाकरीचे भोजन केले. या साधेपणामुळे शासन आणि जनता यातील अंतर पुसले गेल्याचे चित्र दिसून आले.
शासनाच्या विविध जनकल्याणकारी योजनांचा लाभ तळागाळातील घटकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी प्रशासन कटिबद्ध आहे. जसे राज्यभरात पीएम किसान योजनेमुळे शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळत आहे, तसेच आदिवासी बांधवांच्या आर्थिक व सामाजिक उन्नतीसाठी विशेष योजना प्रभावीपणे राबवल्या जातील, असा विश्वास पालकमंत्र्यांनी व्यक्त केला.
कौशल्याला प्रोत्साहन आणि गुणवंतांचा गौरव
या कार्यक्रमादरम्यान गावातील गुणवंत विद्यार्थी व त्यांच्या पालकांचा विशेष सत्कार करण्यात आला. महिला भजनी मंडळाला भजन साहित्याचे वाटप, तर स्थानिक तरुण खेळाडूंना प्रोत्साहन देण्यासाठी क्रिकेट किट प्रदान करण्यात आले. या सोहळ्याला तहसीलदार मीरा पागोरे यांच्यासह विविध क्षेत्रातील पदाधिकारी, शासकीय अधिकारी, महिला व तरुण मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
जेव्हा सत्ता स्वतः चालून वंचितांच्या उंबरठ्यापर्यंत पोहोचते, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने समावेशक विकास साधला जातो, अशी भावना यावेळी इंदिरानगर कोलाम पोडावरील नागरिकांनी व्यक्त केली.