कृषी क्षेत्रात तंत्रज्ञानाचा जागर: ‘पुणे कृषी नवसंकल्पना स्पर्धा’ आता संपूर्ण महाराष्ट्रात!
पुणे: भारतीय शेतीला अधिक शाश्वत, तंत्रज्ञानाधारित आणि नफा मिळवून देणारी बनवण्यासाठी आधुनिक संशोधनाची गरज आहे. याच पार्श्वभूमीवर आयोजित करण्यात आलेली ‘पुणे कृषी नवसंकल्पना स्पर्धा’ (Pune Agri Hackathon) आता केवळ पुण्यापुरती मर्यादित न राहता, पुढील वर्षापासून ती राज्यव्यापी स्वरूपात आयोजित केली जाईल, अशी महत्त्वपूर्ण घोषणा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.
पुण्यातील कृषी महाविद्यालयात आयोजित ‘पुणे कृषी नवसंकल्पना स्पर्धा-२०२६’ च्या समारोप प्रसंगी ते बोलत होते. यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी आणखी एक मोठी घोषणा करताना सांगितले की, या स्पर्धेतील प्रथम क्रमांकाचा पुरस्कार दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या नावाने दिला जाईल.
१,२९० अर्जांमधून निवडल्या गेल्या सर्वोत्तम कल्पना
या स्पर्धेसाठी राज्यभरातून तब्बल १,२९० नाविन्यपूर्ण प्रकल्पांचे अर्ज प्राप्त झाले होते. या उपक्रमाचे कौतुक करताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, हा उपक्रम केवळ कागदावर मर्यादित नसून, यातून प्रत्यक्ष कृषी व्यवस्था बदलण्याची क्षमता आहे. गेल्या वर्षीच्या स्पर्धेतील ४ प्रकल्पांचे उत्पादन आता बाजारात आले असून, लवकरच आणखी १२ नवीन उत्पादने शेतकऱ्यांच्या सेवेत रुजू होणार आहेत.
शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी आणि शासकीय योजनांचा लाभ घेण्यासाठी शेतकरी महाडीबीटी पोर्टलवर बियाणे आणि पीक प्रात्यक्षिकांसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करू शकतात, ज्यामुळे त्यांना अशा नवनवीन संशोधनांचा फायदा घेता येईल.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि ड्रोनचा वापर वाढणार
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी प्रदर्शनातील विविध स्टॉल्सना भेट देऊन संशोधकांशी संवाद साधला. यावेळी त्यांनी खालील तंत्रज्ञानाचे विशेष कौतुक केले:
- मृदा परीक्षण व नकाशे: जमिनीचे अचूक विश्लेषण करणारे सॅटेलाईट मॅपिंग तंत्रज्ञान.
- स्मार्ट सिंचन: मातीतील ओलावा ओळखून आवश्यक तेवढेच पाणी देणारी यंत्रणा.
- अचूक फवारणी: तण आणि मुख्य पीक यातील फरक ओळखून फवारणी करणारे तंत्रज्ञान.
- पीक विमा पारदर्शकता: सॅटेलाईट आणि ड्रोनद्वारे पिकांचे नुकसान मोजण्याची पद्धत.
महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य आहे ज्याने कृषी क्षेत्रासाठी स्वतंत्र ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स धोरण’ जाहीर केले आहे, अशी माहितीही यावेळी देण्यात आली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यापूर्वी ‘पूर्वांचल महोत्सव माटी ९’ कार्यक्रमातही महाराष्ट्राच्या सर्वांगीण विकासाचा संकल्प बोलून दाखवला होता.
विविध गटातील विजेते आणि उपविजेते
या स्पर्धेत विविध ९ गटांतून विजेत्यांची निवड करण्यात आली आहे:
- मृदा आरोग्य व्यवस्थापन: किसान साथी (विजेता), नॅनो वीटा (उपविजेता)
- स्मार्ट जल व्यवस्थापन: आयओएच अभियंता समूह (विजेता), फार मोअर (उपविजेता)
- कृषी यांत्रिकीकरण (AI/Robotics): एग्रीटेक नेक्सस (विजेता), टीम व्हीएनएमकेव्ही (उपविजेता)
- कृषी प्रक्रिया व मूल्य साखळी: विन विन बाईट्स (विजेता), सिल्कस्कॅन इनोव्हेटर्स (उपविजेता)
- अक्षय ऊर्जा: प्रोटो फीड्स (विजेता), इको एक्सट्रॅक्ट (उपविजेता)
- पीक संरक्षण: स्मार्ट बायो डिलिव्हरी (विजेता), कृषी नेत्र (उपविजेता)
- डिजिटल शेती: डीप अँग बॉट (विजेता), मॉडर्न व्हिलेज फ्यूचर इनोव्हेशन्स (उपविजेता)
- पीक सर्वेक्षण (GIS): क्रॉप जेन एआय (विजेता), ग्रीन माइंड्स (उपविजेता)
- स्मार्ट कृषी प्रशासन: ई-पिक ऑडिट एआय (विजेता), कृषी प्रबंध (उपविजेता)
या कार्यक्रमाला उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील, कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते. कृषी आयुक्त सूरज मांढरे यांनी प्रास्ताविक करताना हवामान बदल आणि मजुरांच्या कमतरतेवर तंत्रज्ञान हाच एकमेव उपाय असल्याचे सांगितले.