मुंबई: महाराष्ट्रातील बालकांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि राज्याचा पोलिओमुक्त दर्जा कायम राखण्यासाठी येत्या रविवार, २८ जून २०२६ रोजी राज्यभरात ‘राष्ट्रीय पल्स पोलिओ लसीकरण मोहीम’ राबविण्यात येणार आहे. राज्यातील ० ते ५ वर्षे वयोगटातील प्रत्येक बालकाला पोलिओ प्रतिबंधक लसीचे दोन थेंब पाजून या राष्ट्रीय कार्यात सर्व पालकांनी सक्रिय सहभाग घ्यावा, असे आवाहन सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर यांनी केले आहे.
महाराष्ट्रातील पल्स पोलिओ मोहिमेचे नियोजन
या मोहिमेच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागाने जय्यत तयारी केली आहे. राज्यातील कानाकोपऱ्यात लसीकरण पोहोचवण्यासाठी खालीलप्रमाणे यंत्रणा सज्ज करण्यात आली आहे:
- एकूण लसीकरण बुथ: ८९,४८९
- ट्रान्झिट पथके (प्रवाशांसाठी): २६,५३०
- मोबाईल पथके (दुर्गम भागासाठी): १३,५१८
- रात्रपाळी पथके: ५८६
१० वर्षांहून अधिक काळ भारत पोलिओमुक्त, पण सतर्कता आवश्यक!
देशाला पोलिओच्या विळख्यातून मुक्त करण्यासाठी १९९५ पासून राष्ट्रीय पल्स पोलिओ लसीकरण मोहीम अविरतपणे राबवली जात आहे. महाराष्ट्रात पोलिओचा शेवटचा रुग्ण सप्टेंबर २०१० मध्ये बीड जिल्ह्यात आढळला होता, तर संपूर्ण देशात शेवटचा रुग्ण जानेवारी २०११ मध्ये पश्चिम बंगालमध्ये नोंदवला गेला होता. त्यानंतर २७ मार्च २०१४ रोजी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) भारताला अधिकृतपणे ‘पोलिओमुक्त देश’ म्हणून घोषित केले.
मात्र, शेजारील काही देशांमध्ये अजूनही पोलिओचे विषाणू सक्रिय असल्याने आपल्या देशात याचा प्रादुर्भाव पुन्हा होण्याचा धोका नाकारता येत नाही. त्यामुळे बालकांची प्रतिकारशक्ती टिकवून ठेवण्यासाठी सातत्याने सतर्क राहणे गरजेचे आहे.
आरोग्य क्षेत्रातील पायाभूत सुविधांचा विस्तार करताना राज्य सरकार विविध पातळ्यांवर काम करत आहे. नुकतीच आळंदीत अत्याधुनिक ‘पेटस्कॅन’ सुविधा सुरू करण्यात आली असून, यामुळे कर्करोग रुग्णांच्या उपचाराला गती मिळत आहे. याच धर्तीवर बालकांच्या निरोगी आरोग्यासाठी पोलिओ लसीकरणासारख्या प्राथमिक आरोग्य सुविधांवरही विशेष भर दिला जात आहे.
१ कोटीहून अधिक बालकांना लसीकरणाचे उद्दिष्ट
२८ जून २०२६ रोजी सकाळी ८ ते सायंकाळी ५ या वेळेत ही मोहीम राबवली जाईल. या मोहिमेत राज्यातील ० ते ५ वर्षे वयोगटातील अंदाजे १ कोटी ३ लाख बालकांना पोलिओ प्रतिबंधक बायव्हॅलेंट ओरल पोलिओ व्हॅक्सीन (bOPV) चे दोन थेंब पाजण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
घरोघरी जाऊन होणार लसीकरण
जे पालक काही कारणास्तव निश्चित दिवशी लसीकरण बुथवर येऊ शकणार नाहीत, त्यांच्या सोयीसाठी विशेष मोहीम राबवली जाईल. मुख्य मोहिमेनंतर पुढीलप्रमाणे गृहभेटी दिल्या जातील:
- शहरी भागात: पुढील ५ दिवस आरोग्य कर्मचाऱ्यांमार्फत घरोघरी जाऊन लसीकरण केले जाईल.
- ग्रामीण भागात: पुढील ३ दिवस गृहभेटींद्वारे सुटलेल्या बालकांना कव्हर केले जाईल.
- प्रवासात असणाऱ्या बालकांसाठी रेल्वे स्थानके, बस स्थानके आणि मुख्य रस्त्यांवर ट्रान्झिट आणि मोबाईल पथके कार्यरत राहतील.
प्रशासकीय तयारी आणि समन्वय
या मोहिमेच्या संदर्भात प्रधान सचिव (सार्वजनिक आरोग्य) यांच्या अध्यक्षतेखाली राज्य लसीकरण कृती दलाची बैठक पार पडली आहे. सर्व जिल्हाधिकारी आणि महानगरपालिका आयुक्तांच्या मार्गदर्शनाखाली स्थानिक पातळीवर सूक्ष्म नियोजन करण्यात आले आहे. लसीचा पुरेसा साठा आणि निधी सर्व जिल्ह्यांना आधीच वितरित करण्यात आला आहे.
निरोगी पिढी घडवणे हे प्रत्येक सुजाण नागरिकाचे कर्तव्य आहे. राज्य सरकार बालकांच्या उत्तम आरोग्यासाठी कटिबद्ध आहे, तसेच ग्रामीण भागातील तरुणांचे करिअर आणि रोजगारासाठी सरकार पाठीशी खंबीरपणे उभे आहे. त्यामुळे आपल्या घरातील व परिसरातील ५ वर्षांखालील एकाही बालक पोलिओ डोसपासून वंचित राहणार नाही याची खात्री सर्व पालकांनी करावी.