छत्रपती संभाजीनगर: खरीप हंगाम २०२६ च्या पार्श्वभूमीवर छत्रपती संभाजीनगर विभागीय आयुक्त कार्यालयात महत्त्वाची पूर्वतयारी बैठक पार पडली. या बैठकीत खरीप हंगामाचे नियोजन आणि संभाव्य आव्हानांचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला. विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांनी शेतकऱ्यांची गैरसोय टाळण्यासाठी कृषी विभागाला चोख नियोजनाचे आदेश दिले असून, खते व बियाण्यांचा काळाबाजार करणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
विभागात ४९.४४ लाख हेक्टरवर पेरणीचे नियोजन
यंदाच्या खरीप हंगामात छत्रपती संभाजीनगर महसूल विभागातील छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, लातूर, परभणी, हिंगोली, नांदेड व धाराशिव या जिल्ह्यांमध्ये मिळून एकूण ४९.४४ लाख हेक्टर क्षेत्रावर पेरणीचे चोख नियोजन करण्यात आले आहे. बैठकीत विभागीय कृषी सहसंचालक सुनील वानखेडे यांनी या नियोजनाचा सविस्तर आराखडा सादर केला.
खतांच्या उपलब्धतेबाबत माहिती देताना सांगण्यात आले की, विभागासाठी एकूण १७.११ लाख मे. टन खतांची मागणी नोंदवली गेली होती, त्यापैकी १४.७३ लाख मे. टन आवंटन मंजूर झाले आहे. तसेच, मागील रब्बी हंगामातील शिल्लक ७.१९ लाख मे. टन खतसाठा उपलब्ध आहे. म्हणजेच, एकूण २१.९२ लाख मे. टन खतांचा साठा उपलब्ध असणार आहे. त्यामुळे यंदाच्या हंगामात शेतकऱ्यांना खते आणि बियाण्यांची कोणतीही कमतरता भासणार नाही, अशी ग्वाही कृषी विभागाने दिली आहे.
साठेबाजी आणि ‘लिंकिंग’ करणाऱ्यांची गय केली जाणार नाही!
यंदा ‘अल निनो’च्या प्रभावामुळे खते व बियाण्यांची कृत्रिम टंचाई निर्माण केली जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. ही बाब लक्षात घेऊन विभागीय आयुक्त जी. श्रीकांत यांनी कडक इशारा दिला आहे. कृषी निविष्ठा उत्पादक, वितरक आणि विक्रेत्यांनी सामाजिक जबाबदारीचे भान ठेवावे. कोणत्याही प्रकारची साठेबाजी, कृत्रिम टंचाई निर्माण करणे किंवा खतांसोबत इतर उत्पादने खरेदी करण्याची सक्ती (लिंकिंग) करणे खपवून घेतले जाणार नाही.
अशा गैरप्रकारांवर कृषी अधिकाऱ्यांनी बारीक लक्ष ठेवावे आणि दोषींवर तात्काळ गुन्हे दाखल करावेत, असे आदेश देण्यात आले आहेत. प्रशासनाची ही कडक पावले ग्राहक संरक्षणासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहेत. अगदी याच धर्तीवर अन्न आणि औषध प्रशासनाने देखील हॉटेलमध्ये ‘पनीर’च्या नावाखाली ग्राहकांची फसवणूक थांबवण्यासाठी ‘चीज ॲनालॉग’च्या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक कारवाईचे आदेश दिले आहेत, जेणेकरून कोणत्याही क्षेत्रात सर्वसामान्यांची फसवणूक होणार नाही.
‘अल निनो’च्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
अल निनोच्या प्रभावामुळे यंदा पावसाचा खंड पडणे किंवा कमी पाऊस पडणे यासारख्या दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करावा लागू शकतो. या संभाव्य धोक्यापासून पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना खालील उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे:
- पाण्याचा काटकसरीने वापर: उपलब्ध पाण्याचा योग्य वापर करण्यासाठी ठिबक आणि तुषार सिंचन पद्धतीचा जास्तीत जास्त वापर करावा. शेततळ्यातील पाणी केवळ संरक्षित सिंचनासाठी राखून ठेवावे.
- दुष्काळ सहन करणारी पिके: कमी पाण्यात येणाऱ्या पिकांची निवड करावी. उदा. ज्वारी, बाजरी, तूर, मूग, उडीद, तीळ इत्यादी पिकांना प्राधान्य द्यावे.
- ओलावा टिकवून ठेवणे: जमिनीतील ओलावा टिकवण्यासाठी सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवावा आणि आच्छादन (मल्चिंग) पद्धतीचा वापर करावा.
- हवामान अंदाजाचा वापर: पेरणी किंवा इतर कामे करताना नियमित हवामान अंदाजाचा मागोवा घ्यावा.
शासकीय योजनांचा लाभ घेण्याचे आवाहन
पिकांचे संभाव्य नुकसान टाळण्यासाठी शेतकऱ्यांनी पीक विमा योजना आणि कृषी विभागाच्या इतर कल्याणकारी योजनांचा अवश्य लाभ घ्यावा. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे. ग्रामीण भागात आरोग्य सुधारणेसाठी नुकतीच ‘माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव’ अभियानांतर्गत ‘कसं काय?’ मोहीम सुरू करण्यात आली आहे, त्याचप्रमाणे कृषी क्षेत्रातही शेतकऱ्यांना बळ देण्यासाठी विविध योजना राबवल्या जात आहेत. खरीप हंगामातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी कृषी विभाग सज्ज असून शेतकऱ्यांनीही योग्य नियोजनाचा अवलंब करावा, असे आवाहन विभागीय कृषी सहसंचालक सुनील वानखेडे यांनी केले आहे.