मुंबई: रायगड जिल्ह्यातील प्रसिद्ध पर्यटनस्थळ असलेल्या दिवेआगर समुद्रकिनाऱ्यावर आठ निष्पाप विद्यार्थ्यांचा समुद्रात बुडून झालेला दुर्दैवी मृत्यू अतिशय धक्कादायक आणि मन हेलावून टाकणारा आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली असून, आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन यांनी प्रशासनाला मृतांच्या कुटुंबीयांशी संवेदनशीलतेने समन्वय साधण्याचे आणि या घटनेची सखोल चौकशी करून दोषींवर तात्काळ कडक कारवाई करण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले आहेत.
अतिउत्साह आणि निष्काळजीपणा ठरला कारणीभूत
पुणे जिल्ह्यातील आळंदी येथील अकरावी आणि बारावीच्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करणाऱ्या एका खासगी कोचिंग अकॅडमीमार्फत दिवेआगर येथे सहल आयोजित करण्यात आली होती. समुद्रातील लाटा आणि पाण्याच्या खोलीचा अचूक अंदाज न आल्यामुळे पोहायला गेलेले विद्यार्थी खोल समुद्रात ओढले गेले. यामध्ये १६ ते १७ वर्षे वयोगटातील आठ विद्यार्थ्यांना जलसमाधी मिळाली. या हृदयद्रावक घटनेवर शोक व्यक्त करत मंत्री गिरीश महाजन यांनी पीडित कुटुंबीयांच्या दुःखात शासन सहभागी असल्याचे सांगितले.
४८ विद्यार्थ्यांमागे केवळ दोन शिक्षक; सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न
सहलीच्या नियोजनात संस्थेचा अक्षम्य निष्काळजीपणा समोर आला आहे. या सहलीमध्ये तब्बल ४८ विद्यार्थ्यांच्या देखरेखीसाठी केवळ दोनच शिक्षक उपस्थित होते. समुद्रात उतरण्यापूर्वी विद्यार्थ्यांना पोहता येते की नाही, समुद्राची भरती-ओहोटी व धोक्याची पातळी याची पूर्वकल्पना देणे ही संबंधित व्यवस्थापनाची प्राथमिक जबाबदारी होती. समुद्रकिनारे, नद्या, धरणे किंवा तलाव अशा नैसर्गिक पाणवठ्यांच्या ठिकाणी सहल नेताना सुरक्षेची पूर्वतयारी न ठेवल्याने ही दुर्घटना घडल्याचे प्राथमिक तपासात दिसून येत आहे.
शासनाकडून शैक्षणिक दर्जा सुधारण्यासाठी विविध पावले उचलली जात असतानाच, शाळा आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्रांच्या कायापालटासाठी जिल्हानिहाय कालबद्ध मोहीम राबवली जात आहे. मात्र, अशा संस्थाबाह्य सहलींमध्ये विद्यार्थ्यांच्या जीवाशी खेळ करणाऱ्या संस्थांवर आता कडक नियंत्रण आणण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
शाळा, महाविद्यालये व कोचिंग क्लासेससाठी नवीन मार्गदर्शक सूचना
भविष्यात अशा प्रकारच्या जीवितहानीच्या घटना पुन्हा घडू नयेत यासाठी राज्य शासन लवकरच व्यापक धोरण जाहीर करणार आहे. आपत्ती व्यवस्थापन विभागामार्फत पुढील उपाययोजना राबविल्या जातील:
- कडक नियमावली (SOP): राज्यातील सर्व शाळा, महाविद्यालये आणि खासगी क्लासेस यांच्या सहलींसाठी स्पष्ट व अनिवार्य नियमावली जारी केली जाईल.
- जबाबदारी निश्चिती: विद्यार्थ्यांची पूर्ण जबाबदारी आयोजक संस्था आणि व्यवस्थापनावर असणे कायदेशीररीत्या बंधनकारक केले जाईल.
- शिक्षक-विद्यार्थी प्रमाण: सहलीदरम्यान विद्यार्थ्यांच्या संख्येनुसार प्रशिक्षित मार्गदर्शक आणि पुरेशा प्रमाणात शिक्षकांची उपस्थिती अनिवार्य असेल.
- सुरक्षा परवानग्या: धोकादायक ठिकाणी जाण्यापूर्वी स्थानिक प्रशासन आणि आपत्ती व्यवस्थापन कक्षाची पूर्वपरवानगी घ्यावी लागेल.
विद्यार्थ्यांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी राज्य शासन नेहमीच अग्रस्थानी राहिले आहे; ज्याप्रमाणे दुष्काळग्रस्त परिस्थितीमध्ये विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्क माफी देऊन दिलासा दिला जातो, त्याच संवेदनशीलतेने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी शासन कोणतीही तडजोड करणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
जिल्हाधिकारी व पोलीस अधीक्षकांना चौकशीचे आदेश
मंत्री गिरीश महाजन यांनी रायगडचे जिल्हाधिकारी आणि पोलीस अधीक्षकांशी थेट संपर्क साधून या दुर्घटनेच्या चौकशीचा सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत. कोचिंग अकॅडमीच्या व्यवस्थापकांनी सुरक्षेचे नियम धाब्यावर बसवले असल्याचे निष्पन्न झाल्यास संबंधितांवर फौजदारी गुन्हे दाखल केले जातील, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.