जागतिक शांततेसाठी केवळ आर्थिक सहकार्य पुरेसे नाही, मानवी मूल्ये आणि संवाद आवश्यक: मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस

मुंबई: जगभरातील देशांच्या संस्कृती, परंपरा, विचारसरणी आणि जीवनपद्धती वेगवेगळ्या असल्या तरी संपूर्ण मानवजातीला एकत्र बांधून ठेवणारी काही मूलभूत मूल्ये समान आहेत. केवळ व्यापार किंवा आर्थिक सहकार्याने जग अधिक शांततामय आणि समृद्ध होऊ शकत नाही; तर त्यासाठी मानवी मूल्यांवर आधारलेला परस्पर संवाद, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि आदरभाव वृद्धिंगत करणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे ठाम प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले.

मुंबईत आयोजित ‘ग्लोबल इम्पॅक्ट फोरम २०२६’ (GIF) च्या दुसऱ्या पर्वाच्या उद्घाटनप्रसंगी ते प्रमुख पाहुणे म्हणून बोलत होते. यावेळी व्यासपीठावर ब्राझील, रशिया, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका या ब्रिक्स (BRICS) सदस्य राष्ट्रांचे महावाणिज्यदूत, आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्दी, विचारवंत आणि उद्योग क्षेत्रातील नामवंत उपस्थित होते. मुख्यमंत्र्यांनी यावेळी उपस्थितांना श्रीकृष्ण जन्माष्टमीच्या शुभेच्छा देत सर्वसमावेशकता आणि सत्यनिष्ठा या मूल्यांचे महत्त्व विशद केले. यापूर्वीही त्यांनी राज्यातील विविध सामाजिक मुद्द्यांवर विचार मांडताना दहीहंडी उत्सवातून ‘नशामुक्त महाराष्ट्र’ अभियानाला गती द्या असे आवाहन केले होते, त्याचप्रमाणे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही मानवी मूल्यांची जोपासना काळाची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

‘वसुधैव कुटुंबकम्’ हीच भारताची खरी जीवनदृष्टी

सध्याच्या जागतिक परिस्थितीवर भाष्य करताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, सध्या जग अनेक स्तरांवर विखुरलेले असून आंतरराष्ट्रीय व्यवस्था काही प्रमाणात असंतुलित झाली आहे. अशा काळात परस्पर मतभेद बाजूला ठेवून देशांनी एकत्र येण्याची गरज आहे. भारतीय संस्कृतीचा पाया ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ म्हणजेच ‘संपूर्ण विश्व हेच एक कुटुंब आहे’ या तत्त्वावर आधारलेला आहे. भारताने इतिहासात कधीही युद्धाच्या किंवा बळाच्या जोरावर विचारांचा प्रसार केला नाही, तर शांतता, ज्ञान आणि करुणेच्या माध्यमातून जगभरात आपली छाप पाडली. बौद्ध धर्माचा जगभर झालेला प्रसार हे याचे आदर्श उदाहरण आहे.

संस्कृती आणि कला ही देशांमधील अंतर कमी करण्याची प्रभावी साधने आहेत. ज्याप्रमाणे राज्यात लोककला आणि संवादाला प्रोत्साहन दिले जाते (उदा. ‘प्रकाशचित्रांतून लोककलावंतांचे स्मृतीवंदन’ यांसारखे सांस्कृतिक उपक्रम), त्याचप्रमाणे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर संगीत, कला आणि लोकजीवनाच्या माध्यमातून राष्ट्र-राष्ट्रांमध्ये मैत्रीचे पूल बांधले जाऊ शकतात, असेही ते म्हणाले.

ब्रिक्स राष्ट्रांमध्ये सहकार्याची नवी दालने

ग्लोबल इम्पॅक्ट फोरमच्या संचालक जान्हवी पवार यांनी या परिषदेच्या व्यापक उद्दिष्टांविषयी माहिती दिली. ब्रिक्स देशांमध्ये केवळ व्यापार न वाढवता सांस्कृतिक समानता आणि दीर्घकालीन भागीदारी निर्माण करण्यासाठी हा मंच मोलाची भूमिका बजावेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. या कार्यक्रमात भारत आणि ब्राझील यांच्यातील समृद्ध सांस्कृतिक आणि क्रीडा संबंधांवर आधारित एक विशेष दृकश्राव्य सादरीकरण (Audio-Visual Presentation) दाखविण्यात आले.

या परिषदेस ब्राझीलचे महावाणिज्यदूत जोसे मौरो फोनेस्का कोस्टा कौटो, रशियाचे इव्हान फेतिसोव्ह, चीनचे किन ती आणि दक्षिण आफ्रिकेचे गेडियन लाबाने यांच्यासह अनेक देशांचे राजदूत, अभ्यासक आणि उद्योग प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.