मुंबई: महाराष्ट्राची समृद्ध लोकसंस्कृती, लोककला आणि पिढ्यानपिढ्या ही परंपरा जिवंत ठेवणाऱ्या लोककलावंतांच्या जीवनप्रवासाचा वेध घेणाऱ्या एका महत्त्वपूर्ण पुस्तकाचे प्रकाशन लवकरच होणार आहे. डॉ. नितीन सोनवणे यांनी लिहिलेल्या ‘प्रकाशचित्रांतून लोककलावंतांचे स्मृतीवंदन’ या ग्रंथाचा भव्य प्रकाशन सोहळा आणि त्यानिमित्ताने आयोजित विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रम मुंबईत रंगणार आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागांतर्गत असलेल्या सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाच्या वतीने या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
कधी आणि कुठे होणार प्रकाशन सोहळा?
हा दिमाखदार सोहळा बुधवार, ९ सप्टेंबर रोजी दुपारी ठीक ४:०० वाजता प्रभादेवी (मुंबई) येथील पु. ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमीच्या ५ व्या मजल्यावरील ‘करिश्मा सभागृहात’ पार पडणार आहे. पुस्तक प्रकाशनानंतर लगेचच ज्येष्ठ कलाकार शेखर निरंजन भाकरे आणि त्यांच्या सहकलाकारांतर्फे महाराष्ट्राच्या पारंपरिक लोककलांचा बहारदार सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केला जाणार आहे.
लोककलावंतांच्या योगदानाचे ऐतिहासिक दस्तऐवजीकरण
महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात वास्तव्य करणाऱ्या लोककलावंतांनी राज्याचा सांस्कृतिक ठेवा जपण्यासाठी अहोरात्र साधना केली आहे. पोवाडे, लावणी, भारुड, गोंधळ, तमाशा अशा विविध लोककला प्रकारांतील कलावंतांचे जीवन आणि त्यांचे योगदान प्रकाशचित्रांच्या (छायाचित्रांच्या) माध्यमातून या पुस्तकात अत्यंत प्रभावीपणे मांडण्यात आले आहे. ज्याप्रमाणे महाराष्ट्राच्या जडणघडणीत समाजसुधारक व नेत्यांचे योगदान आहे, जसे की सातारा जिल्ह्याच्या सहकार आणि कृषी विकासात क्रांतिवीर किसन वीर यांचे योगदान मोलाचे मानले जाते, त्याचप्रमाणे राज्याची सांस्कृतिक ओळख टिकवून ठेवण्यात लोककलावंतांचे कार्य अतुलनीय आहे.
पुढील पिढ्यांपर्यंत हा अनमोल सांस्कृतिक वारसा पोहोचवण्यासाठी आणि भावी पिढीमध्ये आपल्या समृद्ध परंपरेची जाणीव निर्माण करण्यासाठी हे पुस्तक अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. नवीन पिढीच्या जडणघडणीत सांस्कृतिक मूल्यांचा मोठा वाटा असतो, ज्याविषयी नुकतेच शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांमध्ये सत्यनिष्ठा, देशप्रेम आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजवावा असे आवाहन करण्यात आले होते; त्याचप्रमाणे अशा ऐतिहासिक पुस्तकांमुळे नव्या पिढीला आपल्या लोककलांची माहिती मिळेल.
सांस्कृतिक कार्य विभागाचा कौतुकास्पद पुढाकार
हा उपक्रम सांस्कृतिक कार्य, इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृत्रिम बुद्धिमत्ता मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या संकल्पनेतून आणि सांस्कृतिक कार्य विभागाचे सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात आला आहे. राज्यातील विविध भागांतील दुर्मीळ लोकपरंपरांचे जतन, संवर्धन आणि दस्तऐवजीकरण करण्यासाठी सांस्कृतिक कार्य संचालनालय सातत्याने विविध प्रकल्प राबवत आहे.
रसिकांना उपस्थित राहण्याचे आवाहन
या संपूर्ण कार्यक्रमासाठी प्रवेश विनामूल्य ठेवण्यात आला आहे. त्यामुळे मुंबई तसेच परिसरातील कला, साहित्य, संस्कृती आणि लोकपरंपरेची आवड असणाऱ्या सर्व रसिकांनी, अभ्यासकांनी आणि नागरिकांनी या सोहळ्यास मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन सांस्कृतिक कार्य संचालनालयाचे संचालक प्रशांत खेडेकर यांनी केले आहे.